Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Tupolev Tu-144LL Tupolev Tu-144LL

Tupolew Tu-144
- naddźwiękowy samolot pasażerski. W latach sześćdziesiątych w kilku krajach przystąpiono do konstruowania samolotów pasażerskich latających z prędkością naddźwiękową, miedzy innymi we Francji, Anglii, Stanach Zjednoczonych (Boeing) ZSRR. Przełamanie bariery dźwięku i długotrwały lot z ta prędkością wymagał rozwiązania wielu problemów technologicznych. W zachodniej europie Francuzi i Anglicy połączyli starania i efektem wytężonej pracy okazał się samolot Concorde. Był to okres kiedy Związek Radziecki próbował rywalizować technologicznie ze światem zachodnim, wyścig na kilku płaszczyznach miedzy innymi w dziedzinie lotnictwa. Wtedy to szereg rekordów pobyły samoloty z ZSRR. Ponieważ najbliżsi skonstruowania naddźwiękowego pasażera byli Francuzi z Brytyjczykami GRU otrzymało zlecenie na wykradzenie dokumentacji. Fakt został opisany prze Wiktora Suworowa byłego agenta GRU. Ale dokumentacja którą udało się skopiować nie zawierała wielu rozwiązań. Ponieważ w tym czasie największe doświadczenia w konstruowaniu dużych samolotów posiadało biuro konstrukcyjne Tupolewa. Otrzymało komplet dokumentacji z nakazem szybkiego dopracowania by pokazać światu iż to właśnie Związek Radziecki jest liderem technologii. Ogrom problemów jakie należało pokonać przerastał możliwości szybkiego opracowania maszyny. Mimo iż oba samoloty (Concorde i Tu-144) posiadały podobny wygląd i rozmiary, dlatego też na zachodzi czasem nazywano go „KONKORDZKI”. Do przebadania układu aerodynamicznego T-144 (bez statecznika poziomego z eliptycznym obrysem skrzydła) zbudowano samolot doświadczalny MIG-21 Analog, oblatano dwa prototypy. Dzięki tym lotom przeprojektowano nieco aerodynamicznie T-144 dodając między innymi „Wąsy” czyli niewielkie powierzchnie aerodynamiczne w przedzie kadłuba otwierane podczas lotów z małą prędkością. Błyskawiczne tępo prac nie pozwoliło dopracować wszelkich szczegółów. Prototyp oblatany został 31 grudnia 1968 roku. Loty doświadczalne objawiły szereg usterek ale biuro konstrukcyjne kontynuowało loty próbując usunąć niedomagania. Pierwsze przekroczenie bariery dźwięku miało miejsce 5 czerwca 1969 a po miesiącu czyli 15 lipca 1969 samolot po raz pierwszy przekroczył 2 Ma. Oczywiście obie daty wyprzedzały równorzędne loty Concorda.

Lecz okazało się iż uzyskanie jakiejś prędkości nie jest wyczynem, największym problemem jest długotrwały lot z prędkością 2 Ma. Do normalnego użytkowania należało opracować nowe materiały zdolne do długotrwałego znoszenia wyższych temperatur. Francuzi określali iż poważnym problemem było opracowanie nowych olejów zdolnych do długotrwałej pracy w większych temperaturach. Rosjanie brnąc dalej w poprawianiu konstrukcji wierzyli iż problemy zostaną rozwiązane. Dlatego też Tu-144 został wystawiony na Paryskim Salonie Lotniczym w 1973 roku. Podczas pokazu dynamicznego 3 czerwca 1973 roku samolot uległ rozbiciu.
Pierwotnie Rosjanie uznali iż przyczyną wypadku był zbyt bliski przelot myśliwca z którego filmowano lot. Faktycznie prawdopodobną przyczyna był błąd pilota lub błąd w oprogramowaniu komputera pokładowego. Pilot Tu-144 doprowadził do utraty prędkości, samolot jak większość samolotów w tym przypadku opuścił nos i z nosem skierowanym w ziemię nabierał prędkości, pilot ratując się przed nieuchronnym zderzeniem wyciągał maszynę z przeciążeniem większym niż dopuszczalne dla Tu-144 i w chwili gdy okazało się ze wszystko będzie dobrze odłamało się prawe skrzydło samolotu. Zginęła cała załoga samolotu. Nadzieje Rosjan na kupno samolotu przez zachodnie linie prysł jak bańka mydlana.

