indeks

Artykuł drugi z serii "Teleinformatyka i Telekomunikacja w transporcie lotniczym" – sieć AFTN. W tym artykule zostanie omówiona sieć dzięki której ekspansja lotnictwa mogła by się zatrzymać, loty komercyjne nie odbyć lub byłyby bardziej uciążliwe dla zarządzających ruchem lotniczym. System ten został wynaleziony na początku informatyzacji lotnictwa i ze względu potrzebę bezproblemowego przekazywania samolotów.

 

System powstał w czasach gdzie przepływność informacji przez medium była o wiele razy mniejsza niż dzisiaj i wynosiła 64 kbit/s, dlatego depesze musiały mieć ograniczoną wielkość by nie obciążać sieci. Ramki AFTN obecnie są przesyłane za pomocą AMHS, o czym w następnym artykule.

 

AFTN (Aeronautical Fixed Telecommunication Network) - sieć służąca głównie do przesyłania:

  • planów lotów,

  • informacji pomiędzy liniami lotniczymi,

  • informacje NOTAM (ang. Notice to AirMen) czyli informacje istotne w danej chwili wydaną przez kierownictwo lotów

  • informacje lotniskowe SNOWTAM czyli informacje pogodowe w zimie (oblodzeniu, śniegu, lodzie)

  • informacje o pogodzie.

 

Długość depeszy to 2100 znaków w tym 1800 znaków treści depeszy, a 300 to nagłówek depeszy. AFTN działa na zasadzie "zapisz i prześlij", czyli wiadomość przesłana od użytkownika jest przechowywana w węźle sieci a następnie przesyłana do odbiorcy. Depesze są zapisywane w centrali węzła sieci, gdzie jest dostępna do odczytu przez 30 dni. Wiadomości można adresować do jednego lub do wielu odbiorców, np. w przypadku ew. awarii statku powiadamy wszystkie służby na lotnisku docelowym lub zapasowym tak, aby były przygotowane i mogły na czas zarządzić zmiany. Przy każdym rozłączeniu na przełączniku dróg z dwóch różnych adresów jest sporządzana kopia wiadomości i przepisywany adres odbiorcy. Przykładem może być wysłanie wiadomości do Bydgoszczy, Warszawy i Krakowa, wysyłając wiadomość z Katowic. Mamy trzech odbiorców i możemy wysłać jednym węzłem do Krakowa kopiując tekst i pobierając jeden adres odbiorcy oraz wysłać jedną wiadomość w stronę Bydgoszczy i Warszawy rozdzielając drogi w Łodzi. Co daje ponowne podwojenie wiadomości, ale tym razem z odrębnymi adresami odbiorców. Obrazek poniżej przedstawia rozdzielenie depesz.

 

indeks

Źródło : http://www.driesbessels.com

 

Do diagnozowania pracy sieci AFTN używa się liczników depesz oraz depesz kontrolnych CH, które służą do sprawdzenia połączenia (zazwyczaj wysyłane co 20min przy braku aktywności łącza). Każda następna wysłana depesza ma swój numer kolejny, co w łatwy sposób pokazuje czy wszystkie depesze po kolei doszły do odbiorcy.

 

Przykładowy adres depeszy AFTN :

 

EPWRYDYX

1 znak - określa kontynent : E - Europa

2 znak - określa Państwo : P - Polska

3,4 znak - określa miasto : WR - Wrocław, KT - Katowice

 

Pierwsze cztery znaki to oznaczenie lotniska według wytycznych ICAO (http://www.icao.int/anb/aig/taxonomy/r4cdlocationindicatorsbystate.pdf)

5-8 znak - określa własny przypisany kod na danym lotnisku, np. terminal na wieży we Wrocławiu.

Depesza wiadomości AFTN rozpoczyna się od ciągu znaków ZCZC i kończy się 7 znakami wysuwu - line feed ( 7 razy <FL> ) oraz sekwencją NNNN.

 

Przykładowe oznaczenia działów na lotnisku:

ZTZX  - Wieża (Control tower)

ZRZA  - Radar podejścia (Approach)

YFYX  - AFTN Office

 

Przykładowy plan lotu w depeszy AFTN:

 

indeks2

Źródło : http://www.driesbessels.com

 

Na czerwono zaznaczony początek i koniec wiadomości AFTN

NCE704 - identyfikacja transmisji

0209081120 - dodatkowe wskazanie usługi transmisji

SS - piorytet wiadomości

Na niebiesko  EBBRCANE - miejsce docelowe wiadomości

081118 - czas o której została wiadomość nadana czyli 8 dzień miesiąca o godzinie 11:11 UTC

EBBRYNYN - miejsce nadania wiadomości

 

Wcięta część to treść przesłanego planu lotu.

 

W AFTN występuje także piorytety wiadomości :

SS - informacje alarmowe

CH - depesza kontrolna

FF, PD - plany lotów

GG - dane meteo

KK - informacje komercyjne


Dokładniejsza specyfikacja jaką znalazłem ramki i jej przełączania w sieci AFTN możecie przeczytać :

http://www.bangkok.icao.int/edocs/cns/ICD_X25Protocol.pdf

 

Pan budowy sieci AFTN dla Azji i pacyfiku w roku 2002 :

http://www.icao.int/icao/en/ro/apac/atn4/wp08.pdf

 

Standardy dla komunikacji ziemia-ziemia -  AFTN, CIDIN, AMHS :

http://www.eurocontrol.int/ses/gallery/content/public/conformity_assessment/ca_com_gg_networks

 

 

Tekst: Robert Gałus 

Fot. za: lotnictwo.rgal.pl