Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

HOBBY

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Su-30MK - Indonezyjskich Sił Powietrznych Suchoj Su-30MK - Indonezyjskich Sił Powietrznych
 
 
Suchoj Su-30 (w kodzie NATO: Flanker-C) – rosyjski wielozadaniowy samolot bojowy opracowany przez biuro konstrukcyjne Suchoj, jeszcze w Związku Radzieckim na bazie dwumiejscowego samolotu treningowego z rodziny Su-27.
 

Su-27PU (Su-30)

Su-30 to dwumiejscowy ciężki myśliwiec przewagi powietrznej, zaprojektowany u schyłku Związku Radzieckiego w biurze konstrukcyjnym im. Suchoja, a zbudowany na początku lat 90. na bazie płatowca szkolno-bojowego samolotu Su-27UB. Jego późniejsze wersje rozwojowe to już samoloty wielozadaniowe, używane przez lotnictwo Indii, Chin, Wietnamu, Indonezji, Wenezueli, Malezji, Algierii oraz Ugandy. Upadek ZSRR i brak funduszy na nowe samoloty wymusił na Rosjanach skupienie się na wersji eksportowej MK (Modernizirovannyi Kommercheskiy - zmodernizowany komercyjny). Inaczej niż w przeszłości, gdy maszyny eksportowe budowano w standardzie zubożałym w porówaniu do samolotów dla rodzimych wojsk i sojuszników z Układu Warszawskiego, wszystkie myśliwce są wyposażane w systemy jakie zażyczy sobie odbiorca.

Pierwsze Su-30 powstały jako samoloty przechwytujące, które dzięki specjalnemu wyposażeniu radioliniowemu mogły naprowadzać na cel do czterech innych samolotów przechwytujących. Z tego powodu projekt w biurze konstrukcyjnym im. Pawła Suchoja oznaczono T10-4PU (od "Punkt Uprawljenja" czyli "punkt dowodzenia"), a zbudowane samoloty Su-27PU. Samolot miał wejść na uzbrojenie radzieckich wojsk obrony powietrznej na dalekiej północy, aby chronić rozległe obszary współpracując z ciężkimi myśliwcami przechwytującymi MiG-31. Samoloty miały być zdolne do długiego patrolowania, dlatego wyposażono je w sondy do uzupełniania paliwa w powietrzu. Po kilku prototypach, pierwszy samolot seryjny zbudowano w 1992 roku, pierwszy lot wykonał on w grudniu 1992 roku, nazwany był Su-27PU. Zbudowano tylko osiem egzemplarzy tej wersji, nawet nie wszystkie trafiły do sił powietrznych - dwa pierwsze przekazano do jednostki badawczo-pokazowej w podmoskiewskiej miejscowości Żukowski, gdzie używane były przez zespół akrobacyjny "Piloci Doświadczalni" kierowany przez Anatolija Kwoczura (numery 596 i 597, pozbawione wyposażenia wojskowego; w latach późniejszych używane były jako latające stanowiska badawcze).

Na uzbrojenie trafiło sześć samolotów (numery 51, 52, 53, 54, 55 i 56) wyprodukowanych w latach 1992-1993 - otrzymały one oficjalnie nazwę Su-30. Znalazły się na wyposażeniu 54 Gwardyjskiego Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Sawasljejce. Samolot o numerze 56 już w 1993 roku został przebudowany na demonstrator wersji eksportowej. Pozostałe służyły w Sawasljejce do około 2005 roku, kiedy to (prawdopodobnie) przebazowano je do głównego rosyjskiego centrum szkoleniowego w Lipiecku.

W 1993 roku samolot Su-30 zmodernizowano oraz zaoferowano na eksport. Powstały wtedy demonstratory wersji zmodernizowanej dla lotnictwa rosyjskiego (Su-30M, nr 321) oraz eksportowej (Su-30MK, wspomniany nr 56). Kolejny prototyp wersji eksportowej zbudowano wykorzystując jeden Su-27PU z grupy Kwoczura (nr 596, w nowym malowaniu i z nowym numerem 603).

