Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

HOBBY

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Jakowlew Jak-1 Jakowlew Jak-1

Jakowlew
Jak-1 - w związku ze starzeniem się podstawowego sprzętu lotnictwa myśliwskiego ZSRR, który stanowiły głównie samoloty I-16 i I-153, w styczniu 1939r. podjęto decyzję o rozpoczęciu prac projektowych nad myśliwcami dorównującymi samolotom zachodnim. Jednym z nowych myśliwców radzieckich miał zostać I-26 konstrukcji A. Jakowlewa. Projekt wstępny tego samolotu został opracowany już w 1938r. Początkowo napęd miał stanowić silnik M-106 o mocy 1350 KM. Z powodu przedłużania się prac nad silnikiem, zdecydowano się ostatecznie na zastosowanie silnika M-105P. Prototyp został ukończony pod koniec 1939r., zaś oblatany 13 I 1940r. przez Juliana Piontkowskiego. Prototyp wymagał licznych poprawek. Przeprojektowano m.in. instalację paliwową i olejową oraz powiększono usterzenie pionowe. 10 VI 1940r. samolot rozpoczął próby państwowe. Podjęto również decyzję o budowie serii informacyjnej. Pierwszy z tych samolotów gotowy był w październiku 1940r. Próby zakończono w listopadzie 1940r. i rozpoczęto produkcję seryjną w fabryce w Saratowie.

W grudniu 1940r. zmieniono oznaczenie samolotu na Jak-1. Produkcja seryjna w fabryce nie mającej doświadczenia w produkcji lotniczej (wcześniej produkowano tam maszyny rolnicze!) szła jednak bardzo wolno, płatowce miały wady wykonania i odbiegały osiągami od prototypu. Jednocześnie kontynuowano budowę Jaków-1 w Moskwie na ograniczoną skalę (do końca 1940r. powstały zaledwie 64 egzemplarze). W październiku 1941r. produkcję samolotów z Moskwy przeniesiono do Kamieńska Uralskiego i Nowosybirska.

Wersje i odmiany:

  • Jak-1b - modyfikacja wprowadzona w pułku myśliwskim mjra Szinkarienki. Polegała na obniżeniu grzbietu kadłuba za kabiną i zastosowaniu nowej osłony kabiny.

  • Jak-1M - wersja o zmniejszonej masie, poprawionej aerodynamice z 1941r. Wybuch wojny przeszkodził w podjęciu produkcji seryjnej

  • Jak-1M - wersja z 1942r. Istniały 2 prototypy, być może były to zmodernizowane Jaki-1M z 1941r. Zmiany polegały na zmniejszeniu masy samolotu poprzez rezygnację z wyposażenia do lotów nocnych, instalacji tlenowej i jednego zbiornika paliwa. Samolot wykazywał lepsze osiągi niż Jak-1, stąd jesienią 1942r. rozpoczęto produkcję seryjną tej wersji. Dalsze prace nad tym samolotem polegające m.in. na zmniejszeniu rozpiętości skrzydeł, wymianie chłodnic wody i oleju doprowadziły do powstania Jaka-3.
  • Jak-7 (Jak-7UTI) - seryjna wersja samolotu I-26 UTI (UTI-26), będącego początkowo dwumiejscową szkolną wersją Jaka-1.

  • I-30 - dalsze rozwinięcie konstrukcji I-26 z 1941r. Zastosowano metalowe usterzenie i całkowicie metalowy płat. Zbudowano 2 prototypy, produkcję seryjną uniemożliwił brak aluminium. Samolot czasami był oznaczany Jak-3. (nie mylić z myśliwcem Jak-3 z 1943r., będącym rozwinięciem Jaka-1M !)

Rozwinięciem konstrukcji Jaka-1 były samoloty Jak-3, Jak-5 i Jak-7. Łącznie w latach 1940-43 zbudowano 8721 egzemplarzy tego samolotu, z których do dziś zachował się Jak-1M nr 08110 w muzeum w Saratowie. Lotnictwo radzieckie używało Jaków-1 od początku do końca wojny niemiecko-radzieckiej. W chwili jej wybuchu było ich w pierwszej linii zaledwie kilkadziesiąt, ale ich liczba szybko wzrastała. Używała ich także 11 jugosłowiańska Dywizja Myśliwska zorganizowana 7 I 1945r. w oparciu o sprzęt radzieckiej 236 Dywizji Myśliwskiej oraz francuska Eskadra "Normandie" powstała w grudniu 1942r., a w sierpniu następnego roku przekształcona w pułk.

We wrześniu 1943r. pierwsze 3 Jaki-1M pojawiły się w lotnictwie polskim, kiedy to zostały przekazane 1 PLM "Warszawa". Pierwszy lot bojowy piloci pułku wykonali 21 VII 1944r., kiedy to 2 z posiadanych 56 Jaków-1M eskortowały transportowiec Li-2. Ostatni lot bojowy na bardzo już zużytych Jakach-1 wykonano 3 V 1945r. Samolotami tego typu dysponowały również 9 PLM, 10 PLM i 15 Samodzielny Zapasowy Pułk Lotniczy, pojedyncze Jaki-1M znajdowały się również w innych jednostkach. Ostatnie samoloty tego typu zostały skasowane w II połowie 1946r.

Konstrukcja: jednosilnikowy, jednomiejscowy dolnopłat. Kadłub kratownicowy, spawany z rur stalowych, część przednia pokryta blachą duraluminiową, tylna oprofilowana drewnianymi listwami, kryta płótnem, płat i usterzenie drewniane. Podwozie klasyczne z kółkiem ogonowym, wciągane w locie. Napęd stanowił silnik 12-cylindrowy, rzędowy M-105P o mocy 1100 KM. W niektórych samolotach zamontowano silniki M-105PF o mocy 1210 KM lub M-105PA o mocy 1100KM. Śmigło trójłopatowe, metalowe.

Uzbrojenie:

  • Jak-1: działko SzWAK kal. 20 mm i 2 k.m. SzKAS kal. 7.7 mm

  • Jak-1M: działko SzWAK kal. 20 mm i 1 w.k.m. UBS kal. 12.7 mm

Ponadto istniała możliwość podwieszenia pod płatem 6 niekierowanych pocisków rakietowych RS-82 lub 2 bomb FAB-50 lub FAB-100.


Dane techniczne (Jak-1):

Rozpiętość

10 m

Długość

8,47 m

Wysokość

3 m

Powierzchnia nośna

17,15 m2

Masa własna

2347 kg

Masa całkowita

2847 kg

Prędkość maksymalna

580 km/h

Pułap

10 000 m

Zasięg

820 km



Opracował: Paweł Szczepaniec