Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Supermarine Spitfire F Mk XIIs Supermarine Spitfire F Mk XIIs

Supermarine Spitfire - ("spitfire" - złośnik, choleryk) samolot myśliwski, jeden z najlepszych i najszybciej rozpoznawalnych myśliwców II wojny. Samolot opracowano w oparciu o doskonały silnik Rolls Royce Merlin z szerokim wykorzystaniem rozwiązań aerodynamicznych samolotu rekordowego S-6, mysliwiec skonstruowany pod kierunkiem nie mniej znanego R. J. Mitchella. Prototyp oblatał J. "Matt" Summers 5 marca 1936 roku. W czerwcu 1938 roku oblatano pierwsze samoloty seryjne w wersji Mk-I. Mimo iż był jeszcze nieopierzonym kaczątkiem, między innymi posiadał śmigło o stałym skoku rokował wielkie nadzieje na przyszłość. Latem 1940 roku powstała poprawiona wersja Mk-II z mocniejszym silnikiem i opancerzeniem fotela pilota. Wybuch wojny spowodował że prace rozwojowe prowadzono non stop do końca wojny. Pierwszym torem modernizacji było opracowanie nowych poprawionych wersji z wprowadzaniem jak najmniejszych zmian. Po to by zmiany wprowadzać na bierząco bez przerywania produkcji. Drugim torem były duże zmiany ingerujące głęboko w konstrukcję, poprawiające osiągi lecz często odrzucane ze względu na wymagane przerwy w produkcji. Wersja Mk-III otrzymała nowy silnik i mocniejszą konstrukcje, model PR Mk-IV (typ 337) był pierwszym nieuzbrojonym wariantem rozpoznawczym. Wersja Mk-V powstała dla zniwelowania przewagi jako powstała po wejściu do użycia nowej wersji Bf-109 F. Odmiana Mk V budowana była też do walk na małej wysokości ze skróconymi skrzydłami w pododmianie LF-Mk-V oraz z wydłużonymi końcówkami skrzydeł do walki na dużych pułapach HF-Mk-V. Wersja HF Mk-VI specjalizowana do walk na większych wysokościach z wydłużonymi skrzydłami, wersja HF Mk-VII kolejna wysokościowa z ciśnieniową kabiną i wydłużonymi skrzydłami. Wersja Mk-VIII tropikalna powstała do walk pod niebem afryki. Kolejną wersją o doraźnych poprawkach był model Mk-IX, powstał na początku 1942 roku był odpowiedzą na wprowadzenie przez niemców świetnego myslkiwca Fw-190, model Mk-IX różnił się głównie mocniejszym silnikiem i wzmocnioną konstrukcją, budowane w wersjach F Mk-IX oraz LF Mk-IX (do walk ad ziemią) i HF Mk-IX (do walk na dużych pułapach), PR Mk-X nieuzbrojona wersja fotorozpoznawcza z kabiną ciśnieniową, Mk-XI wersja rozpoznawcza nie uzbrojona z nowym silnikiem, Mk-XII (oznaczenie zakładowe 366) pierwsza wersja z silnikiem Griffon przewyższała nieco Fw-190 prędkością na małych wysokościach, PR Mk-XIII jedyna uzbrojona wersja rozpoznawcza, Mk-XIV najszybsza wersja myśliwsko bombowa z 1942 roku używana do zwalczania pocisków V-1 wchodzi do użycia w październiku 1944 roku przewyższa osiągami niemieckie Bf-109G i FW-190A oraz jest równorzędna z Fw-190D, wersja Mk-XVI jest modelem Mk-IX z nieco zmodyfikowanym silnikiem Merlin budowanym w USA. Mk-XVIII była to najcięższa wersja nie zdążyła wejść do walki podczas II wojny, wersja PR Mk-XIX fotorozpoznawcza z ciśnieniową kabiną bez uzbrojenia, odmiana ta na wysokości 12 600 m był w stanie uciec odrzutowemu Me-262. Ostatnie wersje były już owocem prac powojennych, model Mk-21 posiadał nowe śmigło, wzmocnione opancerzenie o większym udźwigu, Mk-22 wersja ze zmienionym usterzeniem, tyłem kadłuba i dwoma śmigłami przeciwbieżnymi, Mk-23 wersja prototypowa, Mk-24 ostatnia wersja seryjna, ze zmienionymi działkami. W międzyczasie powstała też wersja prototypowa pływakowa, oraz szkolna 2 miejscowa. Łącznie zbudowano 20 351 egzemplarzy wszystkich wersji, także na licencji w zakładach Westland.
 
