Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

HOBBY

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Article Index

Curtiss P-1 Hawk

Curtiss P-1 Hawk - W latach 1921-1925 firma Curtiss Aeroplane and Motor Company mieszcząca się w Buffalo i Garden City w stanie Nowy Jork opracowała na potrzeby amerykańskich wojsk lądowych i marynarki wojennej szereg samolotów wyścigowych. Samoloty te stały się pierwowzorem serii samolotów myśliwskich tej samej firmy noszących później nazwę "Hawk". Samoloty rajdowe firmy Curtiss napędzane były specjalnie przez nią opracowanym 12-sto cylindrowym silnikiem w układzie V chłodzonym wodą, o mocy 324 kW (435hp). Silnik ten nosił oznaczenie fabryczne D-12, ale w roku 1920 wojskowe służby zaopatrzenia wprowadziły na własne potrzeby nowy system oznaczeń nadając mu symbol V-1150, gdzie V - oznaczało układ silnika, a liczba jego pojemność w calach sześciennych.

Pierwszy samolot myśliwski wyposażony w ten silnik został opracowany przez firmę Curtiss w 1922 roku na własny koszt i ryzyko. Projekt otrzymał fabryczne oznaczenie Model 33. W dniu 27.04.1923 US Army Air Service (AAS) zamówiło trzy prototypy które otrzymały oznaczenie PW-8. Nosiły one numery seryjne 23-1201, -1202, -1203. Równocześnie AAS zamówiła w celach porównawczych podobny samolot w firmie Boeing. Otrzymał on oznaczenie PW-9.

Symbol PW-8 oznaczał "Samolot pościgowy, silnik chłodzony wodą, Model 8". Taki system oznaczeń wprowadzono w Armii w roku 1920. Wyróżniono w nim 7 oddzielnych kategorii samolotów pościgowych związanych z zastosowaniem samolotu i typem silnika w jaki był wyposażony. Były to:

PA - (Pursuit, Aircooled) - samolot pościgowy z silnikiem chłodzonym powietrzem,

PG - (Pursuit, Ground Attack) - samolot pościgowy i szturmowy,

PN - (Pursuit, Night) - nocny samolot pościgowy,

PS - (Pursuit, Special Alert) - samolot pościgowy alarmowy,

PW - (Pursuit, Water-cooled) samolot pościgowy z silnikiem chłodzonym wodą,

R - (Racer) - samolot wyścigowy,

TP- (Two-seat, Pursuit) samolot pościgowy dwumiejscowy.

W 1924 roku zmieniono oznaczenie prototypów PW-8 na XPW-8, w którym prefiks X oznaczał samolot doświadczalny. Zasada oznaczania protoypu prefiksem X przetrwała do dzisiaj w oznaczeniach samolotów USAF.

Pierwszy prototyp samolotu PW-8 dostarczono Armii 14.05.1923. Kadłub samolotu wykonano jako konstrukcję spawaną z rurek stalowych pokrytą płótnem. Podwozie wykonano w układzie niezależnym. Skrzydło samolotu było drewniane i bardzo cienkie, w związku z czym wymagało do usztywnienia dwóch par zastrzałów. System chłodzenia silnika D-12 wyposażony był w dwie płaskie chłodnice umieszczone na skrzydłach, które opracowano specjalnie dla samolotów wyścigowych firmy w roku 1922. Były one wmontowane w dolną i górną powierzchnie górnego skrzydła samolotu, co nie powodowało zakłócenia opływu.

W czasie prób porównawczych pomiędzy samolotami XPW-8 i Boeingiem XPW-9 prowadzonymi na lotnisku McCook Field, PW-8 okazał się szybszy, ale PW-9 wykazał się większą zwrotnością, odpornością i niezawodnością. Podstawowym problemem, z którym zetknęła się armia w przypadku PW-8 była jego unikalna płaska chłodnica montowana w skrzydle. Pomimo, że chłodnice te poprawiały opływ skrzydła, stanowiły poważny kłopot w konserwacji oraz były źródłem stałych przecieków w instalacji. Co więcej Armia stwierdziła, że taki system chłodzenia będzie bardzo narażony na uszkodzenie ogniem naziemnym w razie wykorzystania samolotu Hawk w czasie działań bojowych.

Drugi prototyp samolotu XPW-8 (Ser No 23-1202) różnił się od pierwszego innym podwoziem głównym, o zmniejszonych drganiach. Poprawiono w nim aerodynamikę osłony silnika, dodano lotki i niewyrównoważone stery wysokości. Masa całkowita wzrosła z 1257 kg do 1431 kg.

Pomimo, że Armia preferowała samolot opracowany przez Boeinga to Curtiss otrzymał zamówienie na serię 25 samolotów PW-8. Zamówienie to firma otrzymała w zamian za zgodę na współpracę przy programie opracowanym przez generała Billa Mitchella, którego celem było wykonanie w ciągu jednej nocy przelotu pomiędzy obu wybrzeżami USA.

