Junkers Ju 87B Stuka Junkers Ju 87B Stuka


Junkers Ju 87 Stuka - w Niemczech po dojściu Hitlera do władzy w 1933 r. rozpoczął się szybki rozwój lotnictwa wojskowego. W połowie tego roku opracowano plan utworzenia do końca 1935 r. siły operacyjnej 600 samolotów bojowych, w tym dwie trzecie stanowić miały bombowce. W planie poczesne miejsce zajmowało zbudowanie dobrego samolotu bombowego nurkującego, z którego bombardowanie było co prawda celne i skuteczne, ale dla samego samolotu i jego załogi często niebezpieczne. Przy tego rodzaju bombardowaniu załoga samolotu idealnie naprowadzała go w locie nurkowym na cel i ze stosunkowo małej wysokości zrzucała celnie na niego bomby, po czym wyprowadzała samolot z lotu nurkowego i odlatywała do bazy. Najbardziej niebezpieczna była ostatnia faza lotu - wyprowadzanie samolotu z lotu nurkowego do poziomego, gdyż wymagała odpowiednio wytrzymałej konstrukcji samolotu, dokładnego wyliczenia prędkości i wysokości, na jakiej operacja ta była jeszcze bezpieczna, a ponadto w tej fazie samolot stawał się najbardziej narażony na zestrzelenie przez środki obrony przeciwlotniczej przeciwnika. Dlatego też koncepcja budowy i zastosowania samolotów bombowych nurkujących miała zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Tak było również w Niemczech.

Największe doświadczenie w budowie tego rodzaju samolotów miały tam dwie wytwórnie:  Ernsta Heinkela w Warnemuende i Hugo Junkersa w Dessau. Ta pierwsza zbudowała w 1931 r. pierwszy bombowiec nurkujący He 50 w układzie dwupłata dla zakamuflowanej jeszcze przed światem Luftwaffe. Druga zdobyła cenne doświadczenie, budując w swojej szwedzkiej filii w 1928 r. samolot myśliwsko-szturmowy Junkers K 47 - dolnopłat - stosowany również do bombardowania z lotu nurkowego. Kiedy we wrześniu 1933 r. Reichsluftfahrtministerium (RLM) - Ministerstwo Lotnictwa Rzeszy ogłosiło konkurs na wyspecjalizowany nowoczesny samolot bombowy nurkujący, H. Junkers polecił opracowanie projektu konstrukcyjnego takiego samolotu inż. Hansowi Pohlmanowi. Projekt przewidywał budowę dwumiejscowego samolotu metalowego w układzie dolnopłata ze stałym podwoziem, napędzanego silnikiem rzędowym, uzbrojonego w 1 lub 2 karabiny maszynowe i bomby podczepiane pod kadłubem i skrzydłami. Latem 1934 r. przystąpiono do budowy prototypu.


Pierwszy prototyp oznaczony symbolem Ju 87V-1 oblatano wiosna 1935 r. Miał on podwójny typowy junkersowski płat z podwieszaną wzdłuż całej rozpiętości krawędzią spływu stanowiącą klapy i lotki, który byt łamany w kształcie litery „W” oraz podwójne usterzenie pionowe. Do napędu zastosowano angielski silniki rzędowy Rolls-Royce Kestrel V o mocy 471 kW (640 KM). Kadłub o konstrukcji metalowej półskorupowej kryty gładką blachą duralową mieścił z przodu silnik, za silnikiem znajdowała się dwumiejscowa kabino zakryta. W kabinie przedział pilota był oddzielony od przedziału strzelca pancerną płytą . Płat metalowy, dwudźwigarowy, pokryty był takie gładką blachą duralową. Wewnątrz niego ulokowano dwa zbiorniki paliwa. Prototyp Ju 87V-1 rozbił się podczas prób nurkowania latem 1935 r. z powodu odpadnięcia prawego usterzenia pionowego.

 

Drugi prototyp Ju 87V-2 wyposażono w pojedyncze usterzenie pionowe oraz silnik produkcji niemieckiej Jurno 210Aa o mocy 449 kW (610 KM). Prototyp ten oblatano z powodzeniem no początku 1936 r. i w marcu tego roku skierowano do prób porównawczych z samolotami innych wytwórni w Centrum Do­świadczalnym w Rechlinie. Po próbach najlepsze okazały się prototypy Ju 87V-2 i He 118.


