316 Dywizjon Myśliwski "Warszawski"
Dywizjon kontynuował tradycje przedwojennej 113 i 114 Eskadry Myśliwskiej
(IV Dywizjonu Myśliwskiego). 25 marca 1942 roku osiągnięto gotowość bojową, tego dnia piloci wykonali pierwsze loty bojowe, 1 kwietnia 1941 roku późniejszy dowódca dywizjonu por. Aleksander Gabszewicz odniósł pierwsze zwycięstwo na konto dywizjonu, zestrzelił jeden samolot bombowy HEINKEL He-111. 11 listopada 1941 roku w rocznicę odzyskania niepodległości w 1918 roku w dywizjonie nadano odznaczenia w tym Virtuti Militari oraz Krzyże Walecznych. 16 lipca 1942 roku dywizjon został niespodziewanie odwiedzony przez naczelnego wodza generała Sikorskiego. 12 sierpnia 1943 roku lot na osłonę "Latających Fortec", piloci 316 dywizjonu po raz pierwszy wykonali lot bojowy nad Niemcami. W listopadzie 1943 roku przeniesiono 316 Dywizjon z Fighter Command do Air Defence of Great Britain (Obrona Wielkiej Brytanii) w związku z czym piloci uczestniczyli w zwalczaniu latających pocisków V-1, uzyskując najlepsze rezultaty z pośród dywizjonów polskich. Do zwalczanie V-1 specjalnie przygotowywano samoloty, polerowano blachy pokrycia, usuwano zbędne wyposażenie oraz przystosowywano silniki do pracy na wysokooktanowym paliwie zwiększającym moc przy znacznie mniejszej żywotności. 25 kwietnia 1945 roku 316 Dywizjon uczestniczył w osłonie 255 bombowców atakujących siedzibę Hitlera w Berchtesgaden, był to najdłuższy lot bojowy polskich myśliwców trwający 5 godzin 57 minut.

Łącznie piloci dywizjonu wykonali 8198 lotów bojowych w czasie 15 831 godzin, zestrzelono 45,5 samolotów, 19 zaliczono jako prawdopodobne oraz 21 uszkodzono dodatkowo na ziemi zniszczono 4 samoloty oraz 5 uszkodzono. Zestrzelono 74 pociski latające V-1 plasując się na pierwszym miejscu wśród dywizjonów polskich oraz na drugim miejscu w RAF. Indywidualnie najlepszym pilotem w zwalczaniu V-1 był Tadeusz Szymański 9 zestrzeleń V-1 (piąte miejsce na liście RAF). Poległo 44 lotników oraz 9 dostało się do niewoli. Najwięcej zwycięstw w dywizjonie osiągnęli

kpt Aleksander GABSZEWICZ 6,5 - 3 - 3
por. Janusz Walawski 4 - 0 - 3
por. Antoni Cholajda 3 - 2 - 0
ppor. Mieczysław Wyszkowski 3 - 1 - 1
ppłk Tadeusz Góra 3 - 1 - 0

15.02.1941 powstanie dywizjonu

25.03.1941 dywizjon osiągnął gotowość bojową

25.03 dywizjon obchodził święto dywizjonu na pamiątkę pierwszych lotów bojowych.

12.12.1946 rozwiązano dywizjon

SZ oznaczenie kodowe malowane na samolotach przez całą wojnę

Lotnicy dywizjonu mieli prawo do munduru nosić jedwabne szaliki koloru bordowego.

ODZNAKA czerwony puchacz w locie z pomarańczowymi skrzydłami wpisany w trójkąt warszawski o białym tle (przedwojenne godło 113 Eskadry Myśliwskiej). Na prawym boku trójkąta umieszczono inicjały 316 SQ (SQ od squadron - dywizjon). Wszystkie części metalowe odznaki koloru srebrnego, zatwierdzona Dz. Rozk. N. W. Nr 4 z 10.10.1943 poz 43 Anglia, nadawana podczas święta dywizjonu 25 marca

KOLEJNI DOWÓDCY

Brytyjczyk

S/Ldr C. J. Donavan

Polacy

kpt. pil. Juliusz Frey 15.02.1941 - 10.08.1941
kpt. pil. Wacław Wilczewski 11.08.1941 - 14.11.1941
kpt. pil. ALEKSANDER GABSZEWICZ 15.11.1941 - 4.06.1942
kpt. pil. Juliusz Żurakowski 5.06.1942 - 28.12.1942
kpt. pil. Marian Trzebinski 29.12.1942 - 15.09.1943
kpt. pil. Paweł Niemiec 16.09.1943 - 26.06.1944
kpt. pil. Bogdan Arct 27.06.1944 - 6.09.1944
kpt. pil. Zygmunt Drybański 7.09.1944 - 5.07.1945
kpt. pil. Michał Cwynar 6.08.1945 - 10.09.1945
kpt. pil. Paweł Niemiec 11.09.1945 - 12.12.1946

KOLEJNE LOTNISKA BAZOWANIA

Pembrey Anglia 22.02.1940 - 18.06.1941
Colerne Anglia 18.06.1941 - 2.08.1941
Church Stanton Anglia 2.08.1941 - 13.12.1941
Northolt Anglia 13.12.1941 - 23.04.1942
Heston Anglia 23.04.1942 - 31.08.1942
Hulton Cranswick Anglia 31.08.1942 - 13.03.1943
Northolt Anglia 13.03.1943 - 22.09.1943
Acklington Anglia 22.09.1943 - 12.02.1944
Woodvale Anglia 12.02.1944 - 24.04.1944
Coltishall Anglia 24.04.1944 - 1.07.1944
West Malling Anglia 1.07.1944 - 11.07.1944
Friston Anglia 11.07.1944 - 27.08.1944
Coltishall Anglia 27.08.1944 - 24.10.1944
Andrews Field Anglia 24.10.1944 - 16.05.1945
Coltishall Anglia 16.05.1945 - 15.08.1945
Andrews Field Anglia 15.08.1945 - 5.11.1945
Wick Anglia 5.11.1945 - 10.03.1946
Hethel Anglia 10.03.1946 - 12.12.1945

UŻYWANE SAMOLOTY

HAWKER HURRICANE Mk-I 03.1940 - 08.1941
HAWKER HURRICANE Mk-II 06.1941 - 11.1941
SUPERMARINE SPITFIRE Mk-II 10.1941 - 11.1942
SUPERMARINE SPITFIRE Mk-V 11.1941 - 04.1943
09.1943 - 03.1944
NORTH AMERICAN P-51 MUSTANG Mk-III 03.1944 - 12.1946

Jacek Waszczuk