Janusz Żurakowski - (1914 – 2004) Polak, pilot myśliwski i doświadczalny. Urodził się 12 września 1914 roku w Ryżawce na Ukrainie. Po zwycięstwie rewolucji rodzina pozbawiona została wszelkich dóbr materialnych, w 1921 roku przeniosła się do kraju. W 1927 roku osiedlili na stałe w Lublinie. W 1934 roku Żurakowski zdał maturę i zgłosił się na ochotnika do wojska.



Otrzymał przydział do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Grudziądzu następnie przeniesiony do Dęblińskiej Szkoły Orląt. Ukończył ją jesienią 1937 roku ze stopniem podporucznik pilot. Pierwszym przydziałem była 161 Eskadra Myśliwska we Lwowie. W marcu 1939 roku przydzielony został jako instruktor do Dywizjonu Specjalności Myśliwskiej w Ułężu. We wrześniu 1939 roku wykonał lot bojowy na myśliwcu PZL P-7 uszkadzając jeden samolot bombowy. Wkrótce przez Rumunię i Francje dotarł do Anglii. Podczas Bitwy o Wielką Brytanię latał w składzie Brytyjskich Dywizjonów Myśliwskiego RAF, będąc jednym z niewielu polskich pilotów walczących w tym czasie na myśliwcach Spitfire. W tym czasie zestrzelił trzy samoloty niemieckie, w marcu 1941 roku odszedł na odpoczynek do OTU. 8 grudnia 1941 roku powrócił do latania bojowego, otrzymał przydział do 315 Dywizjonu Myśliwskiego Dęblińskiego, w kwietniu następnego roku został dowódcą eskadry w 306 Dywizjonie Myśliwskim Toruńskim. 6 czerwca 1942 roku został dowódcą 316 dywizjonu Myśliwskiego Warszawskiego. W końcu 1942 roku odszedł ponownie na odpoczynek i 4 lipca 1943 roku po powrocie do latania bojowego mianowany zastępcą dowódcy 1 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego, 30 października 1943 roku ukończył trzecią turę lotów operacyjnych po czym odszedł na odpoczynek, 31 grudnia 1943 roku otrzymał order Virtuti Militari. W marcu 1944 roku rozpoczął kurs w Imperial Test Pilots School (szkoła pilotów doświadczalnych) po którym rozpoczął pracę w roli pilota doświadczalnego w RAF. Na początku 1945 roku trafił do eskadry doświadczalnej testującej samoloty morskie, między innymi kilka razy lądował Seafire na pokładzie lotniskowca eskortowego HMS Ravager. Po wojnie latał w eskadrze testującej morskie samoloty myśliwskie. W ciągu kilku lat wykonał loty na 40 typach samolotów bojowych, w tym czasie był chyba najbardziej doświadczonym polskim pilotem latającym na odrzutowcach. W 1947 roku został zdemobilizowany i przeniósł się do zakładów GLOSTER jako pilot doświadczalny w tym samym roku ożenił się z Anną Danielską . Tu latając na kolejnych odmianach myśliwca Meteor osiągnął sporą popularność, w 1950 roku ustanowił rekord w przelocie na trasie Northolt-Kopenhaga-Northolt (wynikiem 871 km/h) oraz poprawił rekord prędkości wznoszenia na 12 km. W 1951 roku podczas pokazów w Farnborough zaprezentował nową figurę akrobacji "Zurobatic Cartwheel" (Żurobatyczny kołowrót lub „Kołowrotek Żurakowskiego”). Wytwórnia Gloster na początku lat pięćdziesiątych przystąpiła do prac nad myśliwcem Javelin ze skrzydłami w układzie delta. Po pierwszych lotach okazało się że samolot posiada niedobór stateczności podłużnej przy małych prędkościach, różnica zdań między biurem konstrukcyjnym a pilotem (inżynierem) doprowadziła do zmiany miejsca pracy. Żurakowski w kwietniu 1952 roku przeniósł się do Kanady i dzień po przybyciu rozpoczął prace w zakładach Kanada. W 1955 roku ponownie wystąpił na pokazach Farnborough tym razem prezentując kanadyjski samolot Avro CF-100, to na CF-100 jako pierwszy Polak przekroczył prędkość dźwięku (4 grudnia 1952 roku podczas lotu nurkowego). Ukoronowaniem pracy pilota doświadczalnego było oblatanie 25 marca 1958 roku obiecującego myśliwca CF-105 Arrow. W owym czasie jednym z najnowocześniejszych myśliwców świata, Żurakowski na CF-105 jako pierwszy Polak przekroczył prędkość 2 Ma. Po roku prac nad CF-105 głównie ze względów finansowych i potężnych naciskach politycznych program przerwano. Po tym wydarzeniu Żurakowski zrezygnował z pracy w lotnictwie założył niewielki ośrodek turystyczny nieopodal Toronto. Za zasługi udekorowany został Orderem Virtuti Militari, trzykrotnie Krzyżem Walecznych i innymi odznaczeniami polskimi i brytyjskimi. W 1990 roku podczas pobytu w Polsce otrzymał od Klubu Pilotów Doświadczalnych "Złotą Odznakę - Pilot Doświadczalny" Nr 2 (Nr 1 otrzymał BOLESLAW ORLIŃSKI) Żurakowski zmarł 9 lutego 2004 roku w Kanadzie po długiej chorobie. W 2002 roku wydano wspomnienia pilota pod tytułem „Nie tylko o lataniu”.

Oprac. Jacek Waszczuk