Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

HOBBY

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Jakowlew Jak-36 Freehand Jakowlew Jak-36 Freehand

 

Jakowlew Jak-36 Freehand - Wywiad rosyjski dość wcześnie dowiedział się o rozpoczęciu prac na myśliwcem pionowego startu i lądowania Harrier. W Związku Radzieckim miał powstać porównywalny samolot. Prace rozpoczęto w biurze Jakowlewa a przyszły myśliwiec otrzymał nazwę Jak-36. Największym problemem było opracowanie napędu czyli silnika turboodrzutowego z wektorowaniem ciągu zapewniający pionowy start i lądowanie oraz lot poziomy z płynnym przejściem. Brytyjczykom udało się pokonać trudności w konstrukcji silnika Rolls Royce Bristol Pegasus. Rosjanie nie dysponując silnikiem o odpowiednio dużym ciągu zastosowali układ dwusilnikowy. Dla stabilizacji samolotu podczas zawisu z silników upuszczano powietrze i dysze wylotowe umieszczono na końcach skrzydeł oraz na wysięgniku na przedzie kadłuba. W takim wypadku silnik używany był do startu i lądowania oraz do lotu poziomego. Do napędu Jak-a-36 wykorzystano silniki Tumański R 27-300 czyli modyfikację silników używanych w samolotach Mig-23. Pierwszy lot samolotu miał miejsce 9 stycznia 1963 roku Pierwszy pełny lot czyli pionowy start, przejście do lotu poziomego oraz pionowe lądowanie nastąpiło 16 września 1963 roku (według innych źródeł miało to miejsce dopiero 24 marca 1966). Samolot mimo iż wykonywał pionowy start i lądowanie był niezwykle awaryjny, natomiast zastosowany napęd nie zapewniał odpowiedniej siły ciągu by stworzyć z niego samolot bojowy. Pierwsza publiczna prezentacja samolotów miała miejsce w 1967 roku podczas pokazów w Diemodiewie. Zademonstrowano wtedy trzy samoloty w powietrzu i na wystawie statycznej. Oczywiście wszystkie trzy egzemolarze były prototypami

W ciągu kilku lat opracowano głęboką modernizację samolotu pod oznaczeniem Jak-36M (M od modyfikowany) w samolocie zmieniono praktycznie wszystko. Od podwozia z pierwotnego w układzie trójpodporowym do podwozia dwugoleniowego i niewielkimi podporami pod końcami skrzydeł. Zmieniono napęd na jeden mocniejszy silnik marszowy Liulka AL-21, ponieważ silnik był zbyt długi i regulowana dysza wylotowa znajdowała się za środkiem ciężkości samolotu w przedniej części kadłuba zainstalowano w pionie dwa silniki służące wyłącznie do startu i lądowania, otwory wlotowe i wylotowe powietrza do pionowych silników otwierane podczas zawisu były zamykane podczas klasycznego lotu.

Samolot testowano w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku, w 1976 roku przeprowadzono próby operowania z pokładu lotniskowca, ponieważ docelowo Jak-36 miał stać się myśliwcem pokładowym. Po serii lotów testowych okazało się iż samolot w dalszym ciągu nie nadaję się do użytkowania na pokładach lotniskowców, powstaje kolejna modyfikacja Jak-36MP która ostatecznie pod oznaczeniem Jak-38 wchodzi do ograniczonej produkcji na potrzeby lotniskowców klasy „Kijew”

Samolot do dziś jest dość tajemniczy. Nie ukazała się do dziś żadna monografia opisująca konstrukcję oraz nieznane są pełne i wiarygodne osiągi maszyny. Zbudowano kilka samolotów prototypowych Jak-36 (można znaleźć liczbę siedmiu egzemplarzy) Mimo iż rozwój konstrukcji od chwili oblotu trwał przeszło dziesięć lat nigdy nie udało się uzyskać w pełni sprawnej maszyny pionowego startu. Nękany ciągłymi usterkami i cierpiący na brak jednego sprawnego silnika (na wzór Harriera) samolot po dłuższym okresie prób i rozwoju został skreślony, okazuję się iż skopiowanie pomysłu z możliwością obejrzenia rozwiązań brytyjskich do niczego jeszcze nie prowadzi, problemy technologiczne i materiałowe okazały się nie do przejścia. Równolegle z wersją jednomiejscową powstał samolot dwumiejscowy szkolny.

Dzierży palmę pierwszeństwa gdyż jest pierwszym w pełni latającym rosyjskim samolotem pionowego startu i lądowania. W kodzie NATO zyskał kryptonim Freehand.

KONSTRUKCJA - metalowa, półskorupowa wykonana z duralu, podwozie chowane do kadłuba, podskrzydłowe podpory składane na kocach skrzydeł. Skrzydła składane do hangarowania na lotniskowcu.

NAPĘD

Jak-36 - dwa silniki pochodne Tumański R 27-300

Jak-36M - jeden silnik Liulka AL-21 o ciągu 80 kN bez dopalania oraz dwa silniki startowe Kolesowa.


DANE TECHNICZNE - JAK-36/JAK-36M

Rozpiętość m 8,25/7,3
Długość m 17,50/15,9
Wysokość m 4,50/4,3
Powierzchnia nośna m2 -/18,5
Masa maksymalna startowa (VTOL) kg ok. 10 000/12 700
Prędkość maks km/h ok. -/1100
Pułap m ok. 12000
Promień działania km -/240


Oprac. Jaceek Waszczuk