szybowcowe mistrzostwa sroda 01Szybowcowe zmagania w Michałkowie tuż tuż ... 5 lipca w Michałkowie rozpoczynają się XVII Szybowcowe Mistrzostwa Europy. Na niebie podziwiać będziemy ponad setkę szybowców. Jednak nie ten, kto pierwszy doleci do mety wygra... Na czym polega ten sport? Jak to się dzieje, że czasem piloci lądują w ... polu? Jak klasyfikuje się szybowce w zawodach?

Szybownictwo to głównie dwie dyscypliny: akrobacja oraz przeloty. W Michałkowie jednak skupiać się będziemy na najbardziej klasycznej rywalizacji - wykonywaniu przelotów.

A jest to pokonanie określonej trasy szybowcem bez użycia silnika. Wykorzystujac wiedzę dotyczącą m.in. budowy szybowca oraz meteorologii zdobytą podczas szkolenia pilot, wykorzystując jedynie energię ruchów atmosfery, musi pokonać trasę określoną przez kilka punktów geograficznych: punkt startu, punkty zwrotne i metę. Trasy wynoszą od 100km do nawet 700km, w zależności od klasy szybowców i warunków pogodowych. Oblot zajmują kilka godzin.

 

michalkow gliding championships 2013

 

Jak to możliwe, skoro szybowiec nie posiada napędu? Szybowiec posiada wlaściwosci zamiany wysokości na odległość w locie ślizgowym, nazywamy to doskonałością. I tak np. szybowiec o doskonałości 50 jest w stanie - w nieruchomym powietrzu - przelecieć 50km po prostej tracąc przy tym zaledwie 1km wysokości.
W szybowaniu nieodłącznym przyjacielem pilota jest wiatr. Powietrze oprócz ruchów poziomych jednak rusza się także w pionie. Latem w ciepłe ruchy te są spore, co jednocześnie daje doskonałe warunki do szybowania. To termika, zaś obszary wznoszącego się powietrza to kominy lub noszenie. Są także obszary opadania powietrza, które nazywamy duszeniami i staramy się je omijać.

 

Najprościej to czas przelotu dzielimy przez odległość wtedy otrzymujemy wartość jego prędkości. To właśnie za nią są największe punkty.
Najlepsi potrafią zrobić tak, że nabierają wysokości i jednocześnie lecą do przodu. To jednak trudna sztuka szybowania. Kominy bowiem tworzą czasem długie na wiele kilometrów szlaki noszeń. Trzeba więc wybrać odpowiednią trasę lotu by nie tracić czasu na krążenie. jak to zrobić? Trzeba obserwować chmury, rzeźbę terenu, inne szybowce i ptaki.
Niekiedy jednak nie uda się ta trudna sztuka lub też zmieniają się warunki pogodowe. Wtedy trzeba lądować w polu. Nie jest to jakaś sensacja dla pilota, bowiem szybowce są do tego przystosowane. Gdy pilot wykona poprawnie manewr lądowania i prawidłowo wybierze miejsce to pozostaje mu jedynie czekać na ekipę naziemną, z którą zdemontuje szybowiec i przewiezie z powrotem na lotnisko. A te, dla laika są białe i mają długie skrzydła, dla zawodowca różnią się od siebie nie tylko wyglądem, ale ilością miejsc, przeznaczeniem i ... osiągami. Stąd rózne klasy szybowców na zawodach. 

 

Poniżej zasady zawdów szybowcowych (www.jwgc2013.eu):


Zawody
Szybownicy staraję się poznać teren, gdzie odbywać się mają zawody. Zawody w Michałkowie potrwają od 6 do 20 lipcsa, bowiem nie w każdy dzień pogoda nadaje się do latania. Kierownik Sportowy wyznacza jedno zadanie dla wszystkich pilotów danej klasy. Szybowce są następnie holowane w powietrze, gdzie samodzielnie oczekują, aż wszyscy zawodnicy będą gotowi do rozpoczęcia zadania. Moment własnego startu pilot dobiera sam, analizując stan i prognozę pogody oraz manewry konkurentów. To kolejny ważny element taktyki. Po przecięciu linii startu pozostaje "tylko" oblecieć całą trasę uzyskując jak największą średnią prędkość i mieć nadzieje, że konkurenci zrobili to gorzej.

