lot logoNie tak dawno na warszawskim lotnisku Okęcie przez przypadek usłyszałem – „Kto rządzi Polską ten rządzi LOT-em, zapomniałeś ?”. Spojrzałem ciekawym wzrokiem na wypowiadającego te słowa. Mógł mieć około 70 lat. Do kogo adresował swoje pytanie? Jego rozmówcą okazał się mężczyzna między 20 a 30.

 

 

 

 

 

 

Zapytany coś odpowiedział. Tego nie mogłem usłyszeć. Słowa zagłuszył huk silników startującego w barwach „Polskich Linii Lotniczych „ LOT” Boeinga. Te przypadkowo usłyszane zdanie i startujący samolot przypomniał mi o historii Polskich Linii Lotniczych LOT po 1945 r. Czyli historię nie tak bardzo odległą aby mogła być zapomniana.

Rok 1945 to rok w którym zakończyła się II wojna światowa. To rok w którym Polska przystąpiła do odbudowy ze zniszczeń. Między tymi którzy przystąpili do prac nad odbudową kraju z ruin i zgliszcz byli pracownicy PLL LOT. W tamtych dniach było ich niewielu. Na taki stan rzeczy złożyło się wiele powodów. Pocieszające było natomiast, że z każdym dniem ich przybywało.

PLL LOT odradzały się z popiołów niczym mityczny feniks. Nie istniała infrastruktura lotniskowa. Brakowało samolotów. Byli ludzie, którzy mieli chęć do pracy. W rządowej kasie znalazły się pieniądze na zakup niezbędnego sprzętu. Samoloty spod znaku żurawia coraz częściej zaczynały się pojawiać na własnym i obcym niebie. Pierwsze maszyny pochodziły z wojska..

 

lot samolot

foto: lotyzpolski.pl

 

Chwilę po zakończeniu II wojny światowej w Polsce ( i gdzie indziej chyba podobnie ) nikt za bardzo nie myślał o turystach przemieszczających się po kraju i poza jego granicami przy  użyciu samolotu. To nie znaczy, że te pochodzące od armii pokryła rdza. Odrodzony LOT skupił się na obsłudze dostojników państwowych. Najważniejszym tamtych dni, podobnie jak dzisiaj, stała się w ruchu krajowym i międzynarodowym Warszawa z Okęciem. Przez siedemdziesiąt lat swego istnienia w powojennej Polsce - podobnie jak kraj -ulegało przeobrażeniom.

Powtórzę się, nasi dziadkowie wtedy za bardzo nie myśleli aby wykorzystać samolot do przelotów przykładowo ze stolicy do Gdańska czy Poznania aby podziwiać tamtejsze zabytki. Więcej, aby spędzić wolne chwile od pracy na wybrzeżu Morza Czarnego. Mieli inne preferencje odpoczynku. Turyści korzystający z LOT-u w większej ilości pojawili się na początku drugiej połowy lat 50 minionego wieku. Na polskim niebie zaczynały również gościć maszyny zagranicznych powietrznych przewoźników. Polska stawała się atrakcyjna po drugiej stronie Odry, Bałtyku i Tatr.

 

lot samoloty

 

 


Z  portu lotniczego mającego swoją siedzibę na Okęciu w 1966 r. można było polecieć do:
Krakowa, Gdańska, Wrocławia, Rzeszowa, Poznania, Warszawa – Poznań - Szczecin, Koszalina i Katowic. Kraków i Wrocław obsługiwały ruch lokalny. Ze stolicy Małopolski i Dolnego Śląska można było wystartować do Gdańska. Natomiast po odprawie granicznej wybrać się znacznie dalej. Gdzie ? linie lotnicze ( pomijam odcinki ) – do Zurichu, Paryża, Berlina, Brukseli, Londynu, Amsterdamu, Kopenhagi, Sztokholmu, Helsinek, Wiednia, Rzymu, Zagrzebia, Aten, Kairu, Pragi, Moskwy, Budapesztu, Belgradu, Budapesztu, Bukaresztu, Sofii, Bejrutu, Frankfurtu i Mediolanu.


