Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

HOBBY

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Su-24 Fencer Su-24 Fencer

Su-24 (kod NATO-Fencer) - to radziecki, dwusilnikowy samolot bombowy o zmiennej geometrii skrzydeł, zdolny do działań w każdych warunkach atmosferycznych i o dowolnej porze doby, opracowany przez biuro konstrukcyjne Suchoja. Pierwszy egzemplarz seryjny powstał w fabryce w Nowosybirsku, w roku 1971. Próby państwowe Su-24 przebiegały bardzo ciężko i ukończono je dopiero w lipcu 1974 r. Oficjalnie, do uzbrojenia samolot został przyjęty rok później. W toku produkcji seryjnej dokonywano drobnych zmian, przez co na zachodzie poszczególne serie produkcyjne otrzymywały kolejne oznaczenia Fencer-A, Fencer-B, Fencer-C, itd. Obecnie bombowiec Su-24M stanowi trzon rosyjskiego lotnictwa uderzeniowego. Planowane jest zastąpienie go nowoczesnym bombowcem Su-34 (dawniej Su-27IB), jednak prawdopodobnie nastąpi to nieprędko z uwagi na obecnie znikomą produkcję Su-34.
W październiku 1990 roku siły powietrzne ZSRR posiadały Su-24 na terenie: Polski (81 sztuk w tym 12 rozpoznawczych), Niemiec (24 Su-24MR), Ukrainy (280 sztuk w tym 36 rozpoznawczych), Białorusi (131 sztuk w tym 12 rozpoznawczych), Łotwy (12 Su-24MR), Gruzji (60 sztuk), Azerbejdżanu (52 sztuki w tym 23 rozpoznawcze), części europejskiej Rosji (120 sztuk w tym 8 w wersji WRE). Dodatkowo, 99 maszyn (w tym 12 rozpoznawczych) było na wyposażeniu Floty Bałtyckiej oraz około 120 - 150 sztuk w części azjatyckiej ZSRR. Daje to łączną liczbę 980-1010 egzemplarzy (w tym ponad 130 Su-24MR i 8 Su-24MP) w ZSRR.

Na początku XXI wieku samoloty Su-24 posiadały: Rosja: ok.540 sztuk w siłach powietrznych i ok. 100 sztuk w marynarce wojennej; Ukraina (stan na 2002): 129 sztuk w siłach powietrznych, Białoruś: ok. 35 sztuk, Kazachstan: ok. 35 sztuk; Uzbekistan: ok. 35 sztuk; Algieria: 38 sztuk uderzeniowych (w tym min. 13 Su-24MK1) oraz 3-4 rozpoznawcze Su-24MR, Iran: ok. 24 sztuk (ex-irackie); Irak (w 2003r): 2-9 sztuk; Libia: 6 sztuk; Syria: 20 sztuk.

Jak do tej pory - nie licząc przelotu irackich Su-24MK na teren Iranu - samoloty bojowo zostały użyte podczas interwencji ZSRR w Afganistanie oraz podczas działań armii rosyjskiej w Czeczenii. W Afganistanie samoloty operowały z lotnisk położonych na terenie ZSRR i nie poniosły strat. Natomiast nad Czeczenią utracono minimum cztery egzemplarze Su-24, podczas wykonywania zadań bojowych.

Opis konstrukcji

SU-24 (SU-24M) to dwumiejscowy bombowiec frontowy zbudowany w klasycznym układzie aerodynamicznym w postaci górnopłata ze skrzydłami o zmiennej geometrii i pojedynczym statecznikiem pionowym. Strukturę płatowca wykonano ze stopów aluminium, stali, tytanu oraz magnezu. Kadłub ma strukturę półskorupową o przekroju prostokątnym, z bocznymi wlotami powietrza do silników. Kształt kadłuba z płaskim spodem wybrano dla wytworzenia dodatkowej siły nośnej. Pod spodem kadłuba, w części środkowej, znajdują się hamulce aerodynamiczne, stanowiące jednocześnie przednie osłony podwozia głównego. Dla zapewnienia odpowiedniej stateczności kierunkowej pod tyłem kadłuba założono dwa grzebienie aerodynamiczne. Sam kadłub składa się z ośmiu części: przedziału nosowego z osłoną radioprzezroczystą; kabiny załogi wraz z komorą przedniego podwozia i przedziałem zakabinowym; śródpłata wraz z mechanizmami poruszania skrzydeł; przedziału paliwowego; komory podwozia głównego; części ogonowej; wlotów powietrza do silników oraz owiewki na kadłubie.

