dehavilland chipmunk 1

 

Samolot szkolny i treningowy De Havilland Canada DHC-1 "Chipmunk" zbu­dowany został w kanadyjskich za­kładach De Havilland Aircraft of Canada Ltd. Konstruktorami samolotu byli: inż. Wsiewołod J. Jakimiuk i inż. Wiesław Stępniewski. We wrześniu 1945 r. przy­stąpiono do prac nad nowym sa­molotem szkolnym, który miał zastąpić przestarzały dwupłat De Havilland DH-82 "Tiger Moth". Szczególną uwagę przy pra­cy nad tym samolotem zwrócono na prostotę konstrukcji oraz takie właściwości jak widoczność z ka­biny, ergonomię rozmieszczenia przyrządów oraz łatwość obsługi w czasie eksploatacji. Prototyp wykonał pierwszy lot 22.05.1946 r. Był to całkowicie metalowy dwumiejscowy, wolnonośny dolnopłat z miejscami w układzie tandem, ze stałym podwo­ziem i zakrytą kabiną.

DHC-1 był udaną konstrukcją, w pełni spełniającą założenia konstruk­tora. Jeszcze tego samego roku samolot przetransportowano drogą morską do Wielkiej Brytanii, gdzie został poddany próbom w locie. Otrzymał po­zytywną ocenę i niezwłocznie przystą­piono do przygotowania produkcji se­ryjnej w zakładach De Havilland Aircraft Company. Pierwszy samolot seryjny zbu­dowany w Wielkiej Brytanii był go­towy we wrześniu 1949 r.

14.11.1949 r. oblatano pierwszy z 740 samolotów DHC-1 ”Chipmunk” T.10 zamówionych przez RAF. Produkowano go w wielu wersjach w zależności od przeznaczenia gdyż zmiany dotyczyły tylko wyposażenia. W Wielkiej Brytanii powstało: 217 egz. oznaczonych DHC-1B-1, 60 egz. oznaczonych DHC-1B-2, 740 egz. T.10 dla RAF, 231 egz. T Mk.30 i 29 egz. Mk.21. Cywilna wersja oparta na T Mk 10 nosiła ozna­czenie T. Mk.22. Ogółem w Wielkiej Brytanii zbudowa­no 1000 samolotów DHC-1 w zakładach w Chester (889 egz.) i Hatfield (111 egz.). Z tej liczby 265 egz. zostało wyeks­portowanych dla sił zbrojnych Danii, Cejlonu. Iraku, Portugalii, Tajlandii. Birmy, Irlandii, Syrii. Egiptu. Kolum­bii, Urugwaju, Arabii Saudyjskiej i do Libanu. Później z partii dostarczonej dla RAF odstąpiono pewną liczbę tych maszyn do Ghany. Jordanii, Kenii i Zambii. Wersje produkowane w Wielkiej Brytanii: T.10 (Mk 10), Mk 20, Mk 21, Mk 22, Mk 22A, Mk 23.

DHC-1 był również produ­kowany w Kanadzie. Do końca 1947 r. wyeksportowano 22 egz. do Australii i Indii. Royal Canadian Air Force otrzymała pierwsze 3 samolo­ty w marcu 1948 r. Następnie wysłano 41 egzemplarzy do Indii, 22 do Tajlandii i 18 do Egiptu. Z ogólnej liczby 217 samolotów wypro­dukowanych w Kanadzie 113 egz. przeznaczonych było do RCAF. Były to głównie (60 egz.) T.30 z kabiną wykonaną z jednego kawałka pleksi. Wersje rozwojowe opracowane w Kanadzie: DHC-1A-1 ("Chipmunk" T.1), DHC-1 A-2, DHC-1B-1, DHC-1B-2, DHC-1B-2-S1, DHC-1B-2-S2, DHC-1B-2-S3 ("Chipmunk" T.2), DHC-1B-2-S4, DHC-1B-2-S5 ("Chipmunk" T.2).

W Portugalii z licencji wypro­dukowano 60 (wg innych źródeł- 66) samolotów Mk.20 w firmie Oficinas Gerais de Meteriel Aeronautica - OGMA.

Konstrukcja:
Dwumiejscowy wolnonośny dolnopłat o konstrukcji metalowej.
Skrzydło o obrysie trapezowym, jednodźwigarowe, me­talowe. Profil skrzydła u nasady NACA 2415, profil skrzydła na końcu USA 35 B.W części .przedniej do dźwigara pokryte blachą, w części po­zostałej płótnem. Skrzydła wyposażone w klapy szczelinowe oraz lotki szczelinowe podobnie jak klapy kryte płótnem. Wersje późniejsze posiadały klapy kryte blachą. Na krawędziach natarcia przynitowane są przery­wacze strug.
Kadłub o konstrukcji półskorupowej, metalowy, o pracującym po­kryciu, zbudowany z dwóch części. Część tylna ma zwykły kształt stożkowy bez podwójnych krzy­wych. Jest ona doczepiana do czę­ści przedniej za tylnym siedzeniem. Kabina zakryta.
Usterzenie wolnonośne metalo­we. Statecznik poziomy kryty bla­chą, ster głębokości- płótnem. Usterzenie kierunkowe posiada cha­rakterystyczny obrys typowy dla konstrukcji De Havilland. Sta­tecznik pionowy kryty blachą, ster płótnem.
Podwozie klasyczne, stałe.

Dane techniczne DHC-1 :
Rozpiętość- 10,465 m, długość- 7,747 m, wysokość- 2,159 m, powierzchnia nośna- 15,98 m.
Masa własna- 647 kg, masa w locie- 914 kg masa w locie max- 953 kg.
Prędkość max- 222 km/h, prędkość przelotowa- 191 km/h, wznoszenie- 4,27 m/s, pułap- 4820 m, zasięg- 445 km.

 

Źródło: samolotypolskie.pl