USAShadow_RQ-7_w_IrakuUzbrojone są w najnowocześniejsze aparaty cyfrowe, podczerwień, radary o bardzo dużej rozdzielczości, urządzenia nasłuchu elektronicznego, czujniki skażeń, odbiorniki GPS, urządzenia łączności radiowej. Niektóre zastępują samoloty uderzeniowe stając się śmiercionośną, precyzyjną bronią.

 

Sterowane są z ziemi przez operatora za pośrednictwem radia lub przez satelity. Szerokopasmowe łącza wymiany danych umożliwiają sterowanie bezpilotowych aparatów latających zwanych w skrócie bal lub też bezpilotowymi statkami latającymi czyli bsl, w trybie rzeczywistym i bezpośrednie reagowanie na zmieniające się warunki wykonywania misji. Pozwalają również na natychmiastowe przekazywanie wyników obserwacji do centrów decyzyjnych, a w przypadku misji wojskowych nawet bezpośrednio do pododdziałów lub wręcz pojedynczych żołnierzy.

 

Na wojnie i podczas katastrof


Mogą być używane podczas działań zbrojnych, ale także klęsk żywiołowych lub w innych, niebezpiecznych sytuacjach jak np. w rejonie skażonym bez narażania życia ludzkiego. Różnorodność typów i możliwych zastosowań bezpilotowych statków latających powoduje, że są one coraz powszechniej używane nie tylko w siłach zbrojnych, ale również przez różne służby i instytucje cywilne – np. poszukiwawczo-ratownicze, porządku publicznego, geodezyjne, naukowe, a także przez coraz liczniejsze firmy prywatne.

 RQ-2_Pioneer_USA

Amerykański RQ-2 Pioneer

 

Największą grupę bezpilotowych statków latających stanowią jednak maszyny rozpoznawcze czyli obserwacyjne, zwiadowcze. Są wśród nich samoloty zarówno małe czy wręcz miniaturowe, lekkie, często startujące z ręki aparaty o niewielkim zasięgu i czasie lotu, jak i większe, startujące z wyrzutni lub na własnym podwoziu, używane na szczeblu taktycznym, a także największe, o globalnym, strategicznym zasięgu i ogromnej długotrwałości lotu.

 

Te większe są w stanie zabrać całkiem sporo wyposażenia, w tym: kamery TV i na podczerwień, radary o bardzo dużej rozdzielczości, urządzenia nasłuchu elektronicznego, czujniki skażeń, odbiorniki GPS, urządzenia łączności radiowej i satelitarnej i tym podobne.

 

Precyzyjne, ciche i niszczycielskie


brytyjski_Watchkeeper_UAVBrytyjski Watchkeeper WK450


Niektóre wojskowe rozpoznawcze bsl mogą przenosić uzbrojenie, dzięki czemu natychmiast po wykryciu poszukiwanego celu mogą wykonać precyzyjny atak, bez potrzeby wysyłania w to miejsce np. samolotów uderzeniowych lub oddziałów komandosów (w dodatku z ryzykiem, że cel przemieści się już w inne miejsce do czasu ich przybycia). Jednak zdecydowanie większe możliwości bojowe będą miały aparaty budowane specjalnie w tym celu, znane pod angielskimi skrótami UCAV lub UCAS (C od Combat).

 

Polacy szpiegują w Afganistanie

 

Wojsko Polskie od kilku lat używa mini-bsl Orbiter izraelskiej firmy Aeronautics Defense Systems. Najpierw, w 2006 roku, trafiły one do jednostki specjalnej GROM, a potem także do jednostek Wojsk Lądowych. Orbitery służą też w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Afganistanie (PKW-A).

Jednak ich przydatność w tamtejszych warunkach jest umiarkowana – mają zbyt mały zasięg sięgający maksymalnie do 80 km i zaledwie 3–4 godz. długotrwałość lotu. Tym samym bardzo mają ograniczone możliwości patrolowania rozległego obszaru w polskiej strefie odpowiedzialności.

