Fokker F-VII-b 3-m (CH 190) - szwajcarskich lini lotniczych Ad Astra Aero.

Fokker F-VII-b 3-m (CH 190) - szwajcarskich linii lotniczych Ad Astra Aero.

Fokker F.VII – samolot pasażerski, zaprojektowany w 1924 w holenderskich zakładach lotniczych Fokker, szeroko używany w transporcie lotniczym na świecie od połowy lat 20. XX wieku, zwłaszcza w najpopularniejszej wersji trzysilnikowej F.VIIb/3m. Używany też w wersjach wojskowych jako bombowiec, m.in. w Polsce.

Samolot Fokker F.VII został zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym Fokkera, pod kierunkiem Waltera Rethela, w odpowiedzi na potrzebę nowoczesnego samolotu pasażerskiego o dużym zasięgu. Samolot był rozwinięciem konstrukcji wcześniejszego Fokkera F.V. Był to jednosilnikowy górnopłat o konstrukcji mieszanej, zabierający dwuosobową załogę i 8 pasażerów. Pierwszy egzemplarz oblatano 11 kwietnia 1924. Zbudowano jednakże jedynie 5 F.VII, gdyż Fokker skonstruował znacznie ulepszony i nieco powiększony model F.VIIa, oblatany 12 marca 1925. Samolot miał bardzo dobre właściwości lotne i był łatwy w pilotażu, wyróżniał się też stosunkowo dobrymi osiągami. Nowe było w nim przede wszystkim skrzydło oraz podwozie. Pierwszy egzemplarz miał jeden silnik rzędowy Packard Liberty o mocy 420 KM, lecz seryjne były wyposażane w różne silniki, w zależności od wymagań odbiorcy. Większość miała silniki gwiazdowe Bristol Jupiter lub Pratt Whitney Wasp, o mocy 400-500 KM. Zbudowano następnie 40 samolotów F.VIIa.

Pod wpływem konkursu Ford Reliability Tour, ogłoszonego w USA przez Forda i mającego na celu wyłonić jak najbardziej niezawodny samolot dla dopiero rozwijającego się lotnictwa pasażerskiego, Anton Fokker zlecił swojemu zespołowi, kierowanemu prez Rheinharda Platza, skonstruowanie modyfikacji jednosilnikowego Fokkera F.VIIa, z dodatkowymi dwoma silnikami pod skrzydłami. Wobec zawodności ówczesnych silników, układ trzysilnikowy pozwalał zwiększyć bezpieczeństwo (jednosilnikowy F.VIIa, który miał wziąć udział w konkursie, musiał lądować ze względu na awarię). Był to wówczas układ rewolucyjny, nie stosowany do tej pory w samolotach pasażerskich, i pierwszy układ dający możliwość kontynuowania lotu po awarii jednego silnika.

Pierwszy lot trzysilnikowego Fokkera, oznaczonego F.VIIa/3m, odbył się 4 września 1925 roku (oznaczenie "3m" oznaczało 3 silniki). Oprócz dodania dwóch silników i zastosowania w zamian silnika środkowego o mniejszej mocy, nowy samolot nie różnił się początkowo konstrukcyjnie ani wymiarami od F.VIIa (oznaczanego też dla odróżnienia F.VIIa/1m). Od trzeciego egzemplarza jednak kadłub wydłużono o 80 cm, do 14,60 m. Napęd stanowiły bardzo udane, niezawodne silniki gwiazdowe Wright J4 Whirlwind o mocy 200 KM (147 kW) każdy. Zbudowano prawdopodobnie jedynie 18 nowych samolotów F.VIIa/3m, jednakże większa część F.VIIa przebudowana została do standardu F.VIIa/3m. Trzy Fokkery F.VIIa/3m zbudowano w wersji bombowej dla lotnictwa holenderskiego.

W 1927 roku zbudowano w wytwórni Fokker ulepszoną odmianę tego samolotu oznaczoną Fokker F.VIIb/3m o rozpiętości skrzydeł powiększonej o 2,4 m. Mogła być ona wyposażona w silniki Wright J4, albo w inne silniki np. Wright J5 o mocy większej o 20 KM (15 kW) każdy, w zależności od odbiorcy. Do zakończenia produkcji w 1932 roku, w zakładach Fokkera zbudowano co najmniej 63 samoloty F.VIIb/3m. Do 1928 roku obie wersje F.VIIa/3m i F.VIIb/3m oznaczane były wspólnie F.VII3m. Wersje z mocniejszymi silnikami bywały przerabiane do zabierania 10 pasażerów.

Konstrukcja: Samolot pasażerski, górnopłat o konstrukcji mieszanej. Kadłub kryty płótnem (przed kabiną pilota - blachą duraluminiową). Jeden silnik umieszczony był w nosie kadłuba, w wersjach F.VIIa/3m i F.VIIb/3m dalsze dwa silniki zamocowano pod skrzydłami na wysięgnikach. Za silnikiem w kadłubie znajdowała się zakryta kabina pilota i mechanika, a za nią przedział pasażerski, połączony z kabiną pilota przejściem. Przedział pasażerski wyposażony był w oszklone okna po obu stronach kadłuba i posiadał 8 foteli dla pasażerów. Do przedziału pasażerskiego z lewej strony pośrodku kadłuba prowadziły drzwi, przez które wchodziła również załoga samolotu. Usterzenie klasyczne, z tyłu kadłuba, sterowane za pomocą linek biegnących na zewnątrz pokrycia samolotu do kabiny pilota. Płat drewniany, dwudźwigarowy, kryty sklejką brzozową, posiadał na końcach lotki o dużym wydłużeniu. W środkowej części płata mieścił się zbiornik paliwa o pojemności 720 l. Podwozie samolotu klasyczne, stałe, z płozą ogonową. Napęd: (F.VIIa/3m i F.VIIb/3m) trzy silniki gwiazdowe Wright J4 Whirlwind o mocy 200 KM (147 kW) każdy (w części samolotów stosowano mocniejsze silniki). Silniki nie miały osłon cylindrów, posiadały natomiast własne zbiorniki oleju w gondolach. Śmigła dwułopatowe drewniane.

W wersji bombowej, Fokker F.VIIb/3m był trzymiejscowym samolotem bombowym nocnym. W porównaniu z samolotem pasażerskim brak było kabiny pasażerskiej i jej oszklenia. Na grzbiecie kadłuba zamontowane było stanowisko strzeleckie z obrotnicą dla karabinu maszynowego. Bomby przenoszone były przede wszystkim na wyrzutnikach pod kadłubem.

 

Dane techniczne
Napęd     3 silnik gwiazdowy Wright J5B Whirlwind
Moc     220 KM (162 kW) (każdy)
Wymiary
Rozpiętość     21,71 m
Długość     14,56 m
Wysokość     3,90 m
Powierzchnia nośna     58,50 m²
Masa
Własna     2 600 kg
Startowa     4 500 kg
Osiągi
Prędkość maks.     185 km/h
Prędkość przelotowa     160 km/h
Pułap     4 250 m
Zasięg     1 240 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
wersja wojskowa
1 karabin maszynowy Lewis kal. 7,7 mm (ruchomy na grzbiecie kadłuba)
1000 kg bomb

 

Źródło: Wikipedia.org