Również w 1993 roku powstały dwie odrębne linie rozwojowe samolotu Su-30 - jedna jest realizowana przez zakłady w Komsomolsku nad Amurem i odznacza się znacznie prostszym wyposażeniem oraz prawie niezmienionym płatowcem, druga przez zakład w Irkucku, cechuje ją znacznie bardziej wyrafinowane wyposażenie, zaawansowany aerodynamicznie płatowiec oraz silniki ze sterowanym kierunkiem ciągu. Oczywiście cena samolotów z Irkucka jest znacznie wyższa, dlatego preferują ją bardziej zasobni klienci. Samoloty z Komsomolska mają oznaczenie Su-30MKK (późniejsze warianty MK2 oraz MK3, czasami oznaczane Su-30MKK2 i Su-30MKK3), a z Irkucka Su-30MKI (oraz Su-30MKM i Su-30MKA).

Su-30MKI

Indyjski Su-30MKI

Pierwszym zagranicznym odbiorcą Su-30 stało się lotnictwo Indii, które w latach 1997-1999 otrzymało 18 samolotów Su-30MKI, zbudowanych w Irkucku na podstawie bazowego rosyjskiego Su-30. Pierwszych osiem sztuk różniły się od Su-27UB tylko składaną sondą do tankowania w locie, nastopne 10 wyposażono w dodatkowe importowane systemy. W Rosji samoloty te są oznaczane jako Su-30K, a w Indiach Su-30MKI-I (numery od SB001 do SB018). Obecnie są przestarzałe i od 2007 roku nie są już używane przez lotnictwo indyjskie. Zastąpiła je wersje rozwojowa Su-30MKI.

Kiedy w 1996 roku podpisano rosyjsko-indyjską umowę na dostawę Su-30MKI, samolot taki w ogóle nie istniał - miał dopiero zostać zbudowany za indyjskie pieniądze. Dlatego też wspomniane pierwsze samoloty Su-30MKI-I są da facto zwykłymi Su-30 o dość ograniczonych możliwościach atakowania celów naziemnych (umowa przewidywała, że w latach późniejszych zostaną zmodernizowane do pełnego standardu Su-30MKI).

Pierwszy prototyp "prawdziwego" samolotu indyjskiego zbudowano w latach 1996-1997, wykorzystując do tego ósmy seryjny Su-30 o numerze 56 (po przemalowaniu samolot otrzymał numer 01). Płatowiec przeszedł poważne przeobrażenie, przede wszystkim otrzymał przednie usterzenie stabilizujące. Pierwszy lot wykonał na nim Wiaczesław Awierjanow w lipcu 1997 roku (to on też rozbił go w spektakularny sposób w 1999 roku podczas paryskiego salonu lotniczego). Drugi prototyp Su-30MKI (numer 06) oblatano w marcu 1998 roku.

Produkcja Su-30MKI (wyposażonych w silniki AL-31FP o sterowanym kierunku ciągu) rozpoczęła się w Irkucku w 2000 roku. Pierwsze trzy samoloty - z tzw. serii przedprodukcyjnej - używane były przez biuro konstrukcyjne jako prototypy (numery 05, 04 i 02). Trzydzieści dwa seryjne Su-30MKI dostarczono do Indii w latach 2002-2004, gdzie znalazły się na uzbrojeniu dwóch dywizjonów. W 2004 roku rozpoczęła się produkcja licencyjna w zakładach Hindustan Aircraft Limited w Oshar koło Nasik, która będzie trwać do około 2010 roku i, zgodnie z umową, zakończy się po wyprodukowaniu 140 samolotów. W 2008 roku samoloty Su-30MKI znajdowały się na wyposażeniu trzech dywizjonów: 24. "Hawks", 20. "Lightnings" oraz 30. "Rhinos". Do 2018 roku Indie planują posiadać 270 Su-30MKI, w tym 40 przystosowanych do przenoszenia pocisków manewrujących BrahMos, dwa samoloty utracone w wypadkach w 2009, zostaną zastąpione przez nowe maszyny. Wersje MKI odróżnia od pozostałych Su-30 budowa w układzie kaczki,z podobnie jak u Su-33 z dodatkowymi sterami wysokości, silniki ze zmiennym wektorem ciągu, awionika produkcji izraelskiej oraz możliwość przenoszenia francuskiego lub rodzimego uzbrojenia.