Rok 1970  przyniósł kolejne zmiany w siatce połączeń Okęcia do:
Bydgoszczy, Gdańska, Katowic, Koszalina, Krakowa, Poznania, Rzeszowa, Szczecina i Wrocławia. Gdańsk otrzymał połączenie z Katowicami i jak wcześniej z Krakowem i Wrocławiem. Nie odbyło się bez zmian w komunikacji międzynarodowej. Pozostały stare połączenia i powstały nowe  ( pomijam odcinki ) do: Belgradu, Frankfurtu, Kopenhagi, Leningradu, Londynu, Mediolanu, Moskwy, Paryża, Pragi, Rzymu, Wiednia, Zurichu, Aten, Kairu, Berlina, Amsterdamu, Brukseli, Budapesztu, Bukaresztu, Sofii, Genewy, Madrytu, Bejrutu, Sztokholmu, Helsinek, Stambułu, Nikozji, Kairu i Stambułu.

Te i późniejsze zmiany na liniach lotniczych stały się możliwe za sprawą zmian zachodzących w polityce. To ona decydowała na otwarcie się Polski w kierunku Zachodu. Miała istotny wpływ na zakup samolotów dla PLL LOT przez siedemdziesiąt lat swojego powojennego istnienia. Nie można zapomnieć, że w latach 1997 – 2015 była obecna na naszym niebie Polska linia lotnicza Eurolot .

 

li-2

źródło: samolotypolskie.pl

 

Na początku LOT korzystał z odpowiednio adaptowanych otrzymanych z wojska Li – 2. Po nich pojawiły się DC – 3. Dzięki temu zakupowi można było uruchomić regularną komunikację w kraju. Można było nawiązać połączenia ze stolicą wschodnich Niemiec, Berlinem, polecieć dalej na zachód od Odry do Paryża, pokonać Bałtyk aby wylądować w Sztokholmie i po drugiej stronie Tatr nad Wełtawą w Pradze. Zakup konstrukcji Iliuszyna to jest IL – 12 i IL – 14 pozwolił na uruchomienie połączenia z Brukselą i sprawił, że bliżej znalazł się Bukareszt, Budapeszt i Kopenhaga. Zakupy poczynione we Francji flotę LOT – u wzbogaciły o francuskie SE – 161 Languedoc. W 1968 r. po raz pierwszy nasz narodowy przewoźnik otrzymuje pierwsze samoloty odrzutowe. Są nimi Tu – 134. Tym samym kończy się czas wolnych maszyn turbośmigłowych eksploatowanych na wybranych trasach połączeń europejskich. Rok później na warszawskie Okęcie do stałego użytkowania docierają pierwsze daleko dystansowe IL – 62. LOT przygotowuje się do pokonania Atlantyku. Startuje do niego w 1973 r. Początek lat 80 nie jest obiecujący. Stan wojenny wprowadzony w grudniu 1981 r. skutkuje zawieszeniem połączeń. Te zaczynają funkcjonować od wiosny 1982 r. Niestety to już nie jest to co miało miejsce przed stanem wojennym. Żuraw symbolizujący PLL LOT wraca na linię atlantycką w 1984 r. Koniec lat 80 jest obiecujący. Następuje wymiana wysłużonych radzieckich IL – 62. Przemiany polityczne pozwalają na zakup nowocześniejszych płatowców. Zapala się zielone światło na zakup na Zachodzie nowoczesnego samolotu. Jest nim Boeing 767. Koniec minionego wieku jego ostatnia dekada to zupełne przeobrażenie powojennego LOT – u. Nie ma już zakupionych samolotów w ZSRR. Są te nabyte na Zachodzie i za wielką wodą. Boeingi, Embraery i ATR – y świadczą o nowoczesności polskich skrzydeł. Obecność naszego kraju w Unii Europejskiej tak samo jak działalność w Star Alliance powoduje zaistnieniem zwiększeniem liczby połączeń.

 

IL  62

źródło: impdb.pl


Przy okazji tej historycznej „wyliczanki” zajrzyjmy do kalendarza z lat minionych. 18     lipca 1945 r. zostało reaktywowane Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Linie Lotnicze LOT. Pierwsza linia była uruchomiona 26 marca 1945 r. Na trasie Warszawa – Łódź – Kraków – Rzeszów – Lublin latały wojskowe samoloty Li – 2 ( Li – 2T dostosowane do przewozu pasażerów). Od października 1945 do kwietnia reaktywowany przewoźnik zakupił w ZSRR 20 samolotów Li – 2P. Li – 2P to nic innego jak licencyjny DC – 3. 20 i 21 lutego 1946 r. została uruchomiona linia łącząca Warszawę z Gdańskiem i Katowicami. Natomiast 11 maja tego samego roku LOT rozpoczął swoje pierwsze loty zagraniczne. Latał przez Odrę do Berlina. Zakupione dziewięć Douglasów DC – 3 w 1946 r. umożliwiło kontynuację połączeń właśnie ze stolicą Niemiec. Pozwoliło na  loty nad Sekwanę do Paryża 4 lipca 1946 r. do  Sztokholmu pięć dni później i nad Wełtawę do Pragi 7 sierpnia. Rok później 8 października Warszawa otrzymała powietrzne połączenie z Budapesztem. W dalszej kolejności do siatki zostały dopisane dwa nowe miasta Belgrad i Bukareszt ( 20 maja 1948 r. ). 17 października 1948 r. żuraw uwił gniazdo w Kopenhadze a w Brukseli 24 maja 1949 r.

