Zdjęcie dnia

  • Jacek Grześkowiak

    Jacek Grześkowiak

Newsletter

Cotygodniowa porcja informacji lotniczych

JOOMEXT_TERMS

Pogoda

 


Dołącz do nas !

FB TW google-plus-ikona-2012 YT 

 


Yakovlev UT-2

Jakowlew UT-2 -
W 1932r. powstał samolot radzieckiego konstruktora A. S. Jakowlewa - zastrzałowy dolnopłat ze stałym podwoziem AIR-7, na którym pilot J. Piontkowski uzyskał w 1932r. rekordową prędkość 332 km/h. Wykorzystując zdobyte doświadczenie zespół Jakowlewa przystąpił do projektowania nowego samolotu szkolno-treningowego wzorowanego na poprzednim, lecz o mniejszych rozmiarach. Został on opracowany na konkurs samolotów szkolnych w 1933r. Projekt ten nie został zrealizowany, w następnym roku po dokonaniu kilku zmian zbudowano jednak samolot oznaczony AIR-9. Był to dwumiejscowy dolnopłat o stałym podwoziu. Silnik M-11 o mocy 100 KM osłonięto pierścieniem Townenda, a obie kabiny otrzymały wspólną osłonę. W 1934r. po drobnych udoskonaleniach samolot otrzymał oznaczenie AIR-9 bis i został pokazany na wystawie lotniczej w Mediolanie. Na samolocie tym, lecz wyposażonym w silnik M-11E o mocy 150 KM załoga Irina Wiszniewska i Jekaterina Miednikowa ustanowiła międzynarodowy rekord wysokości w klasie lekkich samolotów uzyskując 4 V 1937r. 6518 m

Według oceny Instytutu Naukowo-Badawczego Wojsk Lotniczych samolot ten nie nadawał się do szkolenia pilotów, był natomiast dobry do doskonalenia umiejętności pilotażowych. Zalecono zatem zmniejszenie prędkości lądowania, zwiększenie współczynnika dopuszczalnego przeciążenia z 8 do 10, zabezpieczenie pilota w pierwszej kabinie w przypadku kapotażu. W poprawionym samolocie oznaczonym AIR-10 pozostawiono odkryte kabiny. Próby państwowe samolotu trwały przez 1935 i 36 rok, w ich wyniku stwierdzono, że samolot jest łatwy w sterowaniu i prosty w obsłudze. Po dostosowaniu fotel do spadochronów siedzeniowych i zmianie konstrukcji na całkowicie drewnianą, rozpoczęto we wrześniu 1937r. produkcję seryjną pod oznaczeniem UT-2. Samolot pokonał w konkursie konkurencyjne maszyny G-20 Gribowskiego i K-10 Kalinina. Początkowo wyposażano go w silnik M-11E (oznaczano te modele również Nr 20 lub Ja 20), a następnie w M-11M o mocy 115 KM, zmienione później na M-11D i K o mocy 125 KM. Samolot został przyjęty na wyposażenie armii i aeroklubów, gdzie stosowano go do początkowego szkolenia oraz jako samolot treningowy. Niestety UT-2 okazał się bardzo wrażliwy na przeciągnięcie, co wymuszało dobre przygotowanie teoretyczne pilotów, a co gorsza wyszła na jaw tendencja do wchodzenia w płaski korkociąg. Zmieniono więc w konstrukcji regulację sterów i lotek oraz kąt zaklinowania statecznika poziomego, a usterzenie pionowe otrzymało większą powierzchnię i inny obrys. Zmiany te uniemożliwiły wchodzenie samolotu w płaski korkociąg.

W 1941r. samolot zmodyfikowano w celu poprawienia sterowności i stateczności. Powiększono powierzchnię usterzenia pionowego, a usterzenie poziome otrzymało obrys trapezowy. Skrzydłom nadano większy wznios i skos krawędzi natarcia. Wzmocniono podwozie, a kabiny przesunięto nieznacznie do przodu. Tak poprawiony samolot otrzymał oznaczenie UT-2M. Okazał się łatwy w starowaniu i bez problemów wychodził z korkociągu. Wprowadzono go więc do produkcji seryjnej i do eksploatacji w szkołach lotniczych oraz aeroklubach.

