Mimo tego, iż podróż lotnicza trwa nieporównywalnie krócej niż innymi powszechnie dostępnymi środkami transportu, jej całkowita długość zwiększa się między innymi o czas dotarcia na lotnisko i odprawy, często wiążącej się z niepotrzebnym czekaniem w długich kolejkach. Potencjalny pasażer uzależniony jest również od dnia i godziny odlotu, narzuconej mu z góry przez przewoźnika. A gdyby tak odwrócić role i dostosować rozkład lotów do własnych potrzeb, a samą odprawę skrócić do niecałych 10 minut?

 

 

 

 

 

Usługi typu air taxi, organizowane w ramach transportu małymi samolotami (SMTS), opierają się na pełnym dostosowaniu oferty do potrzeb klienta, zlecającego czarter konkretnej maszyny w określonym dniu i na określonej trasie. Połączenia tego typu kierowane są zwykle do nieco mniejszych grup odbiorców - najczęściej od 1 do 6 osób, ale zależy to także od rodzaju wybranego statku powietrznego. Na większych samolotach, ci sami usługodawcy organizują raczej przeloty cykliczne, do ściśle określonych lokacji, co raczej pozbawia tego typu usługi miana „taksówki powietrznej”, a zbliża bardziej do przelotu rejsowego. Ceny obecnych połączeń ograniczają w pewnym stopniu dostępność taksówek powietrznych głównie do osób podróżujących w celach biznesowych, ale wśród pasażerów nie brakuje też tych, którzy planują udać się wynajętym samolotem na weekendowe wakacje. Usługodawcy oferują coraz częściej przedsiębiorcom umowę o stałej współpracy i zapewniają dostępność swojej floty w sytuacji zaistnienia potrzeby szybkiego zorganizowania dowolnego połączenia. Oprócz transportu małymi samolotami, klienci mogą zdecydować się także na wynajem śmigłowca, choć z uwagi na jego mniejszy zasięg, takie rozwiązanie jest wygodniejsze głównie na terenie kraju. Niewątpliwą zaletą helikoptera jest jednak możliwość wylądowania w niemal dowolnym miejscu.

 

Prawo do koncesji

 

Do niedawna, rozwój rynku usług typu air taxi był właściwie zablokowany w aspekcie formalnoprawnym. W świetle brzmienia art. 54 ustawy Prawo lotnicze, ze względu na dostępność dla użytkowników, lotniska dzielił się na dwie kategorie: użytku publicznego i niepublicznego. O ile te pierwsze były otwarte dla wszystkich statków powietrznych (w ramach terminów i godzin ustalonych przez zarządzającego lotniskiem, podanych do wiadomości publicznej), to lotniska niepubliczne umożliwiały starty i lądowania tylko samolotom niehandlowym (nieprowadzącym działalności zarobkowej polegającej na przewozie osób i towarów) oraz użytkownikom lotnisk (ale tylko tym, których wymieniono w jego dokumentacji rejestracyjnej). W wyniku nowelizacji ustawy z dnia 18 września 2011 roku, wyżej wymieniony przepis uzyskał nowe brzmienie. Obecnie, sformułowanie „lotniska użytku niepublicznego” zastąpiono „lotniskami użytku wyłącznego”, na których dopuszczono między innymi wykonywanie lotów handlowych - przewozów czarterowych śmigłowcami oraz samolotami o maksymalnej masie startowej poniżej 10 ton lub o liczbie miejsc pasażerskich mniejszej niż dwadzieścia. Zmiana ta w sposób znaczący ułatwiła działanie firmom trudniącym się odpłatnymi przewozami dokonywanymi na małych samolotach i zniosła pewne bariery prawne dla funkcjonowania rynku air taxi. Ułatwieniem jest też dopuszczenie tworzenia lotnisk użytku publicznego o ograniczonej certyfikacji. W Polsce bowiem certyfikacją objęto więcej szkoleń niż na terenie większości krajów Unii Europejskiej. Wniosek o wydanie koncesji na wykonywanie przewozów lotniczych handlowych małymi samolotami składa podmiot, posiadający certyfikat przewoźnika lotniczego AOC (Air Operator Certificate), do Prezesa Urzędu Lotniczego. Certyfikat AOC gwarantuje, iż firma spełnia wszystkie wymogi prawne do prowadzenia przewozów lotniczych, a za swoją działalność ponosi taką samą odpowiedzialność, jak przewoźnicy organizujący loty rejsowe.

 

Przewoźnicy i ceny

 

Pierwszym krokiem do zamówienia taksówki powietrznej jest rezerwacja lotu. Można jej dokonać z dużym wyprzedzeniem, żeby mieć gwarancję dostępności konkretnej maszyny, ale można uczynić to także na krótko przed planowaną wizytą. Jeżeli chodzi o ceny, są one w dużym stopniu zależne od rodzaju samolotu i takich okoliczności jak konieczność postoju maszyny, wysokości opłaty za lądowanie, ewentualnego przebazowania samolotu, cateringu na pokładzie, bądź też zorganizowania dodatkowego transportu na miejsce przeznaczenia. Ceny lotów śmigłowców wahają się najczęściej od 300 euro do 900 euro za godzinę lotu. Przelot z Warszawy do Rygi i z powrotem, w ciągu tego samego dnia (1 godzina i 10 minut w jedną stronę, z kilkugodzinnym pobytem na miejscu), statkiem Cessna Citation Jet 2 przez firmę Blue Jet to koszt około 6000 euro, przy czym, jako iż samolot ten pomieści maksymalnie sześciu pasażerów, opłatę tę podzielić można na kilka osób. Cena kursu powietrzną taksówką bowiem nie jest zależna od liczby klientów, którzy zdecydują się na rezerwację konkretnego lotu.