Do połowy lat siedemdziesiątych kontynuowano loty testowe, próbowano także wykonywać loty techniczne czyli wysyłano samolot na lotniska w zachodniej europie. Lecz usterki często kończyły takie przedsięwzięcia. W taki sposób w czerwcu 1971 roku Tu-144 podczas loty z Paryża do Moskwy złożył na warszawskim Okęciu „kurtuazyjną” wizytę. Po przylocie techników z Mokwy i usunięciu awarii samolot wrócił do Moskwy. Mimo wszystko, zamówią produkcję seryjną w wersji Tu-144S (zamówiono 10 samolotów ale realnie zbudowano 9) Początkowo wykonywały loty techniczne i towarowe (poczta). W tej roli rozpoczęły eksploatację 26 grudnia 1975 roku. Kolejnym wybiegiem było takie ułożenie trasy po starcie z Moskwy by jak najwięcej trasy znajdowało się nad lasami lub terenami słabo zaludnionymi, by w razie wypadku wyrządziły jak najmniej start. Po dwóch latach takiej eksploatacji postanowiono testowo rozpocząć loty pasażerskie. Wyniki tej eksploatacji przerażały praktycznie każdy lot kończył się jakąś awarią. W 1979 roku zbudowano pięć poprawionych Tu-144D lecz sytuacja niewiele się zmieniła. 1 czerwca 1978 roku chyba w nagrodę dzieciom wycofano samoloty Tu-144 z komunikacji pasażerskiej po wykonaniu 55 !!! rozkładowych lotów pasażerskich. Lecz dostarczone do Aerofłotu Tupolewy figurowały cały czas na stanie, mimo iż praktycznie nie były używane do niczego, no może przesadzam głównym zajęciem było stanie na płycie lotniska w Żukowskij
pod Moskwą w 1987 roku dzięki staraniom Aerofłotu wszystkie maszyny zostały wycofane ze stanu linii.

Łącznie zbudowano 16 samolotów prototypowych i seryjnych, część z nich utrzymywana jest w stanie lotnym. Miedzy innymi jeden samolot używany był w ZSRR do lotów doświadczalnych w wysokich partiach atmosfery. Fotografowano z pokłady zaćmienie słońca. Jeden samolot został wyczarterowany przez NASA i po przebudowie sugerowanej przez Amerykanów otrzymał nazwę Tu-145. Posłużył do doświadczeń na przyszłościowym samolotem pasażerskich latającym z prędkością naddźwiękową. Po wykonaniu serii lotów próbnych także został uziemiony

Realnie samolot miał służyć do przewozu około 120-140 pasażerów na trasach do 6000 km z prędkością około 2 Ma, załoga 3 osoby, (dwóch pilotów oraz inżynier pokładowy)

KONSTRUKCJA - metalowa, półskorupowaw układzie latającego skrzydła z niewielkimi powierzchniami aerodynamicznymi używanymi do lotów z małymi prędkościami. Podwozie trójpodporowe, chowane w locie.

NAPĘD - cztery silniki turboodrzutowe w prototypie silniki NK-144 i NK-144A. W samolotach seryjnych silniki RD-36-51A o ciągu po 20 000 kG.
 
DANE TECHNICZNE - Tu-144D

Rozpiętość m 28,20
Długość m 65,70
Wysokość m 10,50
Powierzchnia nośna m2 506
Masa własna kg 85 000
Masa całkowita kg 180 000
Prędkość maksymalna km/h ok. 2500
Prędkość przelotowa km/h ok. 2100
Pułap m 18 000
Zasięg km 6500


Oprac. Jacek Waszczuk