Prototyp XPW-8 (Ser No 23-1201) pozbawiono uzbrojenia i wyposażenia wojskowego i wykorzystano w dwóch, zakończonych niepowodzeniem, próbnych lotach w ramach tego programu. Prowadzono je w lipcu 1923, a pilotem był por. Russel Maughan. Samolot ten następnie wyposażono w drugą kabinę i pod oznaczeniem CO-X (co znaczyło Corps Observation, Experimental - samolot obserwacyjny, doświadczalny) wystawiono w 1923 roku w rajdzie wojskowych samolotów obserwacyjnych Liberty Engine Builders Trophy. Wycofany został przed rozpoczęciem rajdu w związku z zastrzeżeniami ze strony Marynarki Wojennej.

Dostawy seryjnych samolotów PW-8 (Ser No 24-201/225), które zamówiono we wrześniu 1923 rozpoczęły się w lipcu 1924. Zewnętrznie były one identyczne jak drugi prototyp XPW-8 (23-1202). Większość z nich służyła w 17 Dywizjonie Pościgowym, a część z nich wysłano do bazy McCook w celu prowadzenia doświadczeń. W dniu 23 lipca 1924 udało się przeprowadzić pierwszy lot nocny pomiędzy oboma wybrzeżami ameryki. Dokonał tego por. Russel Maughan na samolocie PW-8 (Ser No 24-204) startując z bazy Mitchell Field na Long Island i zatrzymując się dla nabrania paliwa na lotniskach Dayton w stanie Ohio, St. Joseph w Missouri, Cheyenne w Wayoming i Saldura w Utah.

Samolot PW-8 napędzany był silnikiem Curtiss D-12 o mocy 325 kW (435hp). Prędkość maksymalna wynosiła 275 km/h na poziomie morza, prędkość przelotowa 219 km/h, wznoszenie 604 m/min, pułap 6715 m, zasięg 876 km. Samolot uzbrojony był w dwa karabiny maszynowe kalibru 7.62 mm montowane nad silnikiem i strzelające przez śmigło. Karabiny były synchronizowane. Masa własna samolotu wynosiła 992 kg a masa całkowita 1432 kg.

Trzeci prototyp XPW-8 (23-1203) z pierwszego zamówienia pozostał w zakładach Curtiss. Prowadzono na nim próby z zamontowaniem na samolocie pojedynczego płata. Nowe skrzydła miały cięższy dźwigar o sztywniejszej konstrukcji, co pozwalało na zastosowanie tylko jednej pary zastrzałów. Nowy samolot otrzymał oznaczenie fabryczne Model 34 . Nowy, tak wyglądający samolot dostarczono Armii we wrześniu 1924, gdzie otrzymał oznaczenie XPW-8A. Kłopotliwą płaską chłodnicę powierzchniową zastosowaną w pierwszych prototypach zastąpiono chłodnicą rdzeniową zamontowaną płasko w centralnej części górnego płata. Zastosowano zmodyfikowany ster kierunku bez przeciwwagi. Samolot XPW-8A wystawiono w rajdzie Pulitzer Trophy w 1924. W zmodyfikowanej wersji rajdowej chłodnicę zamontowano w specjalnej osłonie pod silnikiem tak samo jak w samolocie Boeing PW-9. Ten wariant samolotu oznaczono XPW-8AA.

Nowa chłodnica rdzeniowa zastosowana w XPW-8A okazała się mniej kłopotliwa od stosowanej poprzednio, ale ciągle zbyt zawodna jak na wymagania Armii. W między czasie Army Air Service zachwycił się zaletami samolotu Boeing XPW-9, wykazanymi w czasie prób na lotnisku McCook Field. Samolot ten był podobny do XPW-8, ale miał trapezowe skrzydła i otunelowaną chłodnicę zamontowaną pod silnikiem. Oba te rozwiązania spodobały się Armii. W konsekwencji zalecono firmie Curtiss zastosowanie trapezowych skrzydeł i otunelowanej chłodnicy w prototypie XPW-8A i ponowne przedstawienie tak zmodyfikowanej maszyny do prób. Curtiss przystał na te zmiany i odpowiednio zmodyfikowany samolot o nr ser 23-1203 przedstawiono Armii w marcu 1925. Oznaczenie samolotu zmieniono na XPW-8B.