Su24 posiada bardzo rozbudowany system sterowania uzbrojeniem i nawigacji połączony w jeden kompleks PNS-24 Puma-A. Jego zadaniem jest wykrywanie i atakowanie celów naziemnych w dowolnych warunkach pogodowych i porze dnia, w ograniczonym zakresie może atakować cele powietrzne przy wykorzystaniu ciepłonamiernika. "Puma" służy także do automatycznej nawigacji po zaprogramowanej trasie, jaki i lotu na małej wysokości z automatycznym omijaniem przeszkód. W skład Pumy wchodzą:
  • stacja radiolokacyjna Orion-A o zasięgu 150 km
  • radar uprzedzenia o zderzeniu Reljef
  • pasywny pelengator radiolokacyjny Filin-N
  • wizjer optyczny Czajka
  • ciepłonamiernik TP-23Je
  • aparatura radiowa Delta
  • radiowysokościomierze RW-3MP i RW-18A1
  • doplerowski miernik prędkości i kąta znoszenia DISS-7
  • radiokompas
  • system bliskiej nawigacji RSDN-10


Uzbrojenie

Dla wersji Su-24 to sześciolufowe działko typu Gatling GSz-6-23 kalibru 23 mm z zapasem 500 naboi oraz rakiety kierowane: Ch-23, Ch-24, Ch-28.
Do obrony przed napastnikami powietrznymi samolot może zostać uzbrojony w 2 naprowadzane na podczerwień rakiety R-55. Uzbrojenie niekierowane to: bomby do 1500 kg, kasety bombowe RBK-250 i RBK-500, zbiorniki z mieszaniną zapalającą oraz niekierowane rakiety kalibru od 57 mm do 420 mm.
 
Dla wersji Su-24M to działko GSz-6-23, rakiety kierowane: Ch-23, Ch-25MP,Ch-25ML, Ch-27,Ch-29L,Ch-29T, Ch-31P, Ch-58U, Ch-59, Ch-59M. Bomby kierowane: KAB-500Ł, KAB-1500Ł,KAB-500KR, KAB-1500TK. Do samoobrony samolot zabiera 2 rakiety typu R-60. Natomiast uzbrojenie niekierowane zostało m.in. powiększone o nowe kasety bombowe KMGU.
 
Wersje Su-24MR i Su-24MP zabierają tylko uzbrojenie obronne w postaci dwóch rakiet R-60. W ostatnich latach rozpoczęto modernizację posiadanych przez Rosję maszyn (do tej pory min. 5 sztuk) nazwaną Su-24M2. Główne zmiany, opracowane przez prywatną firmę, polegają na wymianie komputera pokładowego Orbit-10 na SWP-24, założeniu odbiornika GPS A737 i zainstalowaniu wskaźnika przeziernego KAI-24. Tak zmodernizowane samoloty są użytkowane przez ośrodek doświadczalny w Achtiubińsku oraz ośrodek treningowy w Lipiecku.



Historia Su-24

Na początku lat 60 z uwagi na silnie rozwiniętą obronę przeciwlotniczą państw NATO w ZSRR opracowano założenia, jakie powinien spełniać nowy samolot uderzeniowy. Jedyną metodą na uniknięcie silnej obrony przeciwlotniczej był lot na niskim pułapie z bardzo dużą prędkością. W celu umożliwienia działania w każdych warunkach atmosferycznych nowy samolot miał mieć radar do wykrywania celów naziemnych. Początkowo planowano zainstalować nowy radar na samolocie myśliwsko-bombowym Su-7, jednak zrezygnowano z tych planów z powodu zbyt małych rozmiarów tego samolotu. Prace postanowiono prowadzić w oparciu o myśliwiec przechwytujący Su-15.

W trakcie projektowania zdecydowano się na zastosowanie skrzydeł o zmiennej geometrii, dzięki czemu możliwe było osiągnięcie dużej prędkości, jak i dobrych charakterystyk startu i lądowania. Oblotu pierwszego prototypu Su-24 oznaczonego T6-1 dokonał 2 lipca 1967 r. pilot doświadczalny Władimir Iljuszyn. Skrzydła o zmiennej geometrii posiadał dopiero drugi prototyp T6-2I, oblatany 17 stycznia 1970 r. przez tego samego pilota.

Równolegle trwały prace nad ulepszoną wersją Su-24M, mającą rozbudowany system uzbrojenia, w skład którego wchodziła nowa generacja uzbrojenia kierowanego. Poprawiono dokładność nawigacji oraz systemów celowniczych, zainstalowano system samoobrony oraz zwiększono zasięg samolotu, poprzez dodanie instalacji tankowania w locie. Prototypy nowej wersji rozpoczęły loty w 1977 roku, produkcja rozpoczęła się w 1979 r.

Zewnętrznie, nowy wariant rozróżnić można po dłuższym o 75 cm przodzie kadłuba. W oparciu o wersję Su-24M stworzono wyspecjalizowany samolot rozpoznawczy Su-24MR, posiadający najsilniejszy zestaw urządzeń rozpoznawczych wśród radzieckich samolotów taktycznych. Na bazie Su-24M powstała też supertajna wersja - Su-24MP przeznaczona do zwalczania stacji radarowych, z zewnątrz celowo nie odróżniająca się od pozostałych samolotów.


Dane taktyczno - techniczne Su-24M

Długość całkowita: 24,532 m
Rozpiętość min/max: 10,36 / 17,638 m
Wysokość: 6,192 m
Powierzchnia nośna max: 55,168 m.kw.
Powierzchnia nośna min: 51,024 m.kw
Masa własna: 22 250 kg
Masa startowa maksymalna: 39 700 kg
Prędkość maksymalna: 1450 km/h
Prędkość maksymalna przy ziemi: 1320 km/h
Pułap praktyczny: 16 500 m
Rozbieg: 1350 m
Dobieg: 1100 m
Zasięg maksymalny: 2550 km


źródło. www.airshow.sp.mil.pl