Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

HOBBY

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Myśliwskie samoloty z napędem odrzutowym - IV i V generacja

Z końcem lat 60. i na początku lat 70. zaczęły wchodzić do produkcji i eksploatacji samoloty generacji czwartej. W tym okresie konstruktorzy i inżynierowie dużo pracy włożyli w to, aby samolot myśliwski był jak najbardziej wielozadaniowy. Chodziło o to, by samolot myśliwski mógł również, chociaż częściowo, wykonywać np. misję uderzeniową na polu walki, a po wylądowaniu, dozbrojeniu i uzupełnieniu paliwa pełnić misję np. izolacji pola walki. Innymi słowy samoloty myśliwskie generacji czwartej były w większym stopniu wielozadaniowe. Samoloty myśliwskie generacji czwartej miały jedną, bardzo istotną cechę: zastosowano w nich na szeroką skalę pilotowanie typu Fly–by-Wire oraz w pełni komputerową kontrolę lotu. Typowymi myśliwcami są F-16, Mirage 2000, F-15.

Zdjcie 08

Lockheed Martin F-16 Fightng Falcon swój oblot miał 13 grudnia 1973. Wyposażony jest w jeden silnik turboodrzutowy General Electric F110-GE-100, dysponujący mocą 128,9 kN z dopalaczem lub silnik Pratt&Whitney F100-PW-200 o ciągu 105,7 kN. Silniki Pratt&Whitney F100-PW-200 montowano od wersji samolotu Block 40-42. Kolejnym samolotem doskonale oddającym ducha samolotów myśliwskich tej generacji, jest Mirage 2000. Samolotu tego zbudowano kilka wersji bojowych, aby można było pokryć jak największe spektrum użytkowe w misjach bojowych. Mirage 2000 to samolot bardzo dobry w każdej swojej wersji, łącznie z wersją, która przeznaczona była do przenoszenia taktycznej broni jądrowej, miał jednak też pewne ograniczenia, charakterystyczne dla samolotów o wielu wersjach. Był to pewien ślepy zaułek konstrukcyjny. Wynikał on z tego, że konstrukcja danego samolotu była konstrukcją zamkniętą dedykowanych do danych misji bojowych. Aby był on gotowy do innych zadań bojowych, trzeba było budować nową wersją samolotu, lub dokonywać modernizacji na bazie samolotu wyjściowego. Tak było z samolotem Mirage 2000, choć w jednej ze swoich ostatnich wersji można go nazwać samolotem wielozadaniowym. Dlatego jest klasyfikowany, jako generacja 4. Jeszcze jednym samolotem, typowym dla samolotów myśliwskich generacji 4, jest McDonell Douglas F-15 Eagle. Napęd stanowiły dwa silniki General Electric F-100-GE 129 a w późniejszych wersjach dwa silniki Pratt and Whitney F-100-229S, dysponujących mocą 129 kN każdy. F-15 Eagle to duży samolot myśliwski.

            I tym samych wchodzimy w kolejne pokolenia samolotów myśliwskich. Są to generacje 4+ i 5        

Pierwsze myśliwce tego pokolenia, więc 4 + to początek lat 80. Samoloty te cechują trzy podstawowe elementy: wysoki udział elektroniki, sterowanie komputerowe, częściowe właściwości stealth oraz osiąganie przez długi czas utrzymywanie prędkości ponaddźwiękowej bez dopalacza. Samoloty pokolenia 4 i 4+ (np. Eurofighter Typhoon) eksploatowano i produkowano od roku 1981 do dzisiaj. Wiele jest nadal w użyciu i produkcji. Typowymi myśliwcami tej wersji są: F-16 C/D, JAS Gripen, Su -30, F-15 Strike Eagle oraz wspomniany Eurofighter Typhoon.. Zmienia się ogólne podejście do samolotów myśliwskich. O ile wcześniej, kiedy eksploatowano samoloty generacji 2 i generacji 3, zwracano uwagę głównie na prędkość myśliwca, o tyle w kolejnych pokoleniach dużą wagę przywiązywano do wysokiej zwrotności. Na początku generacji 4 rozpoczynały się prace nad silnikami z wektorowanym ciągiem, które wkrótce mogły wejść do eksploatacji. Dzięki napędowi złożonemu z tego typu silników samoloty znacznie zyskały na manewrowości, nawet przy wysokiej prędkości. Tak więc charakteryzując samoloty generacji 5, można wymienić ich trzy podstawowe cechy: wysoki udział elektroniki i sterownia komputerowego, właściwości stealth oraz osiąganie przez myśliwce tej generacji prędkość na długich dystansach powyżej Macha 1 bez dopalacza.

JAS Grippen. Generacja 4+

Tak więc od lat 90. do eksploatacji wchodzą samoloty generacji 5. Są to już samoloty najnowocześniejsze, a ich przykładem są F-22 Raptor, oraz F-35 Lightning II. Samoloty generacji 5 charakteryzują się prędkością naddźwiękową bez pracującego dopalacza na długich dystansach. Jeśli chodzi o kadłub i powierzchnie sterowe to mają one już duży udział kompozytów w konstrukcji, silniki o ciągu wektorowanym (możliwość zastosowania opcjonalnie przy specyfikacji klienta, jednak klienci rzadko decydują się na taką opcję ze względu na koszty. Wersje napędu o ciągu wektorowanym można np. zamontować w europejskiej konstrukcji Eurofighter Typhoon.

Trzeba zaznaczyć jedno – obecnie produkowane i eksploatowane samoloty myśliwskie mają budowę bardzo otwartą. A to oznacza, że już na etapie definicji zamawianego samolotu jako produktu, klient ma bardzo duży wachlarz możliwości i wyposażenia zamawianego samolotu. To kolejna cecha samolotów generacji 4, +4 i 5. W trakcie eksploatacji można również dokonywać zmian danego myśliwca do standardu wyższej generacji. Oczywiście w pewnym, określonym zakresie, choć samoloty tych generacji mają wpisaną w konstrukcję stosunkowo duży potencjał modyfikacyjny który pozwala funkcjonować im przez po kolejne dekady.

F-22 Raptor. Generacja 5

 

Autor: Macej Ługowski