Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych („Szkoła Orląt”) jest polską uczelnią wojskową z siedzibą w Dęblinie, wchodzącą w skład Sił Powietrznych. Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych, znana na świecie jako dęblińska „Szkoła Orląt", nawiązuje do tradycji oficerskich szkół lotniczych, działających od 1918 roku. Swoją wieloletnią działalnością zachowuje w wiecznej pamięci zapisany w kartach historii dorobek lotniczych pokoleń...

WSOSP działa na rzecz rozwoju polskiego lotnictwa, kształcąc nowe pokolenia lotników oraz pomnażając (nadal rozwijając) dorobek naukowy i techniczny.

Oficerska Szkoła Lotnicza

„Szkoła Orląt” utworzona została 5 listopada 1925 roku w Grudziądzu, jako Oficerska Szkoła Lotnicza (OSL). Pierwszym jej Komendantem – Rektorem został płk pil. Roman Florer. Szkoła zgodnie z założeniami kształcić miała, na dwuletnim kursie, kandydatów na pilotów i obserwatorów. Jej głównym celem było fachowe przygotowanie oficerów kadry lotniczej. 14 kwietnia 1927 roku Szkolę przeniesiono do Dęblina. Postawiono wtedy nacisk na kształceniu obserwatorów, co spowodowało znaczne zmniejszenie się liczby pilotów.

 

Szkoła Podchorążych Lotnictwa i Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa

W 1928 roku Zmieniona została nazwa szkoły na Szkołę Podchorążych Lotnictwa (SPL), jednak dalej skupiano się tylko na kształceniu obserwatorach. W celu szkolenia i doskonalenia wielu kandydatów na pilotów w ramach kolejnych zmian 17 lipca 1929 roku w Dęblinie utworzono Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa (CWOL) w skład, którego weszła: Szkoła Podchorążych Lotnictwa (SPL), Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa (SPRL), Kurs Pilotażu dla Oficerów Młodszych, Dywizjon ćwiczebny, Baza Lotnicza CWOL, Eskadra treningowa.

 

 

Otrzymanie Sztandaru Szkoły przez „Szkołę Orląt”

15 października 1937 roku Marszałek Edwarda Rydza – Śmigłego wręczył Sztandar „Szkoły Orląt”, obecnemu wtedy Komendantowi Szkoły Podchorążych Lotnictwa ppłk obs. Stefanowi Sznukowi.

 

„Szkoła Orląt” w okresie międzywojennym

W okresie międzywojennej działalności w szkole odbyło się trzynaście promocji oficerskich, a wyszkolenie lotnicze ukończyło 973 absolwentów, w tym 707 obserwatorów i 266 pilotów. Zasilili oni wszyscy i rozsławiali oni szeregi Polskich Skrzydeł. Okres II Wojny Światowej przerwał działalność szkoły, był to również najcięższy egzamin dla jej wychowanków. Egzamin ten odbywał się pod niebami Polski, Francji, Wielkiej Brytanii, a także Afryki i Chin. Prowadzili wiele walk nad wodami Bałtyku, Biskaju, Atlantyku i Morza Śródziemnego. Lotnicy polscy odnieśli w tamtych czasach wiele znaczących zwycięstw i sukcesów, co potwierdziło jak najbardziej poprawne metody „Szkoły Orląt” w kształcenia kadry lotniczej. Przykładami nazwisk, które rozsławiły siłę Polskie Lotnictwa to: Stanisław Skalski, Witold Urbanowicz, Eugeniusz Horbaczewski, Bolesław Gładych, Bolesław Drobiński, Kazimierz Rutkowski, Eugeniusz Arciuszkiewicz, Marian Aduckiewicz oraz Wacław Król. To oni i wielu innych absolwentów „Szkoły Orląt” potwierdzają wartość polskiego szkolnictwa lotniczego. Jednak pod czas II Wojny Światowej nie wszyscy mogli świętować zwycięstwa, ponieważ w licznych wojnach zginęło lub zostało zamordowanych co najmniej 350 absolwentów OSL i SPL. Jest to ogromna ilość ofiar, lecz trzeba na to patrzeć z takiej strony, że walczyli oni o wolność i niepodległość naszej Ojczyzny (nie ma większej miary poświęcenia). Wychowankowie „Szkoły Orląt” podarowali swojemu kraju coś co jest najważniejsze czyli własne życie, byś my mogli dziś żyć w wolnym i niepodległym państwie.

