PWS-26 Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

 

PWS-26 - rozwinięciem konstrukcji samolotu szkolno-treningowego PWS-16bis był opracowany pod kierunkiem inż. A. Bobka-Zdaniewskiego PWS-26. Od poprzednika różnił się wzmocnioną konstrukcją, przystosowaniem do lotów odwróconych i treningu bombardowania z lotu nurkowego, możliwością montażu uzbrojenia i zakrycia tylnej kabiny celem nauki pilotażu bez widoczności ziemi. Zewnętrzną różnicą było oprofilowanie goleni podwozia. Prototyp został oblatany na początku 1935r, rok później samolot przeszedł próby w Instytucie Technicznym Lotnictwa, otrzymując bardzo wysoką ocenę. Produkcję seryjną trwającą do wybuchu wojny rozpoczęto pod koniec 1936r. Pierwsze samoloty trafiły do eskadr treningowych i szkół lotniczych na początku 1937r. Łącznie zbudowano 320 egzemplarzy PWS-26.

 

Po wybuchu wojny spora część samolotów PWS-26 została zniszczona na lotniskach, co przyczyniło się do rozpowszechnienia błędnego poglądu o rozbiciu polskiego lotnictwa wojskowego w ciągu 3 pierwszych dni walk. Pozostałe weszły w skład  plutonów łącznikowych (składających się 3 samolotów), gdzie stanowiły uzupełnienie dla RWD-8. Wykorzystywano je do lotów obserwacyjnych i rozpoznawczych. W składzie Plutonu Rozpoznawczego por. Zbigniewa Osuchowskiego latali na PWS-26 piloci czechosłowaccy, w tym słynny później as Dywizjonu 303 - Josef František. jeden samolot tego typu znalazł się w składzie 13 Eskadry Szkolnej por. Edmunda Piorunkiewicza, która wykonywała loty rozpoznawcze i szturmowe na rzecz SGO Polesie. Działała aż do 4 X 1939r., wykonując ostatnie loty bojowe w kampanii wrześniowej.

Legendarny stał się lot, który w trakcie ewakuacji sprzętu CWL nr 2 na trasie Lublin - Sokal wykonał por. Jan Falkowski. Po wystartowaniu z lotniska leżącego koło Lublina został na wysokości około 300 m zaatakowany przez 8 myśliwców Bf-109. Wysokiej klasy pilot wykorzystując świetną zwrotność PWS-26 na małych wysokościach doprowadził do rozbicia się jednego z niemieckich myśliwców o ziemię. Pozostałe zaprzestały ataków, najprawdopodobniej z braku paliwa.
 
Po 17 IX 1939r. kilkanaście PWS-26 zostało ewakuowanych do Rumunii i na Łotwę. Z samolotów pozostawionych w kraju kilkadziesiąt przejął ZSRR. Używano ich krótko do lotów porównawczych. Pewną ilość PWS-26 zdobyli Niemcy. 30 z nich wyremontowano, 28 sprzedano Rumunii, gdzie wykorzystywano je jeszcze kilka lat po wojnie, dwa pozostałe testowano w ośrodku doświadczalnym w Rechlinie. W Bułgarii znalazł się jeden samolot tego typu, na którym polska załoga uciekła z Rumunii.

Po II wojnie światowej na terenie Polski odnaleziono 1 samolot PWS-26 o numerze fabrycznym 81-123, znajdujący się wcześniej w zbiorach berlińskiego Muzeum Lotnictwa ewakuowanych na tereny Pomorza Zachodniego. Po przeprowadzonym remoncie otrzymał  znaki SP-AJB, i w latach 1950-53 używany był przez lotnictwo cywilne. W 1954r. umieszczono go się w magazynach wrocławskiego Muzeum Techniki, a następnie trafił do Muzeum Lotnictwa i Astronautyki w Krakowie, gdzie znajduje się do dziś.
 
Dalszym rozwinięciem konstrukcji PWS-26 miały być PWS-27 i PWS-28.
 

Konstrukcja: mieszana, jednosilnikowy, dwumiejscowy dwupłat. Skrzydła o konstrukcji drewnianej, kryte płótnem. Stateczniki drewniane, kryte sklejką, stery drewniane, kryte płótnem. Kadłub kratownicowy, spawany z rur stalowych, przednia część kryta blachą duralową lub aluminiową, tylna płótnem. Podwozie klasyczne, dwukołowe, stałe. Napęd stanowił amerykański 9 cylindrowy silnik gwiazdowy Wright Whirlwind J-5B o mocy 162 kW (220 KM) produkowany w Polsce na podstawie licencji. Śmigło dwułopatowe, drewniane.


Uzbrojenie: 1 k.m. Vickers lub 1 k.m. wz. 33 kal. 7,92 mm. Samolot miał zamontowane 2 wyrzutniki dla bomb po 12,5 kg pod skrzydłami. Część samolotów nie była uzbrojona.

 

Dane techniczne:

 

Rozpiętość
9 m
Długość
7,03 m
Wysokość
2,87 m
Powierzchnia nośna
25 m2
Masa własna
885 kg
Masa całkowita
1170 kg
Prędkość maksymalna
207 km/h
Pułap
4200 m
Zasięg
460 km
 
 

Opracował: Paweł Szczepaniec
foto. wikipedia.pl