Łącznie w latach 1937-47 zbudowano 7243 egzemplarze obu wersji samolotu, które eksploatowano do połowy lat 50, gdy zastąpiono je samolotami Jak-18.

Wersje rozwojowe:

  • AIR-11 – trzymiejscowy samolot turystyczny z zakrytą kabiną z 1936r. Silnik Gipsy Major o mocy 120 KM. Nie produkowany seryjnie z powodu braku seryjnej produkcji odpowiedniego silnika. Jedyny zbudowany egzemplarz był używany jako samolot służbowy przez S. Iljuszyna.

  • AIR-12 – przystosowany do wykonywania dalekich przelotów. Silnik M-11. Istniała możliwość zamontowania w miejscu przedniej kabiny dodatkowego zbiornika paliwa.

  • AIR-16 – rozwinięcie samolotu AIR-11. Posiadał 4 miejsca (pilot+3 pasażerów). Wykonany w 1937r. nie został dopuszczony do lotów. Silnik Renault o mocy 220 KM.

  • AIR-20 – wersja AIR-10 z silnikiem Renault Bengali o mocy 140 KM. Wykonywał loty z podwoziem kołowym i pływakowym.

  • SEN – modyfikacja seryjnego UT-2 z 1940r. autorstwa Jefremowa i Nadipagze. W pierwszej kabinie samolotu zamontowano silnik motocyklowy o mocy 25 KM do wytwarzania poduszki powietrznej. Po zachęcających wynikach prób podwozie takie zastosowano doświadczalnie w 1941r. w bombowcu Pe-2.

  • UT-2MW – modyfikacja UT-2M z 1942r. Obie kabiny zakryto wspólną osłoną, a każdy cylinder silnika osłonięto osobną owiewką. Podwozie również z owiewkami, zamiast płozy kółko ogonowe.

  • UT-2L – dalsze udoskonalenie UT-2MW z 1943r. Wywodzi się z niego Jak-18.

  • UT-2MB – samolot UT-2 zmodyfikowany do użycia jako lekki bombowiec zabierający 200 kg bomb.

  • UT-2 Nr 23 i 24 – UT-2 zmodyfikowany do zadań szturmowych. Miał mieć zabudowane 1 lub 2 k.m. SzKAS i zabierać pociski rakietowe RS.

  • UT-23 – projektowana modyfikacja z silnikiem MW-6 o mocy 161.7 kW.

  • Jak-5 – jednomiejscowa wersja bojowa samolotu UT-2L. Wyposażony był w wciągane w locie podwozie i 1 k.m. SzKAS w kadłubie za silnikiem.

Samoloty UT-2 były również używane przez lotnictwo polskie. Zorganizowana w lipcu 1943r. na terenie ZSRR 1 Polska Samodzielna Eskadra Lotnicza posiadała 5 egzemplarzy UT-2, a powstały na jej bazie 1 PLM „Warszawa” aż 21. Na tych samolotach szkolili się też polscy piloci w Grigoriewskoje oraz stosowano je jako łącznikowe. Po zakończeniu II wojny światowej wykorzystywano obie wersje samolotu w szkołach lotniczych w Dęblinie i Radomiu. W szkoleniu pilotów myśliwskich stosowano przeważnie trudniejsze w pilotażu UT-2 nazywane popularnie „deską”, a w szkoleniu pilotów bombowców i szturmowców bardziej stateczne UT-2M (nazywane „strzałką”). Samoloty te używano do początku 1952r., kiedy zostały zastąpione przez polskie samoloty LWD Junak. W lotnictwie cywilnym nie były wykorzystywane.

Konstrukcja: całkowicie drewniany, dwumiejscowy, jednosilnikowy dolnopłat o stałym podwoziu. Śmigło dwułopatowe, drewniane. Do nauki strzelania montowano 1 k.m. kal. 7.62 mm.

Dane techniczne wersji UT-2M

Rozpiętość

10,2 m

Długość

7,35 m

Wysokość

3 m

Powierzchnia nośna

17 m2

Masa własna

660 kg

Masa całkowita

1010 kg

Prędkość maksymalna

185 km/h

Pułap

3830 m

Zasięg

400 km


                                                                                       Opracował: Paweł Szczepaniec