317 Dywizjon Myśliwski "Wileński"
Dywizjon powstał 8 stycznia 1941 roku, Korzystając z tego iż na Wyspy Napłyneła spora ilośc wyszkolonych pilotów można było myśleć o dalszej rozbudowie Poskich Sił Powietrznych przy RAF. Dywizjon był kontynuatorem tradycji przedwojennego 5 Pułku Lotniczego. 2 czerwca 1941 roku późniejszy dowódca dywizjonu por. Paweł Niemiec wraz z sierż. Baranowskim uzyskali pierwsze zwycięstwo na konto dywizjonu strącając bombowiec JUNKERS Ju-88. Wkrótce bo 5 lipca 1941 roku dywizjon usamodzielnił się i odeszli z jednostki brytyjscy oficerowie dublujący polskie stanowiska dowódcze. Rozpoczeła się szara służba bojowa, wśród wykonywanych zadań lotnicy uczestniczyli także w znanych po wojnie operacjach, miedzy innymi 19 sierpnia 1942 roku 317 dywizjon uczestniczył w osłonie operacji JUBILEE, podczas walk dla osłony operacji uzyskano 7 zestrzeleń bez strat własnych. We wrześniu 1943 roku dywizjon wszedł w skład 131 Polskiego skrzydła Myśliwskiego a wraz z nim wszedł w skład lotnictwa taktycznego (2TAF) Od tej pory głównym zadaniem pilotów miało być wsparcie wojsk naziemnych. Aby dobrze wykonywać nowo powierzone zadania dywizjon wycofano na tyły i wszyscy przeszli szkolenie w atakowaniu celów naziemnych z broni palnej a nastepnie w bombardowaniu. W kwietniu 1944 w związku z planowanym szybkim otworzeniem drugiego frontu w europie dywizjon przebazowano na lotnisko polowe, w oczekiwaniu na przebazowanie na kontynent wykonano trzy zmiany lotnisk polowych. Długo oczekiwany dzień inwazji na kontynent czyli operacja OVEROLD był dniem pełnego wysiłu dla pilotów, 6 czerwca 1944 roku podczas ochrony z powietrza operacji OVEROLD wykonano 4 loty bojowe w składzie całego dywizjonu. 3 sierpnia 1944 roku nastąpiło przebazowanie na kontynent na lotnisko polowe Plumetot (W kodzie alianckim otrzymało kryptonim B-10). W tym czasie dywizjon był w pełni jednostką wielozadaniaową, co udowodniono 17 sierpnia 1944 roku kiedy piloci Dywizjonu zauwarzyli pynący na powierzchni Kanału La Manche miniaturowy okręt podwodny "Neger" i zatopili go. Loty na atakowanie celów naziemnych były mało spektakularne i nie przynasiły chwały w postaci zwycięstw powietrznych, nikłą nadzieją na zmianę tego stanu żeczy miał być lot bojowy 1 stycznia 1945. Sztab wpadł na pomysł iż po nocy sylwestrowej Luftwaffe rozpocznie działania nieco później niż zwykle i może uda się zniszczyć więcej sprzętu na ziemi, wyznaczono lot bojowy na atakowanie cełów na terenie niemiec. Na podobny pomysł wpadli planiści Luftwaffe którzy opracowali operacje BODENPLATTE czyli atak na lotniska alianckie i zniszczenie na ziemi i nad lotniskami jak największej liczby samolotów alianckich. 1 stycznia 1945 gdy piloci wracali już z lotu bojowego zostali wezwani nad własne lotkisko które było w łaśnie atakowane przez maszyny Luftwaffe, dzięki temu iż odległość nie była duża udało się błyskawicznie powrócić, piloci widząc uwijające się nad lotniskiem samoloty z czarnymi krzyżami włączyli się w krąk i rozpoczęły się pojedyńcze walki, udało się zaskoczyć Niemców w efekcie zestrzelono 6 samolotów, jeden uznano jako zwycięstwo prawdopodobne oraz 4 uszkodzono, niestety podczas walki poległ por. Tadeusz Powierza. 4 marca 1945 roku piloci zaatakowali niemiecki statek zaopatrzeniowy, później okazało się że wypełniony materiałami wybuchowymi (wyporność około 500 ton), potężna eksplozja objęła również samolot atakującego pilota porucznika C. Szczerbińskiego, samolot spadł do morza uszkodzony eksplozją a pilot poległ. Z innych spektakularnych akcji wykonano między innymi 25 marca 1945 atak bombami na siedzibę SS w Holandii.Na skutek ataku zginął miedzy innymi jeden generał. W czerwcu 1945 roku dywizjon wszedł w skład wojsk okupacyjnych (BAFO - British Air Force of Ocupation). W grudniu 1946 roku 317 dywizjon powrócił do Anglii i po dwóch tygodniach został rozwiązany


Łącznie podczas II wojny piloci 317 Dywizjonu wykonali 10 251 lotów bojowych

w czasie 14 352 godzin, zrzucono około 500 ton bomb. Zestrzelono 48 1/3 samolotów, 10 zaliczono jako zwycięstwa prawdopodobne oraz 26 uszkodzono. Na ziemi zniszczono 3 samoloty oraz 3 uszkodzono, ponadto zatopiono jeden statek (500 BRT), 30 barek rzecznych. Na ziemi zniszczono 17 budynków, 124 wagony i lokomotywy, 17 czołgów lub dział samobieżnych oraz 663 samochodów. Do końca wojny poległo 25 lotników, 2 zaginęło a 5 dostało się do niewoli.

