Jan Zumbach Podczas dekoracji orderem Virtuti Militari przez Sikorskiego

Jan Eugeniusz Ludwik Zumbach - ppłk 1915-1986 Polski pilot myśliwski ze szwajcarskim rodowodem. Urodził się 14 kwietnia 1915 roku w Warszawie, szkołę powszechną i gimnazjum ukończył w Brodnicy. Po maturze wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Po promocji w 1938 roku otrzymał przydział do 111 eskadry myśliwskiej 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. W 1939 roku został ranny w wypadku lotniczym, podczas kampanii wrześniowej wykonał kilka lotów na samolotach łącznikowych. Następnie przez Rumunię dotarł do Francji a wkrótce do Wielkiej Brytanii gdzie trafił do 303 Dywizjonu Myśliwskiego PSP. Podczas BITWY O WIELKĄ BRYTANIĘ zestrzelił osiem samolotów przeciwnika. 19 maja 1942 roku objął stanowisko dowódcy 303 Dywizjonu. W grudniu 1942 roku odszedł na odpoczynek od latania bojowego, okres ten spędził jako instruktor wyszkolenia w 58 OTU (58 Jednostce Szkolenia Bojowego). W kwietniu 1943 roku powrócił do działań bojowych obejmując dowództwo 3 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego, następnie dowodził 133 Polskim Skrzydłem Myśliwskim, na krótko trafił do obozu jenieckiego w Holandii. Od stycznia 1945 roku pełnił funkcję oficera operacyjnego w dowództwie 84 Grupy Myśliwskiej. Po demobilizacji pozostał na emigracji. Mieszkał między innymi w Guyon pod Paryżem, imał się wielu zajęć, był właścicielem dyskoteki i kawiarni. Latał w prywatnym przedsiębiorstwie taksówkowym. Latając po Europie zajmował się kontrabandą przewożąc między innymi diamenty, złoto, zegarki. W latach pięćdziesiątych latał jako pilot najemnik podczas konfliktów lokalnych w Afryce. Między innymi w Kongo i Biafrze. Niezwykle barwny życiorys opisał w autobiografii "Ostatnia Walka" wydanej w kilku językach w Polsce wydanej w 2000 roku przez oficynę wydawniczą Echo. Zmarł w 1986 roku, według ostatniej woli pilota prochy pochowane zostały w Polsce na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Odniósł 12 i 1/3 pewnych zwycięstw powietrznych dodatkowo 5 samolotów
zaliczono jako zestrzelenia prawdopodobne oraz jeden jako uszkodzenie. Odznaczony został Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari (nadany 23 września 1940, nr 08825), czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Medalem Lotniczym oraz między innymi brytyjskim DFC (Distinguished Flying Cross dwukrotnie, 24 października 1940 i 5 września 1942). Lista oficjalnych zwycięstw pilota

1) 7 września 1940 1 Do-215
2) 7 września 1940 1 Do-215
3) 9 września 1940 1 Bf-109
4) 11 września 1940 1 Bf-109
5) 15 września 1940 1 Bf-109
6) 26 września 1940 1 He-111
7) 26 września 1940 1 Bf-109
8) 27 września 1940 1 Bf-109
9) 2 lipca 1941 1 Bf-109
10) 13 października 1941 1 Bf-109
11) 24 października 1941 1 Bf-109
12) 19 sierpnia 1942 1 Fw-190
13) 19 sierpnia 1942 1/3 He-111


Oprac. Jacek Waszczuk