Tymczasem jesienią 1935 r. ukończono trzeci prototyp Ju 87V-3, który wyposażono w hamulce aerodynamiczne w postaci ruchomych płyt pod skrzydłami, umożliwiające zmniejszenie prędkości nurkowania. Ponadto powiększono w nim statecznik i ster kierunku oraz obniżono silnik, by poprawić widoczność z kabiny pilota. Na prototypie tym podczas prób selekcyjnych w czerwcu 1936 r. zademonstrowano nurkowanie prawie pionowe, bezbłędne lokowanie bomb w celu i pewne wychodzenie z lotu nurkowego. Ju 87V-3 okazał się zdecydowanie lepszy od He 118. Nic więc dziwnego, że Ernst Udet, znany pilot akrobacyjny i ówczesny szef Biura Technicznego Luftwaffe, wybrał Ju 87 na przyszłościowy bombowiec nurkujący niemieckiego lotnictwa.

 

Na jesieni 1936 r. zbudowano czwarty prototyp Ju 87V-4 z silnikiem Jumo 210Aa jeszcze bardziej obniżonym oraz z usterzeniem pionowym o większej powierzchni. Stanowił on egzemplarz wzorcowy dla pierwszej serii produkcyjnej.


Egzemplarze serii informacyjnej Ju 87A-0 wykonano pod koniec 1936 r. Miały one skrzydła o prostej krawędzi natarcia i silniki Jumo 21OCa o mocy 471 kW (640 KM). Produkowane seryjnie samoloty Ju 87A-1, uzbrojone w 1 karabin maszynowy w prawym skrzydle i 1 ruchomy w tylnej kabinie strzelający do tyłu, zaczęto wprowadzać do jednostek lotniczych na początku 1937 r. Klucz (3 egz.) tych samolotów wysłano w grudniu tego roku do Hiszpanii, aby tam w warunkach wojny domowej wypracować najlepszą taktykę bombardowania z lotu nurkowego. W tym okresie uruchomiono produkcję seryjną Ju 87A-2 wyposażonego w silnik Jumo 210Da o mocy 500 kW (690 KM), Ogółem wyprodukowano 262 samoloty Ju 87A-I i Ju 87A-2. Samolotem Ju 87A zainteresowane były siły zbrojne Japonii, co spowodowało, że przez aliantów został oznaczony mylnym kodem: Airone.


Kolejną wersję samolotu oznaczoną Ju 87B-1 wprowadzono do produkcji seryjnej wiosną 1938 r. Od wersji A różniła się ona nowym silnikiem Jumo 211A o mocy 736 kW (1000 KM), innym wyposażeniem, nieco zmienionym podwoziem i osłoną kabiny oraz dodatkowym karabinem maszynowym zamontowanym w lewym skrzydle.


Wersja Ju 87B-1 uzyskała duży rozgłos w kampanii wrześniowej 1939 r. w wojnie z Polską, gdzie w warunkach znacznej niemieckiej przewagi w powietrzu bombowce nurkujące odniosły liczne sukcesy. Łącznie wyprodukowano 803 samoloty Ju 87B-1, Samoloty tej wersji wyposażono w syrenę alarmową, zwaną trąbą jerychońską, montowaną na goleni podwozia i uruchamianą samoistnie wzmożonym przepływem powietrza podczas nurkowania. Syrena ta w czasie ataku w locie nurkowym ogłuszała i zastraszała przeciwnika, uniemożliwiając mu skuteczne użycie broni przeciwlotniczej. Efekt ten dodatkowo potęgowały, wydając przeraźliwy dźwięk, mocowane na bombach specjalne świstawki. Uzbrojenie samolotu Ju 87B-1 stanowiły 2, zamontowane w krawędziach natarcia skrzydeł, karabiny maszynowe MG 17 kal. 7,92 mm, ustawione zbieżnie w celu uzyskania skupienia pocisków w odległości 250 m. i 1 ruchomy karabin maszynowy MG 15 kal. 7,9 mm w tylnej kabinie strzelca oraz 1 bomba a masie 500 kg podwieszono na odchylonym zaczepie pod kadłubem albo 1 bomba o masie 250 kg pod kadłubem i 4 bomby o masie 50 kg, umieszczone po dwie na zaczepach pod skrzydłami.


Na początku 1939 r. wyprodukowano 2 egzemplarze nowej wersji Ju 87C, przero­bione z wersji B i przystosowane do służby na będącym w budowie lotniskowcu Graf Zeppelin. Wykonano serię próbną złożoną z 10 samolotów Ju 87C.