Pierwsze samoloty trafiły do użytku w 19 dywizjonie RAF 4 sierpnia 1938 roku, wersja Mk-I przewyższała nieco własnościami niemiecki myśliwiec Bf-109E, pierwsze bezpośrednie walki zakończyły się zwycięstwami Spitfire. Dywizjony 602 i 603 zestrzeliły 16 października 1939 r. bombowy Ju-88, były to pierwsze samoloty zestrzelone na Wyspami Brytyjskimi od czasu I wojny. W czasie Bitwy o Wielką Brytanie uczestniczą w składzie dziewiętnastu dywizjonów, mimo iż Hurricany odniosły więcej zwycięstw to Spitfire przyjmowały na siebie główne walki z mysliwcamii niemieckimi. Po bitwie o wielka Brytanię używany były na wszystkich frontach gdzie walczył RAF, między innymi nad Europą, Morzem Śródziemnym, Afryką Północną, Maltą, Sycylią, Włochami, oraz na Bliskim i Dalekim Wschodzie, Birmą, Borneo, Nową Gwineą, Wyspami Salomona, ZSRR.

Walki z myśliwcami ZERO wykazały że Spitfire ustępuje zwrotnością na małych i średnich wysokościach, 5 października 1944 roku Spitfire zestrzelił pierwszy odrzutowy myśliwiec Me-262. Po II wojnie używane w wojnie w Indonezji i w Koreii, ostatni 80 dywizjon myśliwski RAF wykonał loty na Spitfire w styczniu 1952 r. w Hong Kongu. Z RAF wycofane ostatecznie w 1954 roku. W jednym z lotów doświadczalnych w locie nurkowym samolot osiągnął prędkość 1000 km/h. W RAF używane przez dywizjony Australii, Belgii, Czechosłowacji, Danii, Francji, Holandii, Indii, Kanady, Norwegii, Nowej Zelandii, Polski (Dywizjony 302, 303, 306, 308, 315, 316, 317, 318), USA. Poza Wielką Brytanią używane w Argentynie, Australii, Belgii (133 egzemplarzy), Birmie, Czechosłowacji (używane pod nazwą S-89, 76 maszyn), Danii, Egipcie, Francji, Grecji, Holandii, Indii, Irlandii, Izraelu (ponad 107 samolotów), Jugosławii, Niemczech (nieliczne maszyny zdobyczne), Norwegii, Portugalii, Rodezji, RPA, Syrii, Szwecji (jako S-31), Tajlandii (Syjam), Turcji, USA, Włoszech, ZSRR (1185 egzemplarzy)

Francja używała samoloty między innymi w wojnie w Indochinach przeci wojskom Ho Chi Minhia a także na Malajach gdzie walczą do 1 kwietnia 1954 roku. W wojnie wyzwoleńczej nowo powstającego państwa Izrael z Arabami samoloty używane były po obu stronach konfliktu.

Z asów używających Spitfire wyróżnić można między innymi E. Johnson 38 zwycięstw, Caldwel Australia 28,5 zwycięstw, Colin Cray Nowa Zelandia 28 zwycięstw, Erick Lock 26 zwycięstw, Michael M. Stephens 22 zwycięstwa, Harbourne Stephen 22 zwycięstwa, Robert Boyd 22 zwycięstwa, Anthony Lovell 21 zwycięstwa, Mc Mullen 21 zwycięstw, por. Burgwal 21 zestrzelonych pocisków V-1. Po wycofaniu z RAF trafiają do rąk prywatnych, pilot R. M. Sharop z Wielkiej Brytanii ustanowił na samolocie rekord prędkości na bazie 100 km wynikiem 519 km/h w klasie C-1-d

