24 lipca w Warszawie, odbyła się konferencja „Edukacja lotnicza – kształcenie pilotów”, organizowana przez senacką Komisję Obrony Narodowej. Jej głównym celem było przedstawienie modeli kształcenia oraz szkolenia pilotów wojskowych i cywilnych w naszym kraju.

Poruszono również kwestię dostępności szkoleń lotniczych, a także sposobu ich finansowania w aeroklubach i szkołach pilotażu. Konferencja zgromadziła przedstawicieli Senatu, Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Sił Powietrznych oraz nauczycieli akademickich i innych ekspertów blisko związanych z poruszaną tematyką.

 

 

Obrady otworzył przewodniczący Komisji Obrony Narodowej senator Władysław Ortyl, który zwrócił uwagę na konieczność promocji w Polsce systemu edukacji lotniczej, zarówno wojskowej, jak i cywilnej. Po słowie wstępnym, kolejni prelegenci wygłosili swoje prezentacje.

 

 

„Lotnictwo w Polsce na tle potrzeb kraju – dawniej, teraz i w przyszłości”

 

Zbigniew Mączka, wiceprezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na wstępie przedstawił jak wyglądały początki lotnictwa cywilnego w Polsce. Omówił on znaczenie lotnictwa w II Rzeczypospolitej, począwszy od Uchwały Rady Ministrów podjętej w roku 1919, w której, co ciekawe, sprawy komunikacji lotniczej powierzono Ministerstwu Kolei Żelaznych, a konkretnie Wydziałowi Kolejek Wąskotorowych i Miejskich. Następnie przedstawione zostały kwestie lotnictwa wojskowego i transportu cywilnego w okresie II wojny światowej oraz rozwój transportu lotniczego w okresie PRL-u. W dalszej kolejności zabierający głos zajął się problemem aktualnych i przyszłych potrzeb lotnictwa, zatrzymując się przy kwestii bezrobocia, mającej najbardziej negatywny wpływ na gospodarkę państwa. W tym miejscu Zbigniew Mączka zwrócił uwagę na bardzo ciekawą zależność – występowanie mniejszego bezrobocia w regionach, w których działają lotniska. Przedstawiciel ULC wskazał na szeroko rozumiane korzyści dla sytuacji ekonomicznej kraju, jakie, zdaniem ekspertów, niesie za sobą inwestycja w rozwój transportu lotniczego.

 

„Podstawy prawne systemu szkolenia pilotów w Polsce – teraźniejszość i przyszłość”

 

Dyrektor Departamentu Personelu Lotniczego w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego, Tomasz Grzegorczyk, przedstawił podstawy prawne systemu licencjonowania i szkolenia pilotów w Polsce, wynikające z konwencji chicagowskiej, europejskich wymagań JAR FCL oraz obecnej realizacji rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 1178/2011 i ustawy Prawo lotnicze. Wskazał, iż obecnie najważniejszym wspólnotowym aktem prawnym w zakresie lotnictwa cywilnego jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008, z którego wynika zarówno wymóg posiadania licencji, jak i system certyfikacji ośrodków szkolenia, centrów medycyny lotniczej oraz szkoleniowych urządzeń symulacji lotu, a ponadto także sposób nadawania upoważnień instruktorskich, egzaminatorskich i lekarskich, dla biorących udział w procesie szkolenia i badania pilotów. Wspomniane rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 1178/2011 zastąpi niebawem w Polsce wymagania JAR FCL i z uwagi na swoją doniosłość prawną, będzie mieć pierwszeństwo stosowania przed przepisami krajowymi, jeżeli te pozostawać będą z nim w sprzeczności.

 

„Szkolenie pilotów dla potrzeb wojska”

 

Wystąpienie płk dypl. pilota Adama Cebuli z Dowództwa Sił Powietrznych, poświęcone było zagadnieniom obecnego oraz planowanego przebiegu szkolenia pilotów wojskowych. Przemawiający poinformował, że od 2009 r. trwają prace nad ułatwieniem przechodzenia pilotów wojskowych do lotnictwa cywilnego. Nowe regulacje będą szczegółowo określać sposób uznania kwalifikacji nabytych podczas służby dla lotnictwa Sił Zbrojnych RP (zarówno wymagania dotyczące wiedzy teoretycznej, jak i wyszkolenia praktycznego oraz doświadczenia).

 

„System kształcenia i szkolenia pilotów cywilnych i wojskowych w Polsce. Bezpieczeństwo i praca”

 

Na wstępie swojej prezentacji, Waldemar Królikowski, omówił jak wygląda system kształcenia lotniczego, uwzględniając kwestie treści programowych. Zwrócił także uwagę na powstanie nowych kierunków studiów logistycznych i technicznych o profilach ukierunkowanych na lotnictwo. Ekspert wyraził pogląd, iż modele finansowania szkoleń praktycznych powinny być bardziej przyjazne dla kandydatów, gdyż obecne koszty stanowią istotną barierę uniemożliwiającą wielu osobom przystąpienie do kursu. Ponadto podniósł również konieczność integracji cywilnych i wojskowych standardów i procedur lotniczych.

 

„Aerokluby w systemie szkolenia pilotów”

 

Prezes Aeroklubu Polskiego Włodzimierz Skalik przedstawił obszary działalności aeroklubów w zakresie lotnictwa ogólnego oraz sportowego. Wskazał, iż ze względu na tradycję, doświadczenie i łączącą członków pasję lotniczą, aerokluby odgrywają znaczącą rolę w popularyzacji lotnictwa wśród dzieci i młodzieży i często stanowią pierwszy krok na drodze do kariery lotniczej. Aeroklub Polski stanowi sieć 53 ośrodków szkolenia, umiejscowionych na terenie całego kraju i corocznie przyjmuje na szkolenia szybowcowe 700 nowych uczniów, zaś na szkolenia samolotowe 300.

