Article Index

Zagraniczne samoloty pasażerskie

 

 

 

 

 

 

Państwo

Brazylia

Czechosłowacja

Czechosłowacja/Rosja (ZSRR)
Francja

Francja/Wielka Brytania

Francja/Włochy

Holandia

Holandia/USA

Kanada

Niemcy (III Rzesza)

Rosja (ZSRR)

Unia Europejska

USA

Wielka Brytania

Ukraina

Szwecja

Włochy




Samoloty pasażerskie



Współczesne samoloty pasażerskie posiadają struktury półskorupowe. Składają się z wręg, podłużnic i pokrycia, konstruowane według koncepcji fail safe (dosł. bezpieczne uszkodzenie). Oznacza to, że widoczne uszkodzenie, np. pęknięcie pokrycia, nie powoduje natychmiastowego zniszczenia struktury. Dopuszczalne jest powstanie uszkodzeń w trakcie okresu użytkowania samolotu pod warunkiem, że zostaną one wykryte i usunięte podczas specjalnie w tym celu wykonywanego przeglądu. Mają ponad 20 miejsc dla pasażerów.

Kadłub:
Kadłub samolotu pasażerskiego jest cienkościenną rurą o przekroju kołowym lub owalnym. Większą część jego wnętrza zajmuje kabina pasażerska, zaś pod nią znajduje się przestrzeń wykorzystywana do umieszczania urządzeń instalacji pokładowych i przedziałów bagażowych.
Skrzydło:
Skrzydło samolotu komunikacyjnego ma konstrukcje półskorupową, wielodźwigarową. W jego wnętrzu najczęściej znajdują się integralne zbiorniki paliwa. Ponieważ wielkość siły nośnej powstającej na skrzydle jest wprostproporcjonalna do kwadratu prędkości lotu, najważniejszym zadaniem jest nie dopuszczenie do jej utraty, zwłaszcza w trakcie lotu z małą prędkością.


Bombardier CRJ200


Układy sterowania lotem:
Personel latający eksploatowanych obecnie samolotów komunikacyjnych składa się z co najmniej dwóch osób (w najnowocześniejszych maszynach są to dwaj piloci). Starsze typy samolotów posiadały nieco liczniejszą obsadę, którą oprócz pilotów stanowili: nawigator, radiooperator i inżynierowie pokładowi - mechanicy. W celu zapewnienia obydwu pilotom jednakowych możliwości sterowania samolotem, sterownice (czyli wolanty i pedały steru kierunku) są zdwojone, a dźwignie sterujące klapami skrzydłowymi i pracą silników znajdują się pomiędzy stanowiskami pilotów.

Konfiguracja zespołów napędowych:
Początkowo w dużych samolotach komunikacyjnych konstruktorzy dążyli do "ukrycia" silników - zwłaszcza odrzutowych - we wnętrzu skrzydła (np. Caravelle). Jednak rosnąca wraz ze wzrostem siły ciągu średnica zewnętrzna silników powodowała, iż konfiguracja taka utrudniała dostęp do silników, co bardzo komplikowało wymianę uszkodzonych silników lub zastąpienie ich nowymi jednostkami napędowymi. Dość szybko zaczęto "podwieszać" silniki odrzutowe pod skrzydłami. W samolotach wymagających czterech silników próbowano je grupować po dwa w odpowiednich gondolach podskrzydłowych. Jednak szybko okazało się, że ze względów aerodynamicznych korzystniejsze jest umieszczanie każdego silnika osobno, na specjalnych pylonach.
Z czasem opracowano nowe, cichsze silniki, które zapewniły niski poziom hałasu w kabinie, nawet w przypadku umieszczenia ich pod skrzydłami. Obecnie jest to rozwiązanie stosowane w prawie wszystkich dużych samolotach pasażerskich (np. B-737, B-767). Do jego głównych wad należy zaliczyć niewielka odległość wlotu silnika od powierzchni lotniska. Z drugiej strony nisko umieszczone silniki ułatwiają ich obsługę.
W konstrukcji odrzutowców komunikacji regionalnej nadal z powodzeniem stosuje się układy z dwoma silnikami z tyłu kadłuba (np. ERJ-145).
W samolotach z napędem turbośmigłowym silniki zabudowuje się przed krawędzią natarcia skrzydła. Usytuowanie silnika musi zapewnić odpowiedni prześwit pomiędzy tarczą wirującego śmigła i podłożem (np. An-24, Ił-18, ATR-42, ATR-72).

Podwozie
We współczesnych samolotach komunikacyjnych stosuje się podwozie wciągane, najczęściej przy pomocy siłowników hydraulicznych (w celu zwiększenia bezpieczeństwa układy zasilające siłowniki są na ogół zdwojone). W przypadku uszkodzenia (braku zasilania) instalacji hydraulicznej podwozie wysuwa się pod wpływem siły ciężkości lub sił aerodynamicznych.