Armia była zadowolona z charakterystyk tak poprawionego samolotu i w dniu 7.03.1925 podpisano z firmą Curtiss kontrakt na budowę serii samolotów opartych o prototyp XPW-8B. W międzyczasie Armia dokonała modyfikacji systemu oznaczania samolotów będących na jej wyposażeniu łącząc istniejące dotychczas 7 kategorii samolotów myśliwskich w jedną oznaczaną literą P co było skrótem od nazwy pursuit - samolot pościgowy. Pierwszym zamówionym przez Armię samolotem pościgowym według nowego systemu oznaczeń była produkcyjna wersja maszyny XPW-8B, które to zamówienie opiewało na 15 sztuk o numerach seryjnych 25-410/424. Samolot otrzymał oznaczenie P-1 i był pierwszym z długiej serii samolotów myśliwskich latających początkowo w lotnictwie Armii USA, a następnie USAF oznaczonych najpierw literą P a następnie F.

Samolot P-1 (oznaczenie fabryczne Model 34A) był pierwszym z dwupłatowych samolotów firmy Curtiss noszących nazwę Hawk, która była nadawana samolotom firmy aż do czasu II w.ś., kiedy to nazwę tę otrzymał słynny samolot P-40. Jedyną zewnętrzną różnicą w wyglądzie pomiędzy samolotem XPW-8B i P-1 było dodatkowe wyrównoważenie statecznika pionowego P-1 i niewielkie zmiany połączeń zastrzałów. Samoloty wyposażono w silniki Curtiss V-1150-1 (D-12C) o mocy 325 kW (435hp), ale łoże silnika dostosowane było do zamontowania mocniejszej jednostki napędowej Curtiss V-1400 o mocy 373 kW (500hp). Według zamierzenia zamawiającego ostatnie pięć egzemplarzy samolotu P-1 z serii miało być wyposażonych w silnik V-1400. Skrzydła skośne wykonane były całkowicie z drewna. Kadłub wykonano ze spawanych stalowych rurek, kryty płótnem. Pod kadłubem można było doczepiać dodatkowy zbiornik paliwa o pojemności 230 litrów.

Pierwszy samolot P-1 dostarczon>o Armii w sierpniu 1925. Masa własna samolotu wynosiła 934 kg zaś masa całkowita 1292 kg. Prędkość maksymalna na poziomie morza 262 km/h, prędkość przelotowa 219 km/h. Czas wznoszenia na 1500 m wynosił 3.1 minuty. Pułap samolotu wynosił 6750 m, zasięg 523 km. Samolot uzbrojony był w jeden karabin maszynowy kalibru 12.7 mm i jeden kalibru 7.62 mm zamontowane w górnej części kadłuba, strzelające przez śmigło.

Pierwszy seryjny P-1 (Ser No 25-410) wykorzystywany był głównie do lotów doświadczalnych. Wkrótce wyposażono go w odwrócony, chłodzony powietrzem silnik "Liberty" i wystawiono w krajowych zawodach lotniczych w 1926. Później wyposażono go w prototypowy silnik Curtiss V-1460 i oznaczono XP-17.

Ostatnie pięć seryjnych P-1, które wyposażone miały być w silnik V-1400 uznano, za różne od pozostałych i oznaczono po dostarczeniu do Armii symbolem P-2. Jednakże silnik V-1400 nie sprawdził się w eksploatacji i trzy z samolotów P-2 (25-421, 422, 424) przerobiono po roku eksploatowania na wersję P-1A.

Oznaczenie P-1A (Model 34G) nosił zmodernizowany samolot P-1. Był to pierwszy samolot, który wszedł na wyposażenie Army Air Corps w dużej ilości. We wrześniu 1925 zamówiono 25 egzemplarzy, zaś dostawy rozpoczęto w kwietniu 1926. Samoloty nosiły numery seryjne 26-276/300. Napęd stanowił zmodyfikowany silnik D-12C. Kadłub w stosunku do P-1 wydłużono o 7 cm, poprawiono kształt osłony silnika, zmieniono system paliwowy, zmodernizowano układ zwalniania bomb. Dodatkowo samolot wyposażono w nowe urządzenia, co zwiększyło masę samolotu o ok. 10 kg i zmniejszyło nieco jego prędkość. Masa własna tej wersji wynosiła 927 kg, a masa całkowita 1301 kg. Prędkość maksymalna na poziomie morza 258 km/h, prędkość przelotowa 206 km/h. Samolot P-1A wznosił się na wysokość 1500 m w czasie 2.6 min. Początkowa prędkość wznoszenia równa była 651 m/min. Pułap samolotu wynosił 6300 m zaś zasięg 551 km. Uzbrojenie było identyczne jak dla P-1. Dodatkowe samoloty w tej wersji powstały, jak wspomniano wcześniej, poprzez zamontowanie silników D-12 na kadłubach samolotów P-2 o nr ser 25-421, 422 i 424. Dostarczono do odbiorcy jedynie 23 z 25 zamówionych samolotów P-1A. Samolot o nr ser 26-296 został przerobiony na prototyp samolotu szkolnego XAT-4, zaś samolot o nr ser 26-300 przerobiono najpierw na XP-3, następnie na XP-21 i XP-21A.