309 Dywizjon "Ziemi Czerwińskiej"
Dywizjon sformowano 8.10.1940 jako 309 Dywizjon do Współpracy z Wojskami
Lądowymi (przydział RAF Army Co-Operation Command). W pierwszym składzie dywizjonu znaleźli się głównie lotnicy przedwojennych polskich dywizjonów obserwacyjnych. Dzięki doskonałemu wyszkoleniu dywizjon po miesiącu osiągnął gotowość bojową. Początkowo prowadzono loty patrolowe u ujścia rzeki Clyde z zadaniem zwalczania niemieckich samolotów rozpoznawczych, niewielka prędkość Lysanderów praktycznie uniemożliwiała postawione zadanie. Równocześnie szkolono się we współpracy z oddziałami naziemnymi także z I Korpusem Polskim bazującym w Szkocji. Wiosną 1942 roku piloci rozpoczęli przeszkalanie na samoloty North American P-51 Mustang w tym czasie planowano przemianowanie na dywizjon myśliwsko rozpoznawczy. Pozostałych w dywizjonie podoficerów pilotów i obserwatorów przeniesiono do nowo powstałej eskadry C która w przyszłości miała zostać rozwiązana. Eskadrę B w czerwcu 1942 roku skierowano na szkolenie w atakowaniu celów naziemnych po czym w listopadzie eskadra B weszła w skład 35 Skrzydła i 5 grudnia rozpoczęła loty rozpoznawcze nad Francją. W marcu 1943 roku dywizjon zreorganizowano powstał 309 Dywizjon Myśliwsko Rozpoznawczy, eskadrę C rozwiązano. Na początku 1944 roku dywizjon ponownie zreorganizowano od tej chwili stał się dywizjonem myśliwsko bombowym. Dywizjon przezbrojono w stare myśliwce Hurricane w wersji szturmowej. Pierwotnie piloci dywizjonu mieli atakować cele naziemne na wybrzeżu Holenderskim lecz stan myśliwców Hurricane nie wróżył powodzenia. Wkrótce jednostkę przesunięto do Szkocji do osłony przed atakami LUFTWAFFE z baz w Norwegii. W końcu 1944 roku dywizjon wyposażono w nowszą wersję myśliwców Mustang Mk-III, po przeszkoleniu 309 Dywizjon wszedł w skład 133 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego stając się klasycznym dywizjonem myśliwskim dziennym. Rozpoczęto loty na atakowanie celów naziemnych oraz loty w osłonie wypraw bombowych. 9 kwietnia 1945 roku podczas lotu na osłonę bombowców atakujących Hamburg piloci nawiązali walkę z niemieckimi myśliwcami odrzutowymi MESSERSCHITT Me-262 w efekcie zestrzelono 3 samoloty i jeden uszkodzono. 25 kwietnia 1945 roku wykonano ostatnie loty bojowe podczas II wojny, była to osłona 255 bombowców atakujących siedzibę Hitlera w Berchtesgaden

Łącznie piloci 309 Dywizjonu wykonali 1230 lotów bojowych w czasie 3228 godzin, uzyskano 4 zwycięstwa oraz 3 samoloty uszkodzono. Do zakończenia wojny poległo 5 lotników, wszyscy podczas lotów szkolnych.

8.10.1940 sformowano dywizjon

11.11.1940 dywizjon osiągnął gotowość bojową

5.12 obchodzono święto dywizjonu na pamiątkę pierwszych lotów bojowych.

7.01.1947 rozwiązano dywizjon

AR oznaczenie kodowe malowane na samolotach do 1944 roku

WC oznaczenie kodowe malowane na samolotach od lata 1944 roku do 7.01.1947

Lotnicy dywizjonu mieli prawo do munduru nosić jedwabne szaliki koloru granatowego w białe grochy

ODZNAKA srebrne ptasie pióro niosące dwie złote strzały i złotą liczbę 309 wpisane w srebrne lwowskie koło bez tła. Zatwierdzona Dz. Rozk. N. W. 3 z 25.09.1944 poz. 37 Anglia, nadawana 5 grudnia podczas święta dywizjonu.

KOLEJNI DOWÓDCY

Brytyjczyk

W/Cdr N. Mason

Polacy

ppłk pil. Zygmunt Pistl 8.10.1940 - 11.02.1943
mjr pil. Jacek Piotrowski 12.02.1943 - 14.10.1943
kpt. pil. Maciej Piotrowski 15.10.1943 - 2.04.1944
kpt. pil. Jerzy Gołko 3.04.1944 - 8.09.1944
kpt. pil. Antoni Głowacki 9.09.1944 - 6.08.1945
kpt. pil. Henryk Pietrzak 7.08.1945 - 7.01.1947

KOLEJNE LOTNISKA BAZOWANIA

Renfrew Anglia 8.10.1940 - 15.10.1941
Dumino Anglia 15.05.1941 - 15.06.1942
Dalcross Anglia 15.06.1942 - 26.10.1942
Crail Anglia (Eskadra B) 15.06.1942 - 26.10.1942
Findo Gask Anglia 26.10.1942 - 15.11.1942
Gatwick Anglia 15.11.1942 - 10.01.1943
Peterhead Anglia 10.01.1943 - 8.03.1943
Kirknetown Anglia 8.03.1943 - 4.06.1943
Snailwell Anglia 4.06.1943 - 4.11.1943
Wellingore Anglia 5.11.1943 - 24.11.1943
Snailwell Anglia 24.11.1943 - 23.04.1944
Drem i Acklington Anglia 23.04.1944 - 14.11.1944
Peterheed Anglia 14.11.1944 - 12.12.1944
Andrews Field Anglia 12.12.1944 - 15.08.1945
Coltishall Anglia 15.08.1945 - 6.01.1947

UŻYWANE SAMOLOTY

Westland Lysander do 03.1943
HAWKER HURRICANE Mk-II 04.1944 - 11.1944
HAWKER HURRICANE Mk-IV 02.1944 - 04.1944
NORTH AMERICAN P-51 MUSTANG Mk-I 08.1942 - 02.1944
09.1944 - 11.1944
NORTH AMERICAN P-51 MUSTANG Mk-III 11.1944 - 01.1947


A sporo zdjęć z 309 Dywizjonu można zobaczyć na stronie;
http://www.polishairforce.pl/dyw309zdj

Jacek Waszczuk