Lublin R-X

Lublin R-X
- W grudniu 1927r. w biurze konstrukcyjnym Zakładów Mechanicznych E. Plage i T. Laśkiewicz kierowanym przez J. Rudlickiego opracowano projekt wstępny samolotu towarzyszącego (obserwacyjno-łącznikowego) oznaczonego Lublin R-X. W 1928r. wykonano 2 prototypy: do prób statycznych oraz do prób w locie. Samolot został oblatany 1 II 1929r. na lotnisku fabrycznym w Lublinie. Wykazywał dużą zwrotność, krótki start i lądowanie, miał również dobre własności pilotażowe. Dzięki wyposażeniu w tłumiki Lublin R-X lecący na wysokości 200-300 m był praktycznie niesłyszalny na ziemi. Wszystko to sprawiło, że samolotem zainteresował się Departament Aeronautyki MSWojsk. i wiosną 1929r. zostało złożone na serię informacyjną 5 egzemplarzy oznaczonych Lublin R-Xa.

Serię 5 samolotów wykonano latem 1929r. Po wyposażeniu ich w obrotnicę karabinu maszynowego w kabinie obserwatora przekazano je do prób w 2, 4 i 6 Pułku Lotniczym. Po ich przeprowadzeniu okazało się, że Lublin R-X góruje nad konkurencyjnymi samolotami PZL Ł-2 i PWS-5t2. Do produkcji seryjnej jednak nie doszło, gdyż inż. J. Rudlicki opracował jeszcze lepszy samolot - Lublin R-XIV. Ostatecznie na wyposażenie polskiego lotnictwa wszedł wariant rozwojowy R-XIV oznaczony Lublin R-XIII.

Po 1929r. Samoloty Lublin R-Xa trafiły do jednostek - m. in do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Dęblinie, gdzie używano ich do 1932r. W 1931r. trzy z nich przebudowano na tzw. samoloty sztabowe. Zmiany polegały na usunięciu z kabiny obserwatora obrotnicy karabinu maszynowego i wyposażeniu jej w wygodny fotel.

Latem 1929r. wyprodukowano ostatni egzemplarz R-X o numerze fabrycznym 52.7, wyposażony w zbiornik paliwa na 15 godzin lotu. Na samolocie tym, który otrzymał cywilne znaki rejestracyjne SP-ABW wykonano wiele rajdów i dalekich przelotów - m.in. Poznań - Barcelona, Warszawa - Bukareszt - Stambuł - Rzym - Turyn - Londyn  - Warszawa. W 1931r. pil. Stanisław Karpiński uzyskał zgodę na odbycie rajdu azjatycko-afrykańskiego. Samolot zmodernizowano wyposażając go w zbiornik paliwa na 18 godzin lotu, silnik otrzymał pierścień Townenda i metalowe śmigło, koła osłonięto owiewkami. Oznaczenie zmieniono na R-Xa bis i nadano samolotowi nazwę "Srebrny Ptak". Załoga: pilot St. Karpiński i mechanik W. Rogalski przebyła w dniach 2-24 X 1932r. trasę: Warszawa - Stambuł - Aleppo - Bagdad - Kair - Jerozolima - Aleppo - Stambuł - Lublin - Warszawa. Łączna długość przelotu wyniosła 14 390 km.

Lublin R-Xa bis został skasowany jesienią 1935r. z powodu zużycia.

Konstrukcja: mieszana - kadłub kratownicowy kryty płótnem, a przy silniku blachą duralową. Płat drewniany do pierwszego dźwigara kryty sklejką, dalej płótnem. Skrzydło można było demontować i mocować w pozycji pionowej do kadłuba. Usterzenie spawane z rur stalowych kryte płótnem. Samolot był  jednosilnikowym dwumiejscowym górnopłatem zastrzałowym. Podwozie klasyczne dwukołowe stałe (koła wymienne z nartami). Napęd stanowił silnik gwiazdowy 9-cylindrowy Wright Whirlwind J5Ab o mocy 162 kW (220 KM).

Uzbrojenie: przewidywano zamontowanie 1 ruchomego k.m. kal. 7.69 mm w kabinie obserwatora.

Dane techniczne:

Rozpiętość

13,5 m

Długość

8,33 m

Wysokość

2,98 m

Powierzchnia nośna

25,96 m2

Masa własna

900 kg

Masa całkowita

1366 kg

Prędkość maksymalna

161 km/h

Pułap

3400 m

Zasięg

670 km


                                                                                        Opracował: Paweł Szczepaniec