KONSTRUKCJA - duralowa, kryta blachą duralową, kadłub półskorupowy, płat o profilu NACA 221 i NACA 2208 na końcach, wyposażony w lotki typu Frise, klapy krokodylowe wychylane pneumatycznie, podwozie trójkołowe chowane hydraulicznie, wyposażone w hamulce

NAPĘD - silnik rzędowy 12 cylindrowy chłodzony cieczą Rolls Royce Merlin z reduktorem, samoloty wersjach HF na silnikach posiadają sprężarki dwustopniowe dwubiegowe w wersjach LF sprężarka jednostopniowa, śmigło trójłopatowe De Havilland o zmiennym skoku następnie stałoobrotowe

WERSJA Mk-I - silnik Merlin Mk-III o mocy 1030 kM

WERSJA Mk-II - silnik Merlin Mk-VIII o mocy 1175 kM

WERSJA Mk-III - silnik Merlin Mk-XX o mocy 1022 kW

WERSJA HF Mk-VI - silnik Merlin 47, śmigło czterołopatowe samonastawne Rotol

WERSJA HF Mk-VII - silnik Merlin 61, 64 lub 71, śmigło Rotol czterołopatowe samonastawne

WERSJA Mk-XI - silnik Merlin 70

WERSJA Mk-XII - silnik rzędowy 12 cylindrowy chłodzony cieczą Rolls Royce Griffon III lub IV

WERSJA Mk-XIII - silnik Merlin 32

WERSJA Mk-XIV i XIX - silnik Griffon 65 i 66 o mocy 1497 kW z dwustopniową sprężarką, śmigło pięciołopatowe

WERSJA Mk-22 - silnik Griffon 61 lub 85 o mocy 1450 kM, 2 śmigła przeciwbieżne trójłopatowe

UZBROJENIE ZALEŻAŁO OD SKRZYDŁA SAMOLOTU

WERSJA Mk-I (skrzydło typu A) - 8 kaemów Colt Browning kal. 7,62 mm
(skrzydło typu B) - 4 kaemy kal. 7,69 mm, i 2 działka kal. 20 mm

WERSJA Mk-V skrzydła typu C - 4 działka 20 kal. 20 mm
skrzydło E uniwersjalne - 2 działka Hispano kal. 20 mm, 2 kaemy Colt Browning kal. 12,7 mm, lub dowolne zestawienie kaemów lub działek oraz bomby

WERSJA PR Mk-X i Mk-XIX - bez uzbrojenia

WERSJA PR Mk-XIII - 4 kaemy


DANE TECHNICZNE - Mk-I / II / Vb / VII / IX / XII / XVILF

rozpiętość m 11,23 / 11,23 / 11,23 / 12,24 / 11,23/ 9,93 / 11,23
długość m 9,11 / 9,22 / 9,12 / 9,53 / 9,57 / 9,70 / 9,68
wysokość m 3,79 / 3,79 / 3,49 / 3,84 / 3,86 / 3,35 / 3,48
powierzchnia nośna m2 22,45 / 22,45 / 22,48 / 23,1 / 22,44 / 21,46 / 22,48
masa własna kg 1750 / 2200 / 2297 / 2720 / 2547 / 2530 / 2630
masa całkowita kg 2626 / 2963 / 3004 / 3570 / 3405 / 3300 / 3400
masa maksymalna kg --- / --- / 3070 / --- / 4313 / 3350 / ---
prędkość maksymalna km/h 571 / 574 / 595 / 657 / 670 / 637 / 648
na wysokości m --- / --- / 5940 / --- / 7625 / 5500 / 6700
prędkość przelotowa km/h 338 / 338 / 518 / --- / 521 / 432 / 527
prędkość minimalna km/h --- / --- / --- / --- / 122 / --- / 145
wznoszenie m/sek 12,7 / 13 / 24,1 / --- / 20,85/ 24 / 16
pułap m 10370 / 11346 / 11125 / 13100 / 13100 / 13400 / 13900
zasięg km 772 / 805 / 3200 / 635 / 698 / 530 / 800
zasięg maksymalnie km 925 / --- / 1825 / 1900 / 1580 / 800 / --- 


Oprac. Jacek Waszczuk