Ważniejsze daty

8.01.1941 utworzono dywizjon

24.04.1941 dywizjon osiągnął gotowość bojową

20.02 obchodzono święto dywizjonu

3.01.1947 rozwiązano dywizjon

JH oznaczenie kodowe malowane na samolotach do końca wojny

Lotnicy dywizjonu mieli prawo do munduru nosić jedwabne szaliki koloru jasnoniebieskiego

ODZNAKA szafirowy kondor z żółtym grzbietem, brązowymi łapami, czerwonym dziobem i zielonymi powiekami wpisany w wileński krzyż na białym polu (godło 151 przedwojennej Eskadry Myśliwskiej). Wszystkie części metalowe koloru srebrnego. Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. N. W. Nr 4 z 10.10.1943 poz. 43 Anglia, nadawana 20 lutego podczas święta dywizjonu.

KOLEJNI DOWÓDCY

Anglicy

S/Ldr Mike C. J. Mount
S/Ldr Cole A. N. Wood 3.03.1941 - 5.07.1941

Polacy

mjr. pil. Stanisław Brzezina do 7.08.1941
kpt. pil. Henryk Szczęsny 7.08.1941 - 12.11.1941
kpt. pil. Józef Brzeziński 12.11.1941 - 16.03.1942
kpt. pil. Piotr Ozyra 16.03.1942 - 30.04.1942
kpt. pil. Stanisław SKALSKI 30.04.1942 - 2.11.1942
kpt. pil. Zbigniew Czajkowski 2.11.1942 - 29.04.1943
kpt. pil. Franciszek Kornicki 29.04.1943 - 1.01.1044
kpt. pil. Włodzimierz Miksa 1.01.1944 - 25.08.1944
kpt. pil. Władysław Gnyś 25.08.1944 - 28.08.1944
kpt. pil. Marian Chełmecki 28.08.1944 - 17.05.1945
kpt. pil. Paweł Niemiec 17.05.1945 - 6.09.1945
kpt. pil. Marian Trzebiński 6.09.1945 - 3.01.1947

KOLEJNE LOTNISKA BAZOWANIA

Acklington Anglia 20.02.1941 - 25.04.1941
Ouston Anglia 25.04.1941 - 27.06.1941
Colerne Anglia 27.06.1941 - 5.07.1941
Fairwood Common Anglia 5.07.1941 - 6.08.1941
Exeter Anglia 6.08.1941 - 1.04.1942
Northolt Anglia 1.04.1942 - 06.1942
Croydon Anglia 06.1942 - 07.1942
Northolt Anglia 07.1942 - 09.1942
Woodvale Anglia 09.1942 - 3.01.1943
Northolt Anglia 3.01.1943 - 1.02.1943
Kirton in Lindsey Anglia 1.02.1943 - 5.04.1943
Martlesham (on) Hearth Anglia 5.04.1943 - 2.05.1943
Heston Anglia 2.05.1943 - 7.06.1943
Parranporth Anglia 7.06.1943 - 3.08.1943
Fairlop Anglia 3.08.1943 - 15.09.1943
Northolt Anglia 15.09.1943 - 1.04.1944
Deanland Anglia 1.04.1944 - 26.04.1944
Chailey Anglia 26.04.1944 - 28.06.1944
Appledram Anglia 28.06.1944 - 16.07.1944
Ford Anglia 16.07.1944 - 3.08.1944
Plumetot B-10 Francja 3.08.1944 - 5.09.1944
Londiniere Francja 5.09.1944 - 10.09.1944
Venderville B-51 Francja 10.09.1944 - 3.10.1944
Deurne B-70 Belgia 3.10.1944 - 11.10.1944
St. Denijs Western Belgia 11.10.1944 - 13.01.1945
Grimbergern B-60 Belgia 13.01.1945 - 9.03.1945
Gilze Rijen B-77 Holandia 9.03.1945 - 13.04.1945
Fairwood Anglia 9.03.1945 - 13.04.1945
Nordhorn B-101 Niemcy 13.04.1945 - 30.04.1945
Uarrelbusch B-110 Niemcy 30.04.1945 - 10.09.1945
Ahlborn Niemcy 10.09.1945 - 15.12.1946
Portreath Anglia 18.12.1946 - 3.01.1947

UŻYWANE SAMOLOTY

HAWKER HURRICANE Mk-I 02.1941 - 07.1941
HAWKER HURRICANE Mk-II 06.1941 - 12.1941
SUPERMARINE SPITFIRE Mk-V 10.1941 - 09.1943
SUPERMARINE SPITFIRE Mk-IX 09.1943 - 04.1945
SUPERMARINE SPITFIRE Mk-XVI 02.1945 - 12.1946

Jacek Waszczuk