m96 iryda

PZL M-96 "Iryda" - samolot ten był kolejną wersją rozwojową "Irydy", wywodzącą się bezpośrednio od samolotu PZL M-93. Otrzymał zmodernizowany płat, nowe usterzenie, statecznik pionowy oraz kolejną wersję awioniki. Zakładano zmodernizowanie do tego wariantu zbudowanych już "Iryd", które zostały w tym celu przekazane z powrotem do WSK PZL-Mielec. W jednej z koncepcji modernizacji polskiego lotnictwa wojskowego zakładano zbudowanie ponadto serii 30 samolotów PZL M-96.

W styczniu 1996r., po katastrofie "Irydy", w której zginęło dwóch lotników po raz pierwszy Ministerstwo Obrony Narodowej oficjalnie wyraziło chęć zakończenia projektu- ze względu na jego znaczne opóźnienie i problemy finansowe państwa. Ze względu na naciski polityczne nie tylko się na to nie zdecydowano, ale zdecydowano się przyśpieszyć prace nad PZL M-96.  W kwietniu 1996r. władze podpisały z WSK-PZL Mielec S.A. umowę, w myśl której zakłady zobowiązały się do zbudowania 6 samolotów M-96, oraz zmodernizowanie 11 pozostałych "Iryd" do tegoż standardu. 

21 XII 1996r. oblatano pierwszy prototyp M-96, który uzyskał dobre recenzje. Do napędu samolotu początkowo przewidywano opracowywany właśnie silnik dwuprzepływowy PZL D-18 o ciągu 1800 kG, wkrótce jednak prace nad nim zawieszono, skupiając się na rozwoju silnika K-15 i jego wersji rozwojowej K-16. Na początku 1997r. ukończono opracowywanie projektu technicznego dla samolotów seryjnych, jednocześnie do tej wersji przebudowano jedną z już zbudowanych "Iryd". Docelowy egzemplarz M-96 ze zmianami w płatowcu oraz awioniką Sextant-Avioniqueoblatano 16 VIII 1997r. Wydawało się, że program rozwija się pomyślnie.

Zamówienie miało zostać wykonane do końca 1997r. Ale już na początku 1997r. okazało się, że znajdująca się na skraju bankructwa fabryka żadnych prac nie podjęła. Termin odbioru samolotu początkowo przesunięto na marzec 1998r., a następnie na koniec 1998r. Okazało się, że zaliczki wpłacane przez MON na realizację programu "zniknęły". W listopadzie 1997r. władze WSK-PZL Mielec S.A. umowę zerwały.

W 1998r., uginając się pod naciskiem polityków, Ministerstwo Obrony Narodowej przekazało pewną kwotę pieniędzy na dokończenie programu "Iryda". Ukończone samoloty miało przejąć polskie lotnictwo morskie. Na przeszkodzie w realizacji tych planów stanęła faktyczna niewypłacalność wytwórni. Jeszcze w 2000r. wrócił pomysł przejęcia 17 "Iryd," znajdujących się w różnym stadium ukończenia i różnym stanie technicznym, przez Marynarkę Wojenną i zastosowania ich do zadań rozpoznawczych. Samoloty miały być doprowadzone do wersji M-96, ostatecznie jednak zrezygnowano z wprowadzania w płatowcu modyfikacji aerodynamicznych. Pomysł odrzucono jako zbyt kosztowny i mało perspektywiczny.

W styczniu 2002r. prace nad PZL M-96 ostatecznie zakończono, choć rok później grupa posłów i przedstawiciele wytwórni proponowali powrót do prac nad "Irydą".

 

Konstrukcja: Dwumiejscowy, dwusilnikowy grzbietopłat. Konstrukcja z blach i profili duralowych z zastosowaniem stali stopowych i kompozytów. Kabina załogi ciśnieniowa, fotele wyrzucane. Podwozie trójzespołowe, z kołem przednim, chowane w locie. Napęd stanowiły dwa silniki PZL K-15 (Kaszub-15) o ciągu startowym po 1472-1480 daN (1500 kG).

 

Uzbrojenie:

  • stałe: dwulufowe działko lotnicze GSz-23Ł kal. 23 mm

  • podwieszane: 4 belki UBP-I-22 o nośności po 500 kg każda - istniała możliwość podwieszenia bomb, pocisków rakietowych lub zasobników strzeleckich

 

Dane techniczne:

Rozpiętość

9,6 m

Długość

13,22 m

Wysokość

4,6 m

Powierzchnia nośna

19,60 m2

Masa własna

4600 kg

Masa całkowita

6700 kg

Prędkość maksymalna

940 km/h

Prędkość wznoszenia

41 m/s


 
Opracował: Paweł Szczepaniec