Zadania
Współcześnie na zawodach stosuje się dwa rodzaje zadań. Pierwsze z nich, Konkurencja Wyścigowa (Racing Task), to sztywno określona trasa od startu przez kilka punktów zwrotnych do mety. Odległość jest więc określona zadaniem, a pilot ma zaliczyć trasę w jak najkrótszym czasie, co łatwo przeliczy się na prędkość.
Drugim, bardziej skomplikowanym i taktycznym typem zadania jest Konkurencja Obszarowa (Assigned Areas Task). Miejsce punktów zwrotnych zastępują znacznie większe rejony (zwykle o promieniu 10-30km, czasami większe). Pilot musi się zdecydować, czy zaliczyć rejon minimalnie tylko go naruszając i polecieć dalej, czy wlecieć w niego głęboko i w ten sposób zwiększyć odległość swojego przelotu. Aby zachęcić pilotów do wlatywania głębiej, określany jest minimalny czas oblotu trasy - rzędu kilku godzin. Trudność tego zadania polega na ocenie warunków pogodowych i wyborze, w które rejony opłaca się wlatywać głębiej. Rejony muszą być zaliczane w określonej kolejności, więc błędnych decyzji taktycznych już się nie da naprawić. Wynikiem w tej konkurencji jest również średnia prędkość, czyli uzyskana odległość podzielona przez czas przelotu.

Punktacja
Uzyskane prędkości (a dla nieukończonych przelotów - odległości) są przeliczane na punkty. Wzory są ciut skomplikowane, ponieważ muszą dopasować punktację do tego, co danego dnia się działo. Jeśli pogoda była dobra i zadanie odpowiednio długie, to zwycięzca tego dnia zdobywa 1000 punktów (w słabsze dni będzie to mniejsza liczba). Pozostałym pilotom punkty są przydzielane stosownie do uzyskanych prędkości lub odległości.
Suma punktów z wszystkich dni lotnych to wynik zawodów. Wcale więc nie trzeba wygrywać każdego dnia. Zawody często wygrywają równo latający piloci, którzy każdego dnia uzyskiwali dobry wynik w pierwszej dziesiątce.

Rejestracja lotu
Na pokładzie każdego szybowca znajduje się specjalny rejestrator, który za pomocą sygnału GPS bardzo dokładnie zapisuje trójwymiarową trasę całego lotu. Dane z rejestratora są po locie odczytywane i analizowane przez sędziego, przy znacznej automatyzacji tego procesu. Dzięki temu wstępne wyniki konkurencji mogą być podawane bardzo szybko.

Kibicowanie
Szybowcom na trasie trudno się kibicuje. Często odlatują na odległości sporo powyżej 100km, nawet poza zasięg typowej lotniskowej radiostacji. Kibicowi najprościej trzymać więc kciuki za to, żeby zawodnik wrócił na lotnisko - zamiast do późnego wieczora zwozić się z pola. Ale samo osiągnięcie lotniska nie daje od razu dobrego rezultatu. Trzeba najpierw porównać wyniki wszystkich pilotów, co zwykle jest możliwe dopiero wieczorem.
W ostatnich latach pojawił się jednak promyk nadziei dla kibiców. Mamy już możliwość instalowania na pokładzie szybowca specjalnych przekaźników, dzięki którym niemal na bieżąco można oglądać sytuację na trasie. W połączeniu z podkładem mapowym i rzeczowym komentarzem daje to bardzo ciekawy przekaz. Niestety koszty dobrego systemu trackingu są wciąż wysokie i nawet jeśli jest on stosowany na zawodach, to tylko dla wybranych pilotów zajmujących czołowe lokaty. Obraz trackingu zwykle jest dostępny w internecie na stronie zawodów (zawody w Michałkowie dostępne będą pod adresem - http://glider.tracking.lt)
Jeśli nie ma trackingu, kibicom pozostaje wciąż monitorowanie tabel wyników, które są na bieżąco publikowane na stronach internetowych zawodów.


Joanna Walczak na podst. www.jwgc2013.eu