Kolejnymi odbiorcami zagranicznymi samolotów Su-30 stały się siły powietrzne Malezji (Tendera Udara Diraja Malaysia) i Algierii (Al Quwwat al Jawwija al Jaza'iriyyah).

Pierwszy z tych krajów zamówił w 2006 roku 18 samolotów Su-30MKM, dostawy rozpoczęły się w lipcu 2007 i zakończyły się w 2009 roku. Samoloty malezyjskie są wariantami Su-30MKI z wyposażeniem francuskim, indyjskim oraz izraelskim.

Algieria zamówiła 28 samolotów Su-30 w lutym 2006 roku. Ponieważ wystąpiły poważne problemy z realizacją zamówionych równocześnie samolotów MiG-29SMT i MiG-29UBT (ostatecznie samoloty zwrócono do Rosji), dostawy Su-30MKA rozpoczęły się dopiero w grudniu 2007 roku, i zakończyły pod koniec 2009 roku. Samoloty algierskie także są wariantami Su-30MKI, lecz nie mają wyposażenia izraelskiego - zastąpionego rosyjskim i francuskim. W kwietniu 2010 roku Algieria podpisała umowę z Rosoboronoexportem na dostawę kolejnych 16 samolotów.

Su-30MKK

Kolejnym nabywcą samolotów Su-30 (w "uboższym" wariancie MKK z Komsomolska) stało się lotnictwo Chińskiej Republiki Ludowej (Zhongguo Jiefangjun Kongjin), które już od połowy lat 90. używało licznie samolotów Su-27SK i Su-37UBK oraz budowanych w Chinach na licencji samolotów J-11. W latach 1999-2000 przygotowano cztery prototypy Su-30MKK (numery 501, 502, 503 i 504). W latach 2000-2002 na uzbrojeniu znalazło się aż 76 samolotów Su-30MKK oraz w 2004 roku 24 egzemplarze wersji rozwojowej Su-30MK2 (właściwie Su-30MKK2) (te ostatnie używane są przez lotnictwo marynarki wojennej, gdyż uzbrojone są w rakiety przeciwokrętowe Ch-29A). Proponowany Chinom w 2006 roku kolejny wariant rozwojowy Su-30MK3 (Su-30MKK3) nie został ostatecznie zakupiony.

Drugim odbiorcą Su-30 (w odmianie Su-30MKK) została Indonezja, nabywając w 2003 roku dwa samoloty Su-27SK oraz dwa Su-30MKK, które znalazły się na uzbrojeniu lotnictwa myśliwskiego (Tentara Nasional Indonesia - Angkatan Udara). W sierpniu 2007 roku podpisano umowę na dostawy następnych samolotów: trzech Su-30MK2 (Su-30MKK2) oraz trzech Su-27SK (w zmodernizowanej wersji Su-27SKM). Realizacja umowy rozpoczęła się w grudniu 2008 roku - z zakładów w Komsomolsku nad Amurem dostarczono dwa samoloty Su-30MK2, trzeci w styczniu 2009 roku.

Trzecim użytkownikiem Su-30MKK w odmianie Su-30MK2 (Su-30MKK2) stało się w 2004 roku lotnictwo Socjalistycznej Republiki Wietnamu (Phông Không - Không quân Nhân dân Việt Nam), które już od 1995 roku używało 13 samolotów Su-27SK i Su-27UBK. Nabyto zaledwie cztery Su-30MK2, które tylko nieznacznie różnią się od chińskiego wariantu podstawowego.