1 września 1939 r. 292 samoloty Ju 87B z 9 dywizjonów bombowców nurkujących oraz 12 Ju 87C z eskadry lotniskowcowej marynarki było gotowych do ataku na Polskę. W pierwszym dniu wojny użyto 270 Ju 87B. Załoga jednego z nich zestrzeliła ok. 7 rano w pobliżu Krakowa pierwszy samolot polski w tej wojnie - myśliwiec PZL P.11 kpt. pil. Mieczysława Medweckiego, Bombowce Ju 87 B bombardowały szczególnie Hel, cele morskie w Zatoce Gdańskiej zatapiając kilka okrętów, a poza tym Warszawę, Wieluń, polskie linie obrony na Warcie, rejon Piotrkowa. Radomska, jednostki wojsk polskich w bitwach pod Iłżą i nad Bzurą, a także Modlin. Lotnictwo niemieckie w walkach nad Polską straciło 28 samolotów Ju 87B, zestrzelonych głównie przez artylerię przeciwlotniczą, ponadto zostało uszkodzonych dalszych 20 samolotów. Samoloty Ju 87B zastosowano z powodzeniem w wojnie w 1940 r. przeciw Danii, Norwegii, Belgii, Holandii i Francji oraz w 1941 r. przeciw Grecji, Jugosławii i ZSRR. W 1940r. użyto je także przeciwko Wielkiej Brytanii, gdzie ze względu na silne przeciwdziałanie ze strony brytyjskich myśliwców jednostki bombowców nurkujących osiągnęły niewielkie sukcesy, ponosząc przy tym znaczne straty.


Wiosną 1940 r. rozpoczęto projektowanie nowej wersji bombowca nurkującego Ju 87D. Pierwszy prototyp tej wersji wykonano latem 1940 r., a pozostałe dwa prototypy wiosną 1941 r. Ostatni prototyp został oblatany w kwietniu 1941 r. i wykazał dobre własności pilotażowe i walory bojowe. Po badaniach i próbach w locie w Centrum Doświadczalnym w Rechlinie w maju 1941 r. uruchomiono produkcję seryjną Ju 87D-1. Do stycznia 1942 r. wyprodukowano ogółem 917 samolotów tego typu.


W wersji Ju 87D-1 zamontowano mocniejszy i bardziej płaski silnik Jumo 211J, dzięki czemu uległ zmianie przód kadłuba, a cały samolot zyskał smuklejszą, lepiej opracowaną aerodynamicznie sylwetkę. Zmianie uległ kształt kabiny załogi, w której wzmocniono przednią szybę wiatrochronu płytą ze szkła pancernego o grubości 50 mm i system chłodzenia silnika. Zmodernizowano nieco podwozie i wzmocniono podskrzydłowe zaczepy uzbrojenia. Wersję Ju 87D-1 wyposażono w nową radiostację nadawczo-odbiorczą pracującą na falach ultrakrótkich. Samoloty bombowe nurkujące Ju 87D-1 skierowano przede wszystkim do bombardowania wyznaczonych celów na terenie ZSRR.


Konstrukcja: Samolot Junkers Ju 87D-1 był dwumiejscowym samolotem bombowym nurkującym, dolnopłatem o konstrukcji metalowej; podwozie klasyczne, stałe. Napęd stanowił 1 silnik rzędowy 12-cylindrowy Jurno 211J-1 o mocy 1044 kW (1419 KM), śmigło trójłopatowe z drewna prasowanego o zmiennym skoku
 

Uzbrojenie:  2 k.m. MG 7.92 kal. 7,92 mm w skrzydłach, 2 ruchome sprzężone k.m. MG 81Z kal. 7,92 mm zamontowane w kabinie strzelca, 1 bomba o masie 1800 lub 1000 kg pod kadłubem albo 1 bomba 500 kg pod kadłubem i 4 bomby po 50 kg lub też 2 pojemniki z 3 k.m. MG 81Z pod skrzydłami, względnie inne zestawy bomb, niekierowanych pocisków rakietowych, itp.



Dane techniczne - wersji Ju 87 D-1

Rozpiętość

13.8 m

Długość

11,5 m

Wysokość

3.88 m

Masa całkowita

6600kg

Masa własna

3900 kg

Prędkość maksymalna

410 km/h

Prędkość przelotowa

310 km/h

Pułap

7285 m

Zasięg

1535 km

Czas wznoszenia na wysokość 5000 m

19 min.

 

 

W miarę pogarszania się sytuacji wojsk niemieckich na frontach i przejścia do obrony na wielu odcinkach i rozpoczęcia wycofywania się z zajmowanych pozycji, a takie zdobycia panowania w powietrzu przez lotnictwo sprzymierzonych - znaczenie bojowe samolotu Ju 87 jako bombowca nurkującego gwałtownie zmalało. Zaistniała natomiast potrzeba wyprodukowania samolotu zdolnego do bezpośredniego wsparcia pododdziałów armijnych, mogącego ogniem broni pokładowej powstrzymać oddziały pancerne i piechotę przeciwnika. Ponieważ, budowa od podstaw nowego samolotu szturmowego trwałaby zbyt długo, postanowiono przystosować do tych celów samolot bombowy nurkujący Ju 87.