 

Dwa lata od zakończenia wojny LOT wprowadził do użycia Cessny UC – 78 Bobcat. Zakup liczył 14 maszyn. Wykonywały one loty taksówkowe, treningowe, rejsowe i… fotogrametryczne.  Zakupione we Francji w tym samym sześć NC – 701 Siebel Si – 204 D służyło celom aerofotogrametrycznym. Bodaj najkrócej bo przez rok LOT korzystał z pięciu SE – 161 Languedoc. Tak na marginesie to przez 6 lat ( 1948 – 1954 ) 8 samolotów  Li – 2 chroniło polskie lasy przed szkodnikami. Podobne zdania to jest walka ze stonką tylko w innym czasie wykonywało 20 CSS – 13 i 15 Piper  L – 4 Cup. Wracając do ruchu pasażerskiego przewozu ludzi na pokładach… Pięć IL – 12B służyło pasażerom od roku 1949 do 1957. W 1955 r. pojawił się tuzin IL – 14P. Te ostanie pozwoliły na uruchomienie połączeń stolicy Polski z Moskwą 7 kwietnia 1955 r, stolicą Austrii 29 lipca 1955 r. , Aten 24 kwietnia 1957 r. i Tirany 15 czerwca 1957 r. Przez rok 1958 – 1959 na liniach zagranicznych latało pięć Convair CV – 240. Pozwoliły one na uruchomienie połączenia z Londynem 9 kwietnia 1958 r., Zurychem 5 listopada tego samego roku i rok później 23 czerwca 1960 r. z Rzymem. Na liniach krajowych w 1961 r. przechodził próby rodzimy MD – 12P. Rok 1961 to rok wprowadzenia do użytkowania pierwszych turbośmigłowych IL – 18. W 1962 r. na potrzeby połączeń międzynarodowych w Wlk. Brytanii zostały zakupione 3 Vickers Viscount 804. Wprowadzone do eksploatacji IL – 18 obsługiwały połączenia ze stolicy Polski do Kairu od 17 czerwca 1963 r., Zagrzebia od 17 kwietnia 1965 r. Dwa lata  później zjawiły się na lotniskach w Splicie i Kopenhadze. Od 1968 r. zaznaczyły obecność Polski w portach lotniczych Wiednia, Leningradu i Kijowa. Dla potrzeb lotów czarterowych były wykorzystywane AN – 2 a jako powietrzna taksówka zjawił się Piper Seneca II.

 

AN  24

 

 