Materiały konstrukcyjne

Materiałem dominującym w konstrukcji samolotów jest duraluminium, czyli stop aluminium, miedzi i kilku innych pierwiastków, które nadają mu pożądane właściwości mechaniczne, plastyczne i technologiczne. Współcześnie około 80% struktury maszyny pasażerskiej stanowią elementy duralowe.
Drugą najważniejszą grupą metali używanych w konstrukcji samolotów są metale stopowe, używane do wykonywania elementów szczególnie obciążonych i narażonych na działanie wysokich temperatur.
Coraz częściej też do budowy maszyn pasażerskich stosuje się tytan i jego stopy.

Źródło: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Lotniczej "Współczesne Samoloty Pasażerskie", B. Głowacki, G Sobczak. Wydanie I, Warszawa 2002. Wydawnictwo Lampart.
Oprac. JWalczak



 

 

Historia
Pierwszym samolotem pasażerskim był Rosyjski Sikorsky Ilya Muromets. Był to luksusowy samolot pasażerski z pojedynczym salonem pasażerskim, wygodnymi krzesłami, łazienką, poczekalnią oraz sypialnią. Posiadał ogrzewanie i elektryczne oświetlenie. Pierwszy jego pokazowy lot z 16 pasażerami na pokładzie odbył się 25 lutego 1914. Gdyby nie I Wojna Światowa i przemianowanie owego samolotu na strategicznego bombowca, rozpocząłby najprawdopodobniej jeszcze w tym samym roku swoje pierwsze loty pasażerskie.

Sikorsky Ilya Muromets

 

Drugim samolotem był Ford Trimotor "The Tin Goose" (Cynowa Gęś). Wyprodukowany w 1925 r. Jego produkcję zakończono w czerwcu 1933 r. Pierwszymi, które go "używały" były linie lotnicze TWA (Trans World Airlines). Przewoził 8 pasażerów. Posiadał 3 silniki: dwa na skrzydłach, jeden na dziobie.

Ford Trimotor

 

Po II Wojnie Światowej konstrukcje samolotów pasażerskich opierały się na bombowcach z okresu wojny.

Pierwszymi pasażerskimi samolotami odrzutowymi były: brytyjski pasażersko-pocztowy Avro 691 Lancastrian (pierwszy lot odbył w 1943 r.), Vickers VC.1 Viking (oblatany w czerwcu 1945 r.) , de Havilland Comet (pierwszy lot w 1949 r.) i kanadyjski Avro C102 Jetliner (oblatany 10 sierpnia 1949 r.)

Rodzaje samolotów pasażerskich

  • Duży samolot - posiada średnicę kadłuba od 5 do 6 metrów. W środku znajdują się bliźniacze przejścia. W jednym rzędzie zwyczaj może siedzieć od 7 do 10 osób. Samolot ten może pomieścić 200 i 600 pasażerów. Przykładami takich samolotów mogą być: Boeing 777, Airbus A380, McDonnell Douglas DC-10, Iljuszyn Il-96.


Airbus A380

  • Średni samolot - średnica kadłuba ma od 3 do 4 metrów. Maksymalna ilość miejsc to 250 pasażerów. Przykładowo są to samoloty tj: Boeing 717, Tupolev Tu-204, Fokker F70/F100, Tupolev Tu-204.


Fokker 100

  • Regionalny samolot - zwykle mieszczący od 35 do 100 osób. Z reguły odbywają loty z punktu do punktu na obszarze danego kraju. Są to takie samoloty jak: Embraer ERJ 145, Bombardier CRJ100 czy Saab 340.

 

  • Dyspozycyjny samolot (zwany też: air taxi, air charter) - posiada maksimum 19 miejsc. Nie podlega przepisom samolotu pasażerskiego. Klasa tych samolotów nie posiada w swym wyposażeniu np. toalet. Zazwyczaj brak stewarda. Do klasy tej należą: Fairchild Swearingen Metroliner, Handley Page HP.137 Jetstream,Gulfstream G55.


Gulfstream G55

Podział na klasy

 

 

Zawiera trzy główne klasy: first class (pierwsza klasa), business class i economy class (klasa turystyczna). W pierwszej najdroższej klasie znajdują sie zwykle wygodniejsze miejsca i wiele innych udogodnień. Posiłki i napoje serwowane w tej klasie są lepszej jakości i podawane w większych ilościach. Business class to klasa pomiędzy pierwszą klasą, a turystyczną oferująca również dość wysoki standard, lecz nie aż tak, jak w first class. Najniższa klasa oferuje z reguły niski standard siedzeń (z ograniczonym oparciem na nogi) i dodatków. Pasażerowie jednak często decydują się na tą klasę ze względu na niską cenę.