 

fot. Archiwum szkoły

 

„Szkoła Orląt” w okresie powojennym

W trakcie walk, na polskich ziemiach wyzwolonych działalności swoje rozpoczęły pierwsze ośrodki szkolenia lotniczego. Jako pierwsza powołana została w dniu 31 października 1944 roku w Zamościu Wojskowa Szkoła Lotnicza Wojska Polskiego wraz z 15 Samodzielnym Zapasowym Pułkiem. W grudniu 1944 roku szkołę przemianowano na Oficerską Szkołę Lotniczą, a następnie z powrotem nazwę Wojskowej Szkoły Lotniczej Wojska Polskiego. W roku 1945 pod czas ofensywy styczniowej wyzwolono pozostałe tereny państwa polskiego. Ustalono warunki przygotowania i podjęto decyzję o stopniowym przeniesieniu WSLWP do Dęblina. 20 marca 1945 roku na dęblińskim lotnisku odbyło się przebazowanie 3 eskadry szkolnej. Rozpoczął się wtedy dla Podchorążych tej eskadry okres powietrznego szkolenia praktycznego na samolotach UT -2. Dęblin dzięki temu kolejny raz zamienił się w kolebkę („centrum wyszkolenia”) najlepszych polskich pilotów. 13 kwietnia 1945 roku na rozkaz Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego Gen broni. Władysława Andersa utworzono w Dęblinie Wojskową Szkołę Pilotów. Miała ona na celu przyśpieszenie działalności organizacji odpowiedzialnych za tworzenie dwóch samodzielnych szkół lotniczych. Spowodowało to, że sześć dni później zaczęto przenosić personel i maszyny ze Szkoły w Zamościu do Dęblina. Zmiany te zakończono sześć dni później, czyli 25 kwietnia kiedy do Dęblina dotarł ostatni transport.

Wtedy w Zamościu po szkole pozostała tylko Wojskowa Techniczna Szkoła Lotnicza. Dęblin uległ pod czas wojen uległ zniszczeniom co wpłynęło na ciężkie warunki szkolenia lotniczego. Dodatkowym utrudnieniem było to, że w szeregach szkoły była duża ilość przyszłych pilotów pochodzących z Rosji, którzy nie znali języka polskiego. Jednak to nie przeszkodziło w zrealizowaniu skróconego wojennego programu. Tak więc w dniu 21 czerwca 1945 roku odbyła się pierwsza powojenna promocja w której udział wzięło 49 Podchorążych. 19 z nich to absolwenci podstawowego kursu lotniczego pozostało w szkole na dodatkowym kursie instruktorów samolotów UT -2. W sierpniu 1945 roku bramy szkoły opuściły pierwsze grupy wykształconych radiotelegrafistów i strzelców pokładowych. W roku 1946 program szkolenia lotniczego w „Szkole Orląt” został poszerzony. Rozpoczęto przygotowywanie żołnierzy średniego personelu dowódczego, sztabowego i technicznego. Promowano również kolejno obserwatorów i pilotów na stopnie Podporuczników i Chorążych. Pod koniec roku 1946, a początku 1947 proces szkolenia zmieniono na pokojowy. Zmniejszył się jej stopień osobowy, a wykształconą już kadrę dowódczą i instruktorską pochodzenia rosyjskiego stopniowo zastępowano polskimi pilotami. Pogłębiono również proces dydaktyczny, czyli wydłużono okres szkolenia z 2 na 3 lata. W marcu 1947 roku szkoła uległa kolejnej reorganizacji, co spowodowało jej przemianowanie na Oficerską Szkołę Lotniczą, natomiast eskadry szkoleniowe uległy zmianom. I tak z 1 eskadry myśliwskiej i 2 eskadry szturmowej powstała 1 eskadra myśliwska, która za siedzibę otrzymała lotnisko w Radomiu, natomiast z 2 mieszanych eskadr kolejno pilotów bombowych, nawigatorów i strzelców. Przyjęła ona szkolenie podstawowe na samolotach UT – 2. W Oficerskiej szkole Lotniczej kształciło się 379 pilotów.