Na niebie wypadałoby odnotować obecność AN – 24. AN – 24W zostały zakupione w 1966 r. Na początku ich „stadko” liczyło dziesięć maszyn a później kupiono dodatkowo dziesięć. Latały na liniach krajowych. Obsługiwały połączenia z Pragą stolicą Czechosłowacji i ukraińskim Kijowem. I nim się ktoś spostrzegł nastał czas samolotów odrzutowych. Były nimi TU – 134, pierwszych pięć weszło do służby w 1968 r. Dzięki nim została otworzona linia Warszawa – Stambuł 2 kwietnia 1969 r, Warszawa – Madryt 11 maja 1970 r., Warszawa – Nikozja 7 listopada 1970 r, Warszawa – Bagdad 16 grudnia 1972 r. Od 1973 r. trafiły do LOT – u pierwsze z siedmiu TU – 134A. 4 kwietnia 1973 r. została otwarta linia Warszawa – Damaszek a 16 tego samego miesiąca i roku Warszawa – Nowy Jork. Obsługiwały ją IL – 62. Rok wcześniej na liniach europejskich znalazły się właśnie one IL – 62. Te samoloty dalekiego zasięgu umożliwiły zbliżenie Warszawy z Tunisem i Algierem 5 czerwca 1974 r., Benghazi 6 kwietnia 1975 i Montrealem 4 czerwca 1976 r. 17 września 1977 r. Polska zaznaczyła swoją obecność na lotnisku w Bangkoku. Połączenie z Warszawy wiodło przez Dubai i Bombaj. Swoją obecność na niebie znaczyły JAK – 40. W 1979 r. na lotnisko Okęcie pod polski dach trafiły pierwsze z siedmiu IL – 62M. Mało kto wie, że jeden z IL – 62M był pożyczony od Rumunów. Na rok przed wprowadzeniem stanu wojennego jednego z nich czarterował LOT.  Również czarterami przez rok ( 1984 – 1985 ) były trzy IL – 62. Wyczarterowane od Aerofłotu. IL – 62 z żurawiem LOT stały się ambasadorami polskości w Delhi z  międzylądowaniem w Taszkiencie od 23 października 1985 r. 12 maja 1988 r. dotarły do Abu Dhabi. To właśnie IL – 62M pozwolił na otwarcie linii do Pekinu 30 kwietnia 1987 r. Dzięki niemu mógł się odbyć lot czarterowy do Tokio. W maju 1988 r. dotarł do Sydney w Australii. Na trzy miesiące przed zakończeniem roku tego roku uwił gniazdo w Singapurze. Zmiany w polityce, które nastąpiły po zniesieniu stanu wojennego miały wpływ na pracę LOT – u. Nie hamowały współpracy z ZSRR a tam Aerofłotem. Efektem tego było w latach 1985 – 1986 trzech TU – 154B,  zakup w 1986 r. TU - 154M i zamówienie 10 następnych. Nie została zapomniana linia nad Atlantykiem. Wrócono do niej w 1984 r. Od 1987 – 1988 r. eksploatowano na tej czarterowany Douglas DC – 8 Super 82. Zniesienie stanu wojennego to większe niż wcześniej otwarcie na Zachód i szersze spojrzenie niż dotychczas w stronę obu Ameryk. Szczególnie tej jednej bo Ameryki Północnej a tam bacznie patrzono na USA i producentów samolotów. Chodziło o zakup nowych płatowców do obsługi między innymi wspomnianej linii. Samoloty kupione na Wschodzie nie tylko że „nie spełniały” pewnych wymogów ale  stały się powodem dwóch tragicznych katastrof lotniczych. Po rozważeniu wszystkich za i przeciw podjęto właściwe decyzje. Zdecydowano się na zakup u Boeinga. Pierwsze z nich to jest samoloty Boeing 767 – 200ER sprowadzono do Polski w 1989 r. Dzisiaj daremnie szukać w zmodernizowanej polskiej powietrznej flocie pasażerskiej konstrukcji kupionych za wschodnią granicą. Są natomiast konstrukcje produkowane właśnie w USA, rodem z Brazylii i Kanady a także te znacznie bliżej bo w Europie przez producentów francusko – włoskich.

 

Nie zapomniałem o  samolotach użytkowanych przez LOT do celów towarowych (to jest  cargo) i wykorzystania śmigłowców. Podobnie o tym jak ulegał przeobrażeniom port lotniczy na Okęciu. Tylko, że jest to inna historia wymagająca osobnego opisania.

 

Tyle czy aż tylko tyle dat z kalendarza. Na zakończenie jeszcze przypomnienie floty powietrznej LOT.


Rok 1974

Samoloty Ilość maszyn Ilość miejsc pasażerskich
IL – 14 - -
IL – 18 8 816
IL – 62 5 810
AN – 24 17 850
TU – 134 8 588

 

Rok 1984

Samoloty Ilość maszyn Ilość miejsc pasażerskich
IL – 18 9  735
 IL – 62, IL – 62M  7 1 176
 AN – 24  16  808
TU – 134, TU – 134A 7 532

         
      

Rok 1994

 Samoloty  Ilość maszyn  Ilość miejsc pasażerskich
 B – 767 - 200  2 416
 B – 737 - 400  4 588
 B – 737 - 500  6 648
 ATR – 72  7 448
 TU – 154 M  11 1 650
TU – 134 A 7 448



Rok 2004

Samoloty Ilość maszyn Ilość miejsc pasażerskich
ATR – 42 5 240
ATR – 72 8 512
B - 737 - 300 2 290
B - 737 - 400 7 1 029
B – 737 - 500 7 756
B – 767 - 200 2 404
B – 767 - 300 3 729
ERJ – 145 14 672
ERJ – 170 6 420

 

EPWA było i jest miejscem z którego korzystają rodacy i cudzoziemcy. Jedni i drudzy podróżują nie tylko na odpoczynek. Lecą służbowo nie tylko w delegację ale zarobkowo do pracy. Warszawa i inne porty lotnicze Polski w ruchu krajowym i międzynarodowym wg. stanu na 31 grudnia 2014 r.