 USARQ-1_Predator

Amerykański RQ-1 Predator

 

Aby rozwiązać ten problem, pod koniec 2009 roku Ministerstwo Obrony Narodowej ogłosiło przetarg na zakup dwóch zestawów (po cztery aparaty w każdym) taktycznych rozpoznawczych bsl. Do czasu ich pozyskania i wdrożenia do służby postanowiono skorzystać z operujących w Afganistanie amerykańskich bsl MQ-1 Predator i ScanEagle, wykupując określoną (zależną od aktualnych potrzeb operacyjnych) liczbę godzin lotów na rzecz PKW-A.

 

Nowy samolot średniego zasięgu


samolot_FLYEYEPolski FlyEye


W lutym 2010 roku MON wybrało bsl Aerostar, także produkt firmy Aeronautics. Jest to lekki taktyczny bsl średniego zasięgu (Tactical UAV, TUAV), przeznaczony do zadań rozpoznawczych, wykrywania i wskazywania celów, korygowania ognia artylerii, patrolowania wybranych rejonów. Napędzany jest jednym dwucylindrowym silnikiem tłokowym Zanzottera 498i o mocy 38 KM.

 

Rozpiętość wynosi 7,5 m, długość 4,5 m, maksymalna masa startowa 210 kg, masa użyteczna 50 kg. Osiąga prędkość maksymalną 204 km/h, prędkość przelotową 111 km/h, zasięg 200 km, długotrwałość lotu ponad 12 godzin. Aparat może być wyposażony w głowicę optoelektroniczną EO/IR, radar SAR - Synthetic Aperture Radar lub inne typy czujników.

 

Yakovlev_Pchela_-_rosyjskiRosyjski Yakovlev Pszczoła-1T

 

Pierwszy zestaw trafił do PKW-A w listopadzie 2010 roku, z dwumiesięcznym opóźnieniem w stosunku do planów. W związku z tym MON uzgodniło z firmą Aeronautics, że do czasu oficjalnego odbioru przez stronę polską, co powinno nastąpić w najbliższym czasie, eksploatacja pierwszego zestawu będzie się odbywać na koszt i odpowiedzialność producenta. Pierwszy polski Aerostar wykonał swój pierwszy próbny lot w Afganistanie z bazy Ghazni 24 stycznia tego roku.

 

Służyły już w I Wojnie Światowej


Początki bezpilotowych aparatów latających, zwanych też bezpilotowymi statkami latającymi lub w skrócie bezpilotowcami, a obecnie coraz powszechniej określanych angielskimi skrótami UAV (Unmanned Aerial Vehicle) lub UAS (Unmanned Aircraft System), sięgają I wojny światowej. Znaczący rozwój bezpilotowców nastąpił jednak w latach II wojny światowej. Początkowo były to dość proste konstrukcje, wykorzystywane głównie jako broń - bomby latające, samoloty-pociski - lub jako cele latające, a więc praktycznie jednorazowego użytku.

 

800px-Bespilotna_letelica_Orbiter_VS

Izraelski Orbiter

 

Z czasem powstawały coraz doskonalsze aparaty, a zakres ich zastosowań zwiększał się. Oprócz samolotów pojawiły się także bezpilotowe śmigłowce (pionowzloty), określane zazwyczaj angielskimi skrótami VTUAV (Vertical Take-off UAV) lub RUAV (Rotorcraft UAV).

 

Potężnym impulsem w rozwoju bsl stał się postęp w elektronice, jaki dokonał się w ostatnich 20-30 latach. Budowane są coraz nowocześniejsze maszyny, naszpikowane różnorodnym wyposażeniem elektronicznym, mające coraz lepsze osiągi, w tym zwłaszcza zasięg i długotrwałość lotu. Zdolne są do wykonywania różnorodnych zadań w każdych warunkach atmosferycznych, w dzień i w nocy.

 

AladinDrohneNiemcyNiemiecki EMT Aladin

 

Kolejnym etapem ich ewolucji będą zapewne maszyny w części lub w pełni autonomiczne, to jest. nie sterowane z ziemi przez operatora, ale zdolne do samodzielnego wykonywania wyznaczonych zadań, a nawet więcej – samodzielnego decydowania o sposobach ich wykonania.

 

 

Źródło: Leszek A. Wieliczko w menstream.pl

Fot. wikipedia.org