Historycy są jednego zdania, że trudno jest ściśle ustalić i ocenić poszczególne okresy szkolenia i wychowania w lat 1947 – 1950 w „Szkole Orląt”. Odrodzona w tym czasie Oficerska Szkoła Lotnicza kontynuowała w dużej mierze tradycje i dorobek swoich poprzedniczek: Oficerskiej Szkoły Lotnictwa i Szkoły Podchorążych Lotnictwa. Niewątpliwie największe zasługi w takim wielkim rozwoju szkoły miał obecny Komendant – Rektor płk pil obs. Szczepan Ścibor, absolwent „Szkoły Orląt” z roku 1927. W okresie tym występowała również normalizacja życia i szkolenia podchorążych lotnictwa, wprowadzono wtedy słynne dziś stalowe mundury i tradycyjne odznaki, a więc: emblematy lotnicze na czapkach w postaci orłów z husarskimi skrzydłami, srebrnych galonów na rękawach, dębowych liści z mieczykami za kołnierzach. Zaostrzyła się tak, że sytuacja polityczno – militarna na świecie, na początku lat 50 – tych, zakłóciło dotychczasowy uregulowany tok nauczania szkoleniowego. W lutym 1951 roku utworzono złożony z 4 kompanii batalion szkolny, a w połowie roku 2 batalion szkolny.

 

{youtube}VWJ-IZYTPD8{/youtube}

Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych Dęblin Materiał promocyjy Sił Powietrznych Rzeczypospolitej Polskiej

 

Utworzenie dwóch Oficerskich Szkół Lotniczych (w Dęblinie i w Radomiu)

W maju 1951 roku w Polsce istniały dwie szkoły OSL nr.5 w Radomiu, której celem było wyszkolenie pilotów na samoloty myśliwskie, natomiast W Dęblinie utworzono OSL nr.4 na, którą przypadło kształcenie pilotów na samoloty bombowe, szturmowe i łącznikowo – transportowe. W tych celach w obu szkołach rozbudowano bazy dydaktyczne oraz wybudowano betonowe pasy startowe. Obu szkołą postawiono również radykalne zadanie znacznego zwiększenia liczby szkolonych, skrócenia czasu nauki, zredukowanie do nie zbędnego minimum programu nauczania. W 1956 roku powrócono do normalnego kształcenia lotniczego, zarówno w sferze organizacyjnej jak i merytorycznej.

Głównym celem tej zmiany było pełne wyszkolenie absolwentów „Szkoły Orląt” posiadających 3 klasę pilota wojskowego. W roku 1957 OSL przekształciła się z bombowo – szturmowej na myśliwską, czyli zaprzestano szkolenia personelu lotniczego na samoloty bombowe i szturmowe, a położono silny nacisk na samoloty myśliwskie. Zmieniło to koncepcje rozwoju polskiego lotnictwa. Samolotami wykorzystywanymi w tam tych czasach do szkolenia pilotów były samoloty TS-9 „Junak 3”, natomiast od roku 1958 sukcesywnie zastępowane były samolotami TS-8 „Bies”, a w roku 1958 wprowadzono samoloty TS-11 „Iskra”. Wydłużono również okres nauczania podchorążych do 3 lat. Również w 1958 roku zakończono reorganizację szkoły, przez co podjęto decyzję, że utrzymywanie dwóch szkół jest zbędę i w roku 1964 rozwiązano OSL nr.5 w Radomiu, przez co OSL nr.4 w Dęblinie pozostawało jedyną polską uczelnią kształcącą personel latający.

 

Wyższa Oficerska Szkoła Lotnicza i Centrum Doskonalenia Lotniczego

1 stycznia 1968 roku Oficerska Szkoła Lotnicza (OSL) otrzymała tytuł wyższej uczelni, co spowodowało zmianę nazwy na Wyższą Oficerską Szkołę Lotniczą (WOSL). Od tego czasu kształcono pilotów z cenzusem inżyniera. Było to możliwe ponieważ personel dydaktyczny szkoły był już wcześniej przygotowany do realizacji programu naukowego na poziomie technicznym. Każdy kandydat do WOSL musiał się legitymować: Świadectwem dojrzałości, natomiast okres nauki został przedłużony do 4 lat. Nieocenione zasługi dla „Szkoły Orląt” w tym czasie miał ówczesny Komendant – Rektor gen bryg. pil. dr. Józef Kowalski. 17 marca 1968 roku w dęblińskiej szkole odbyła się pierwsza immatrykulacja podchorążych WOSL. Po raz pierwszy w murach „Szkoły Orląt” zabrzmiał hymn studencki „Gaudeamus igitur” oraz pieśń rycerską „Święta miłości kochanej Ojczyzny”.