Ciekawą kwestią, podniesioną przez występującego, była kwestia finansowania Aeroklubu. Działalność szkoleniowa jest utrzymywana z wpłat członkowskich, dotacji dla młodzieży z samorządów i Urzędów Marszałkowskich, z Funduszów Europejskich na rozwój zasobów ludzkich, a także z budżetu państwa, w ramach zadań zleconych z Ministerstwa Obrony Narodowej. Jeżeli chodzi o działalność sportową, to decydującą rolę odgrywają w niej własne środki pieniężne zawodników, pieniądze od sponsorów (głównie LOT i Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej) i dotacje z Ministerstwa Sportu i Turystyki. Zyski z działalności gospodarczej przeznaczane są na działalność statutową. Z uwagi na to, że ten system finansowania nie jest w pełni efektywny, wiele aeroklubów nie jest w stanie sfinansować modernizacji floty latającej i bazuje na sprzęcie z czasów PRL.

 

„Centralna Szkoła Szybowcowa Aeroklubu Polskiego w Lesznie. Centrum Lotnicze Europy”

 

Włodzimierz Głodek, dyrektor Centralnej Szkoły Szybowcowej Aeroklubu Polskiego w Lesznie przedstawił informacje dotyczące Centrum Lotniczego, szkolącego kadry lotnicze na samolotach – PPL(A), w zakresie licencji zawodowej oraz na szybowcach i spadochronach. Poinformował, że w styczniu 2013 r. zostanie w tym miejscu otwarty pierwszy w Polsce całoroczny tunel aerodynamiczny dla skoczków spadochronowych. Ponadto przedstawił także zamierzenia inwestycyjne, w szczególności plany rozbudowy lotniska o betonowy pas startowy o długości
1200 m, z myślą o ruchu turystycznym i biznesowym.

 

Oferta kształcenia i szkolenia dla kandydatów na pilotów

 

Generał brygady dr. Jan Rajchel, Rektor Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie, przedstawił ofertę kształcenia uczelni, w tym także studiów podyplomowych, kursów oficerskich i kursów doskonalenia zawodowego. Opisał też system szkolenia praktycznego, obejmujący w przypadku studentów cywilnych 200 godzin nalotu oraz przedstawił system ciągły szkolenia podchorążych (pilot samolotu transportowego – około 195 godzin nalotu, pilot samolotu odrzutowego – 115 godzin nalotu i pilot śmigłowca – około 50 godzin).

Reprezentujący Politechnikę Rzeszowską, mającą 36 lat doświadczenia w kształceniu pilotów cywilnych w ramach szkoły wyższej i ponad 550 absolwentów – kapitanów, dr hab. inż. Andrzej Tomczyk, oprócz przedstawienia ogólnych informacji o uczelni, streścił standardy kształcenia na kierunku „lotnictwo i kosmonautyka” o specjalności pilotaż. Przedstawił także zalety uczelni w zakresie infrastruktury technicznej i laboratoryjnej oraz kadry nauczycielsko – instruktorskiej.

Dr inż. Arkadiusz Tofil z Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie przekazał zgromadzonym szczegółowe informacje dotyczące Ośrodka Kształcenia Lotniczego

FTO-PL/FTO-97, kształcącego na studiach inżynierskich w ramach kierunku „Mechanika i budowa maszyn między innymi do licencji pilota turystycznego samolotowego, zawodowego samolotowego, zawodowego śmigłowcowego i liniowego.

Kolejnym przedstawicielem uczelni wyższej, kształcącej kandydatów na pilotów, był dyrektor Centrum Kształcenia Kadr Lotnictwa Cywilnego Europy Środkowowschodniej Politechniki Śląskiej, prof. Andrzej Fellner. Przypomniał on, iż uczelnia objęła patronat nad klasami profilowanymi w szkołach średnich, uczestnicząc w przygotowaniu również do takich zawodów jak awionik, elektryk, elektronik, czy teleinformatyk. Ponadto, na Wydziale Transportu Politechniki Śląskiej uruchomiono specjalizację „nawigacja powietrzna”, a uczelnia prowadzi też szkolenie do licencji pilota samolotowego turystycznego PPL(A).

 

Na konferencji obecny był także przedstawiciel Royal Star Aero w Mielcu – jednej z najstarszych prywatnych szkół lotniczych w Polsce, Krzysztof Pawełek. Szkolenia pilotów odbywają się tu w zakresie licencji pilota turystycznego, zawodowego, liniowego czy m.in. TPR – uprawnień pilota doświadczalnego, uprawnień instruktorskich i na samoloty wielosilnikowe.

 

Konferencję uatrakcyjniła wystawa modeli samolotów. Jak bowiem podkreślił jeden z prelegentów, Zygmunt Osak, pilot i instruktor modelarstwa, modelarstwo pełniło od zawsze bardzo pozytywną i niezwykle edukacyjną rolę w zakresie zainteresowania młodzieży lotnictwem.

 

Niewątpliwie, dzięki kilku bardzo ciekawym wystąpieniom, także i konferencja z 24 lipca może wpłynąć pozytywnie na zainteresowanie nauką pilotażu, a nawet wywołać publiczną dyskusję na temat niektórych pojawiających się w związku z nią problematycznych kwestii, takich jak choćby wysokich kosztów kursów czy efektywności obecnego systemu finansowania działalności aeroklubów, kształcących olbrzymią część kandydatów na lotników.

 

 

 

tekst. Barbara Szydłowska

foto. senat.gov.pl