 

Klienci mogą już w naszym kraju wybierać spośród pokaźnej liczby firm, często różniących się flotą i zakresem oferowanych usług. Przykładowo, firma Sky Poland, posiada swoją bazę na lotnisku w Babicach i Lądowisku Konstancin. Oferuje ona loty do około 100 lotnisk i lądowisk na terenie całego kraju. Oprócz kursów małymi samolotami (odrzutowa Eclipse 500 – Jet, dwusilnikowe Cesna 310 i Piper Seneca V oraz jednosilnikowa Cessna 172 Skyhawk), udostępnia także helikoptery. Ceny lotów wahają się od 400 euro za godzinę na śmigłowcu Robinson R22 (zasięg 300 kilometrów) do 700 euro na Robinsonie R44 Raven II Plus. Jeżeli ktoś chciałby w należyty sposób udokumentować chwile spędzone w powietrzu, wynająć może również najwyższej klasy profesjonalny śmigłowiec telewizyjny Robinson R44 Newscopter Full HD, na co dzień wykorzystywany przez grupę TVN (cena - 1300 euro za godzinę). Nieco większą flotę w zakresie samolotów posiada Bluejet. W jej skład wchodzi między innymi Bombardier Global 5000 (14 miejsc pasażerskich, prędkość przelotowa 920 km/h), luksusowy odrzutowiec Embraer Legacy 600 (13 miejsc) oraz nieco mniej pojemne Bombardier Challenger 300, Cessna Citation Jet 2, Cessna Citation XLS, czy Beechcraft Premier I A.

 

Dla przewoźnika FlyJet, latają między innymi: Cessna Mustang, Cessna 172, turbośmigłowy Beechcraft KingAir oraz samolot odrzutowy średniego zasięgu Bombardier Learjet 60XR. Bardzo duża liczba samolotów i śmigłowców znajduje się w ofercie brokera lotniczego, airtaxi.pl. Szczególnie interesujące maszyny to 18-osobowy Jetstream 32 oraz ekskluzywne i typowo biznesowe odrzutowce Falcon 2000 i Gulfstream IV SP. Przeloty, które można zaliczyć do usług typu air taxi, organizowane są często również dodatkowo przez ośrodki zajmujące się także szkoleniami lotniczymi (np. Salt Aviation).

 

Niezwykle ciekawą, pierwszą tego typu inicjatywą w naszym kraju, jest Program TimeBROS (Time Brokerage, Reservations & Operational Services). Stanowi on ogólnopolski system rezerwacji statków powietrznych. TimeBROS zrzesza właścicieli statków powietrznych i operatorów zarządzających flotą, którzy zamierzają wynajmować swoje maszyny innym osobom oraz tych właśnie potencjalnych najemców. Operatorzy mogą w sposób swobodny dodawać do oferty nowe statki, a użytkownicy za pośrednictwem Internetu dokonywać rezerwacji, wybierając dokładny przedział czasowy, w którym zamierzają skorzystać z samolotu.

 

 

Biznes nadal głównym odbiorcą

 

Wydaje się, że ze względu na cenę, przeloty taksówkami powietrznymi kierowane są przede wszystkim do klientów biznesowych. Najistotniejszą zaletą tego rodzaju przewozów jest to, iż umożliwiają znaczną oszczędność czasu i są w pełni dostosowane do potrzeb pasażera, zarówno w zakresie terminu odlotu, jak i powrotu, czy też koniecznych postojów. Odbiorców, do skorzystania z usług tego typu zachęca też często fakt, iż powrót z innego miasta może nastąpić jeszcze tego samego dnia co przylot, a ewentualne, nieplanowane przedłużenie pobytu nie będzie wiązać się z koniecznością czekania kilkanaście godzin na kolejny lot powrotny. Skrócenie czasu podróży jest jednak równie atrakcyjne dla każdego klienta, dlatego osoby spoza kręgu biznesowego powinny w przyszłości również generować istotną część popytu na tego rodzaju usługi.

 

Taksówki powietrzne są wciąż stosunkowo rzadko wybieraną formą transportu. Rynek usług tego typu w Polsce jednak w ostatnich latach uległ pewnemu poszerzeniu, pojawili się na nim nowi przewoźnicy i flota, często w postaci luksusowych odrzutowców o wysokiej specyfikacji technicznej. Zmiany prawne oraz związana z nimi większa dostępność lotnisk i lądowisk, wpłynie na to, że znaczenie tego typu usług nie pozostanie tak marginalne jak jeszcze kilka lat temu. Wykorzystywanie powietrznych taksówek na pewno jednak pozostanie oznaką prestiżu, zwłaszcza, iż ci przewoźnicy, którzy chcą liczyć się na rynku, rywalizują ze sobą w zapewnieniu jak najbardziej komfortowych warunków i dostosowują się do potrzeb nawet najbardziej wymagających pasażerów.

 

 

tekst. BARBARA SZYDŁOWSKA