W 1979 roku w ramach WOSL utworzono Centrum Doskonalenia Lotniczego (CDL). Jego zadaniami było podwyższanie specjalistycznych kwalifikacji personelu lotniczego z uwzględnieniem wykorzystania bazy dydaktycznej i socjalno – bytowej. W CDL organizowano kursy oficerskie różnych specjalności i szczebli. Wyższy Kurs Doskonalenia Oficerów, Kurs Doskonalenia Oficerów, Kurs Przekwalifikowania Oficerów i wiele innych. W roku 1972 utworzono obecne Ogólnokształcące Liceum Lotnicze im. Żwirki i Wigury. Zadaniami postawionymi przed nią jest kształcenie i przygotowanie uczniów OLL w zakresie szkolnictwa średniego. Powołana została z myślą o zapewnieniu „Szkole Orląt” odpowiednio przygotowanych kandydatów. W latach 1968 – 1975 roku WOSL zanotował szczególny rozkwit. Wybudowano wiele obiektów lotniskowych, np: Ośrodek Wychowania Fizycznego i Kondycyjnego Przygotowania do Lotów, przebudowano również gmach Oddziału Szkolenia, utworzono większe i bardziej komfortowe internaty dla podchorążych, kasyno oraz wiele innych obiektów lotniskowych.

 

Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych

1 października 1994 roku. W wyniku restrukturyzacji Wojska Polskiego nazwa Wyższa Oficerska Szkoła Lotnicza została zmieniona na Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych. Do dziś godnie kontynuuje tradycje swych poprzedniczek, co reprezentuje doświadczenie dzisiejszej polskiej kadry lotniczej. Utrzymuje bliskie stosunki z ludźmi w środowisku lotniczego braterstwa, które zostały nawiązane podczas I i II Światowego Zjazdu Lotników. Odbyły się one w ramach Centralnych Obchodów 80-lecia Lotnictwa Polskiego (był to 1998 rok).

W procesach wychowawczych Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie stosuje się od tych tradycji, które najbardziej i najlepiej rozsławiły imię polskiego lotnictwa wojskowego, w procesie szkolenia lotniczego, aż do najnowocześniejszych wzorów i programów, wykorzystując do tego najnowocześniejszy konstrukcyjnie dostępny sprzęt. Wizytówką WSOSP nie jest tylko rozsławione polskie lotnictwo wojskowe, lecz również bardzo wysoki poziom nauki i przemysłu lotniczego. Tu właśnie „dziś” przeplata się z historią. Bo to właśnie „Szkoła Orląt” była, jest i będzie: gniazdem początkowo orlich piskląt, a pod koniec drapieżnych orłów.

 

Ciekawostki dotyczący „Szkoły Orląt”

Na terenie WSOSP dwukrotnie odbyły się Międzynarodowe Pokazy Lotnicze Air Show, było to w roku 1995 i 1998. Kilka razy do roku organizuje prestiżowe imprezy lotnicze, na których zgromadza uczestników z Kraju, Europy i Świata.

 

Wszyscy Komendanci – Rektorzy „Szkoły Orląt”

W okresie od powstania do dnia dzisiejszego w „Szkole Orląt” stanowisko i obowiązki Komendantów – Rektorów pełniło 24 oficerów:

Wojskowa Szkoła Lotnicza Wojska Polskiego, OSL, lata 1944 – 1945: gen bryg pil. Józef Smaga

Wojskowa Szkoła Pilotów, OSL, lata 1945 – 1946: gen bryg pil. Józef Smaga

 

Zapraszamy na oficjalną stronę internetową „Szkoły Orląt”: www.wsosp.deblin.pl

 

Oprac. Piotr Drewniak

Na podst. książki Józefa Zielińskiego pt. „Komendanci „Szkoły Orląt””