Czwartym użytkownikiem samolotu Su-30MKK w odmianie Su-30MK2 (Su-30MKK2) została pod koniec 2006 roku Boliwariańska Republika Wenezueli, dla której lotnictwa (Aviación Militar Nacional Bolivariana Venezolana) zamówiono 24 samoloty, jako reakcję na odmowę przez Stany Zjednoczone Ameryki Północnej dostaw części zamiennych do wenezuelskich F-16. Dostawy zakończyły się latem 2008 roku.
Su-30M2 oraz Su-30M3

W kilku egzemplarzach prototypowych wyprodukowano także samoloty Su-30M2 (1999) oraz Su-30M3 (2000). Jak wskazują ich oznaczenia, są to warianty rozwojowe Su-30M: pierwszy stał się znany jako Su-30KN (prototyp nr 302 oraz przedseryjny nr 07) i stanowi propozycję modernizacyjną Su-30, a drugi to samolot wyprodukowany wspólnie przez zakłady w Komsomolsku i Irkucku, znany jako Su-35UB (nr 801). Oba programy nie są obecnie rozwijane, choć w 2001 roku kilka rosyjskich samolotów Su-27UB i Su-30 zmodernizowano do standardu Su-30KN.
 
 
Typ
  • dwumiejscowy samolot myśliwski dalekiego zasięgu / wielozadaniowy samolot bojowy
Napęd
  • dwa dwuprzepływowe silniki turboodrzutowe Saturn/Liulka AL-31F po 122,6 kN ciągu (z dopalaniem) i 74,53 kN (bez dopalania) każdy
Osiągi
  • prędkość maks. 2125 km/h (1,73 Ma) na wys. 11 000 m; 1350 km/h (1,10 Ma) na poziomie morza;
  • pułap: 17 500 m;
  • zasięg maks.: 3 000 km;
  • masa własna: 17 700 kg;
  • maks. masa startowa: 33 000 kg;
  • rozbieg 550 m;
  • dobieg 670 m
Wymiary
  • rozpiętość skrzydeł 14,70 m;
  • długość 21,94 m;
  • powierzchnia nośna 62,04 m²
Uzbrojenie
  • działko lotnicze 30 mm GSz-30-1;
  • 12 węzłów zewnętrznych do podwieszania uzbrojenia i innych środków bojowych o masie do 8 000 kg;
Su-30 MKI
Typ
  • dwumiejscowy wielozadaniowy samolot bojowy
Napęd
  • dwa dwuprzepływowe silniki turboodrzutowe Saturn/Liulka AŁ-31FP po 131 kN ciągu (z dopalaniem) i każdy, ze sterowaniem wektorem ciągu
Osiągi
  • prędkość maks. 2120 km/h (1,73 Ma) na wys. 11 000 m; 1350 km/h (1,10 Ma) na poziomie morza
  • prędkość przelotowa: 1100 km/h (0,9 Ma)
  • prędkość wznoszenia: 305 m/s
  • pułap: 17 500 m;
  • zasięg maks.: 3 000 km, 5 200 km ze zbiornikami dodatkowymi;
  • masa własna: 17 700 kg;
  • maks. masa startowa: 34 500 kg;
Wymiary
  • rozpiętość skrzydeł 14,70 m;
  • długość 21,94 m;
  • powierzchnia nośna 62,04 m²
Uzbrojenie
  • działko lotnicze 30 mm GSz-30-1;
  • 12 węzłów zewnętrznych do podwieszania uzbrojenia i innych środków bojowych o masie do 8 000 kg;

 

 

Dane techniczne - (Su-30)
Napęd

2 silniki turbowentylatorowe

dwuprzepływowe Saturn Liulka AŁ-31F

Ciąg 123 kN
Rozpiętość 14,70 m
Długość 21,94 m
Powierzchnia nośna 62,04 m²
Własna 17 700 kg
Startowa 34 500 kg
Uzbrojenia 8000 kg
Prędkość max.

2125 km/h (11000 m),

1350 km/h (na poziomie morza).

Prędkość przelotowa 1100 km/h
Prędkość wznoszenia 305 m/s
Pułap 17 500 m
Zasięg 3 000 km

 

 

 

Źródło. Wikipedia