 

Ruch krajowy: Warszawa ( miejsce startu ) – Bydgoszcz, - Gdańsk, - Katowice, - Kraków, - Lublin, - Poznań, - Rzeszów, - Szczecin, - Wrocław , - Zielona Góra.

Trasy w ruchu krajowym: Gdańsk  ( miejsce startu ) – Kraków, - Lublin.

Trasy w ruchu międzynarodowym: Warszawa ( miejsce startu ) – Amsterdam, - Barcelona, - Bejrut, - Belgrad, - Bruksela, - Budapeszt, - Bukareszt, - Chicago, - Dusseldorf, - Erewan, - Frankfurt, - Genewa, - Hamburg, - Istambuł, - Kijów, - Kiszyniów, - Kopenhaga, - Larnaka, - Londyn, - Lwów, - Madryt, - Mediolan, - Mińsk, - Monachium, - Moskwa, - Nicea, - Nowy Jork, - Odessa, - Paryż, - Pekin, - Petersburg, - Praga, - Ryga, - Rzym, - Sofia, - Stutgart, - Sztokholm, - Tallin, - Tel Aviv, - Tibilissi, - Toronto, - Wiedeń, - Wilno, - Zagrzeb, - Zurich.  

Trasy w ruchu międzynarodowym: Gdańsk ( miejsce startu ) – Amsterdam, - Helsinki, - Frankfurt.

Trasy w ruchu międzynarodowym: Kraków ( miejsce startu ) – Amsterdam, - Wiedeń, Zurich.

Trasy w ruchu międzynarodowym: Lublin ( miejsce startu ) – Mediolan.

Trasy w ruchu międzynarodowym: Rzeszów ( miejsce startu ) – Paryż.

Trasy w ruchu międzynarodowym: Wrocław ( miejsce startu) – Frankfurt, - Monachium, - Paryż, - Zurich.
          
Obecnie obsługę turystów krajowych i zagranicznych w Polsce zapewniają krajowe i  porty lotnicze mające swoje siedziby w:
Warszawa Okęcie (EPWA), Warszawa Modlin (EPMO), Katowice  Pyrzowice (EPKT), Kraków  Balice ( EPKK), Gdańsk Rębiechowo (EPGD), Wrocław Strachowice (EPWR), Poznań  Ławica (EPPO), Rzeszów Jasionka (EPRZ), Bydgoszcz Szwederowo (EPBY), Łódź Lublinek (EPLL) i Szczecin Goleniów (EPSC). Niebawem na mapie powietrznych połączeń odprawiających turystów w ruchu międzynarodowym przybędzie między innymi nowy port.  Będzie to Olsztyn  Mazury. Miejmy nadzieję, że Lublin Świdnik przezwycięży trudności w obsłudze ruchu pasażerskiego (  przybędzie połączeń a tym samym pasażerów ).

 


Flota powietrzna LOT stan na 31 grudnia 2014 r.

Samoloty Ilość maszyn Ilość miejsc pasażerskich
B – 737 – 400 3 486
B – 787 – 85D 6 1 512
Bombardier Q400NextGen 11 858
ERJ – 170 – 100 9 630
ERJ – 170 – 200 14 1 148
ERJ – 195 6 672
ERJ – 145 3 144

 

ERJ  145 lot

foto: wikipedia.pl

 

 

Źródła:

  • Warszawa 1976, GUS,  Rocznik Statystyczny Transportu 1976
  • Warszawa, 1987, GUS, Rocznik Statystyczny Transportu 1986
  • Warszawa, 1995, GUS, Transport – wyniki działalności w 1994 r.
  • Warszawa, 2005, GUS, Transport – wyniki działalności w 2004 r.
  • Warszawa, 2015, GUS, Transport – wyniki działalności w 2014 r.
  • Materiały własne autora

Autor wyraża podziękowanie Pracownikom Centralnej Biblioteki Statystycznej im. S. Szulca w Warszawie za możliwość korzystania z jej zbiorów.

 

Konrad RYDOŁOWSKI