Boeing GA-1

Boeing GA-1 (oznaczenia fabryczne Boeing Model 10) – amerykański ciężki samolot szturmowy (bliskiego wsparcia) z lat 20., zaprojektowany przez United States Army Air Service i budowany w zakładach Boeinga. Trójpłatowy dwusilnlnikowy GA-1 (wcześniejsze oznaczenie GAX) powstał w wyniku doświadczeń z I wojny światowej i okazał się konstrukcją bardzo nieudaną. Zbudowano tylko 10 egzemplarzy tego samolotu.

Był to jeden z tylko dwóch samolotów oznaczonych w USAAC jako „GA” (Ground Attack). Drugim, równie nieudanym samolotem, był Boeing GA-2.

Pod koniec I wojny światowej w niemieckich siłach powietrznych Luftstreitkräfte stworzono specjalne dywizjony znane jako Schlachstaffeln których zadaniem było atakowanie i ostrzeliwanie żołnierzy nieprzyjaciela na ziemi. W roli samolotów bliskiego wsparcia powietrznego używano takich myśliwców jak Halberstadt CL.II i V, Hannover CL.III oraz specjalnie zaprojektowany do tego typu zadań samolot – Junkers J 1. Rewolucyjny J 1 był jednym z pierwszych samolotów o konstrukcji całkowicie metalowej, a jego załoga i silnik były chronione pięcio-milimetrową blachą pancerną. Armia niemiecka wypracowała doktrynę bardzo bliskiej współpracy z samolotami Schlachstaffeln co w późniejszym czasie zaowocowało opracowaniem teorii blitzkriegu i bardzo bliskiej współpracy lotnictwa i sił lądowych. Brytyjczycy także zdawali sobie sprawę ze znaczenia bliskiego wsparcia lotniczego dla żołnierzy na ziemi, do tego celu używano początkowo myśliwców Sopwith Camel, Royal Aircraft Factory S.E.5 oraz Bristol F.2 Fighter, a w późniejszym czasie nieudanego i niepopularnego de Havilland D.H.5 oraz opancerzonego Sopwith Salamander który jednak dotarł do jednostek zbyt późno aby mógł wziąć udział w wojnie.

Stworzeniem podobnych dywizjonów zainteresował się także United States Army Air Service. Już po wojnie ówczesny jeszcze pułkownik „Billy” Mitchell poświęcił temu zagadnieniu rozdział „Organization and Employment of Attack Squadrons” w jego monografii Provisional Manual of Operations of Air Units, problem zajął się też podpułkownik William C. Sherman w opracowaniu Tentative Manual for the Employment of Air Service. W 1921 Mitchell zorganizował pierwszy amerykański dywizjon bliskiego wsparcia powietrznego, 3rd Attack Group, opisując zasady jego działania.

W czasie wojny improwizowane amerykańskie dywizjony szturmowe używały samolotów DH.4 ale jeszcze przed sformowaniu 3rd Attack Group zdecydowano, że powinien on zostać wyposażony w specjalnie zaprojektowane do tego celu samoloty szturmowe.

Konstrukcja:

GAX (później GA-1, oznaczenie fabryczne Boeing Model 10) był dwusilnikowym trójpłatem o standardowej wówczas konstrukcji, całkowicie drewnianej z kadłubem, powierzchniami nośnymi i sterowymi krytymi płótnem i sklejką. Kabiny załogi (pilota i dwóch strzelców) oraz same silniki chronione były blachą pancerną o grubości 3/16 cala o łącznej masie około tysiąca kilogramów. W odróżnieniu od wcześniejszych opancerzonych samolotów, opancerzenie nie było po prostu położone na szkielecie samolotu ale stanowiło jego integralną część.

Napęd stanowiły silniki o mocy 435 koni mechanicznych każdy, w konfiguracji pchającej z czteropłatowymi śmigłami, zamontowane były w środkowym płacie .

GA-1 mierzył 65 stóp i pięć cali rozpiętości, 33 stopy i siedem cali długości jego wysokość wynosiła 14 stóp i trzy cale (19,96 × 10,23 x 4,44 m), a powierzchnia skrzydeł 1016 stóp kwadratowych (94.38 m²). Masa własna wynosiła 7834 funtów, a maksymalna masa startowa wynosiła do 10426 funtów (odpowiednio 3553 i 4729 kg). Prędkość maksymalna wynosiła 105 mil na godzinę (168 km/h), a prędkość przelotowa 95 mil na godzinę (152 km/h), zasięg maksymalny wynosił do 350 mil (563 km).

Samolot uzbrojony był łącznie w osiem karabinów maszynowych Lewisa kalibru 7,62 mm i jedno działko półautomatyczne kalibru 37 mm – początkowo planowano użyć działka typu Baldwin, ale w serii produkcyjnej zostało ono zastąpione działkiem Puteaux SA 18. Cztery karabiny maszynowe były nieruchome, skierowane do przodu i w dół pod kątem 45°, obsługiwane były przed przedniego strzelca który zajmował się także pojedynczym karabinem maszynowym skierowanym do góry i w tym, strzelającym nad skrzydłami. Tylny strzelec obsługiwał dwa karabiny maszynowe zainstalowane pod samolotem (strzelające prosto w dół) i pojedynczy karabin maszynowy na grzebiecie samolotu. Samolot mógł także być uzbrojony w dziesięć niewielkich bomb odłamkowych po wcześniejszym demontażu kilku karabinów maszynowych.

Zbudowane samoloty otrzymały wojskowe numery seryjne od 64146 do 64155[10] (64145-64154 według innego źródła) i numery fabryczne od 200 do 209.

 

Dane techniczne
Napęd     2 silniki Liberty L-12
Moc     435 KM każdy
Wymiary

Rozpiętość 19,96m
Długość 10,23m
Wysokość 4,44m
Powierzchnia nośna 94,38m2
Masa własna 3553kg
Masa całkowita 4729kg
Prędkość maksymalna 168km/h
Pułap 3505m
Zasięg 563km


Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 działko 37 mm, 8 km 7,62 mm

 

Źródło: wikipedia.org