Jesienią 1942 r. wersję Ju 87D-3 przystosowano częściowo do zadań szturmowych. Opancerzono kabinę załogi, silnik i chłodnicę. Po próbach w Centrum Doświadczalnym w Rechlinie, zakończonych pomyślnie, uruchomiono pod koniec 1942 r. produkcję seryjną samolotów Ju 87D-3 i zaczęto sukcesywnie kierować je na front wschodni. Samoloty te wyposażono w podczepiane pod skrzydłami na zaczepach pojemniki drewniane, mieszczące 92 bomby rozpryskowe SD-2 każda o masie 2 kg, stosowane przeciw piechocie. Ogółem wyprodukowano 1599 samolotów tej wersji.

 

Kolejną wersją szturmową była wersja Ju 87D-5 mająca w stosunku do wersji D-3 większą rozpiętość skrzydeł. Dzięki temu pod skrzydłami można było podczepić różnego rodzaju uzbrojenie i wyposażenie. W wersji tej w każdym ze skrzydeł zamontowano działko MG 151/20 kal. 20 mm, a pod nimi można było podwiesić pojemniki z 3 karabinami maszynowymi WB 81AIB kal. 7,92 mm albo zamiast nich niekierowane rakietowe pociski kumulacyjne SD4/HL do niszczenia czołgów i innych celów opancerzonych. Samolot tej wersji, lecąc z dużą prędkością tuż nad ziemią, gęstą i skuteczną siłą ognia niszczył wszystko przed sobą, a szczególnie żołnierzy i sprzęt ruchomy przeciwnika. Do czasu przerwania produkcji w lipcu 1944 r., wykonano 771 samolotów Ju 87D-5.


W 1943 r. uruchomiono produkcję wersji szturmowej Ju 87G-1 opartej na konstrukcji wersji D-3, napędzanej mocniejszym silnikiem. Zdemontowano w niej karabiny maszynowe ze skrzydeł, zaczepy bombowe i syreny oraz unieruchomiono hamulce aerodynamiczne. Odciążono maksymalnie samolot po to, aby pod każdym skrzydłem podwiesić gondolę z dziełkiem przeciwpancernym Flak 18 kal. 37 mm. Samoloty tej wersji zwano niszczycielami czołgów. Pierwsze dwie eskadry wyposażone w te samoloty rozpoczęły działania w bitwie na Łuku Kurskim. W końcu 1943 r. w samoloty Ju 87G-1 były uzbrojone 3, 77 i 10 eskadry przeciwpancerne. Po wersji Ju 87G-1 zaczęto budować wersję szturmową Ju 87G-2 ze skrzydłami o większej rozpiętości, podobnie jak w wersji D-5. Na samolotach wersji Ju 87G niektórzy piloci uzyskali znaczne sukcesy w zwalczaniu czołgów. No przykład płk pil. Hans UIrich Rudel do końca wojny zniszczył 519 czołgów, por, pil. Anton Korol 99 czołgów, por. pil. Wilhelm Joswig 88 czołgów.


Produkcję Ju 87 zakończono w 1944r., gdy klęska Niemiec była już nieuchronna.


Inne wersje:

 
  • Ju 87 H - samolot treningowy z 1940r., dwuster

  • Ju 87 R - samolot bombowy nurkujący z 1941r., o zwiększonym zasięgu, z dodatkowymi zbiornikami paliwa.

 

Samoloty Ju 87 w różnych wersjach i odmianach stosowano podczas II wojny światowej również w siłach powietrznych państw satelickich Trzeciej Rzeszy: Włoch, Rumunii Węgier. Bułgarii, Chorwacji i Słowacji, ale nie odegrały tam one większej roli.

 
Konstrukcja: Samolot Ju 87G-1 był dwumiejscowym samolotem szturmowym, dolnopłatem o konstrukcji metalowej; podwozie klasyczne – stałe; napęd: 1 silnik rzędowy 12-cyllndrowy Jumo 211J-l o mocy 1044 kW (1419 KM), śmigło trójłopatowe z drewna prasowanego, o zmiennym skoku
 
Uzbrojenie: 2 działka przeciwpancerne Flak 18 kal. 37 mm w gondolach, podczepione pod skrzydłami, oraz 2 ruchome sprzężone k.m. - MG 81 Z kal. 7,92 mm, zamontowane w kabinie strzelca.

 


Dane techniczne - wersji Ju 87G-1

Rozpiętość

13.8 m

Długość

11.5 m

Wysokość

3.88 m

Masa całkowita

5960 kg

Masa własna

3900 kg

Prędkość maksymalna

396 km/h

Prędkość przelotowa

326 km/h

Pułap

7360 m

Zasięg

1530 km

 

 

Opracował: Paweł Szczepaniec