Biało - Czerwone Iskry

Historia wojskowego zespołu akrobacyjnego Biało - Czerwone Iskry zaczyna się w 1969r. W 60. Lotniczym Pułku Szkolnym w Radomiu utworzono drużynę akrobacyjną pod nazwą "ROMBIK" - pochodzącą od figury tworzonej przez cztery samoloty.


foto Sylwia Tylkowska

Od początku swego istnienia piloci Rombika latali na wprowadzonych właśnie do polskiego lotnictwa wojskowego samolotach odrzutowych TS-11 Iskra.
Pierwszymi pilotami zespołu byli:
kpt. pil. Janusz Łodziński (prowadzący)
kpt. pil. Edmund Wujec (prawy prowadzony)
kpt. pil. Kazimierz Kuźniar (lewy prowadzony)
kpt. pil. Jan Karpiński (zamykający).
Zespół (bądź tylko solista) uświetniali swą obecnością wiele uroczystości państwowych (pokazy lotnicze, defilady) jak również innych o charakterze lotniczym (święta lotnictwa, zawody w akrobacji samolotowej itp.). Podczas jednego z takich pokazów, na lotnisku w Kielcach-Masłowie, doszło do nadprogramowej "atrakcji".
W pilotowanej przez solistę zespołu (mjr Albin Kossek) Iskrze zgasł silnik i wobec niemożności jego uruchomienia pilot podjął decyzje o awaryjnym lądowaniu bez podwozia na skraju lotniska. Major Kossek posadził maszynę tuż przed początkiem pasa startowego nie odnosząc obrażeń. Był to prawdziwy popis umiejętności pilota.
Pierwszą ważną imprezą, na której zespół zaprezentował się szerokiej publiczności był udział w obchodach Święta Lotnictwa w Dęblinie 17.08.1971r.



W 1975r. nowym prowadzącym został mjr pil. Albin Kossek, a 5 lat później zastąpił go kpt. pil. Tadeusz Sokół. Wprowadzenie w 1981r., stanu wojennego w Polsce wymusiło również zawieszenie działalności zespołu. W 1984r. piloci wznowili treningi a odrodzony zespół zadebiutował podczas pokazów lotniczych w Poznaniu 15.07.1984r.
Nowym prowadzącym został kpt. Krzysztof Jurek.
Oficjalną nazwę zespołu - Zespół Akrobacyjny Iskry - przyjęto dopiero w 1991 roku. Prowadzącym został mjr pil. inż. Tomasz Radoliński. Na potrzeby grupy zmodyfikowano osiem samolotów oraz wyposażono w światowej klasy system radiowo-nawigacyjny.
Zostały one także przemalowane według projektu ppłk. pil. inż. Ireneusza Fibingera. W nowym składzie sześciu pilotów wykonywało pilotaż zespołowy, a jeden indywidualny. Dowódcą zespołu był wtedy ppłk pil. Zbigniew Blechacz. Ósma Iskra była samolotem zapasowym.
Podczas Air Show '91 na poznańskiej Ławicy zespół Iskry wystąpił po raz pierwszy w ugrupowaniu siedmiu samolotów. Był to wspaniały debiut „nowego” zespołu jak i zarazem pierwsze tak duże, międzynarodowe pokazy lotnicze organizowane w Polsce.
Zespół Iskry występował na wielu międzynarodowych pokazach lotniczych w kraju
i za granicą m.in. 7-8 września 1991 roku w Zoerstel (Belgia), 8-9 sierpnia 1992 roku w Taszar (Węgry), czy 21-22 lipca 1995 roku w najbardziej prestiżowych pokazach lotniczych na świecie International Air Tattoo w Fairford (Wielka Brytania), gdzie zespół swym udziałem osiągnął największy sukces. Z pokazów, które odbyły się w Hradec Kralowe (Czechy), 30 czerwca 1996 r., Iskry przywiozły wyróżnienie za pokaz grupowy.

Po raz kolejny grupa wystąpiła w dniach 29 i 30 sierpnia 1998 roku, uświetniając obchody 80-lecia polskiego lotnictwa.
Wówczas zespół składał się z:
ppłk pil. mgr Zbigniew Blechacz (dowódca, lewy prowadzony),
mjr pil. inż. Arkadiusz Leśniewski (prowadzący),
mjr pil. mgr Dariusz Kleczaj (prawy prowadzony),
mjr dypl. pil. Adam Ziółkowski (lewy prowadzony),
ppłk pil. inż. Zenon Winnicki (zamykający),
mjr pil. mgr Adam Pyrzak (zamykający),
kpt. pil. inż. Tomasz Łukaszczuk (lewy prowadzony)
mjr pil. inż. Mariusz Sikora (prawy prowadzony).
Pokazy w powietrzu koordynowali z ziemi dwaj kierownicy lotów: ppłk pil. inż. Ireneusz Fibinger oraz ppłk pil. inż. Zenon Winnicki.

Najczarniejszym dniem w 40-letniej historii zespołu był dzień 11 listopada 1998r.
Tuż przed planowaną na ten dzień defiladą lotniczą, związaną z obchodami Święta Niepodległości, na rozpoznanie pogody wystartowała biało-czerwona Iskra nr 5. Jak się później okazało był to ostatni lot zarówno dla samolotu jak i jego załogi. Podczas lotu w bardzo trudnych warunkach atmosferycznych samolot zderzył się z ziemią w okolicach Otwocka grzebiąc w swych szczątkach ciała pilotów - członka zespołu kpt. pil. Mariusza Oliwę oraz pilota 1 PLM kpt. pil. Tomasza Pajórka. Po tej katastrofie zespół przerwał działalność.
W związku z przekształceniami w strukturach Sił Powietrznych Iskry zostały przebazowane do Dęblina, rodzimą bazą zespołu został 1. Ośrodek Szkolenia Lotniczego w Dęblinie (dawniej 58. Lotniczy Pułk Szkolny). Symboliczne przekazanie zespołu nowej jednostce miało miejsce 17.06.2000r.
W tym czasie zostało również opracowane nowo logo zespołu, które wraz z malowaniem maszyn miało nawiązywać do narodowych barw Polski oraz nazwę, która wybrana została na drodze konkursu. Od tamtej pory, aż do dziś, nazwa zespołu brzmi: Biało-Czerwone Iskry. Skompletowany w tym roku zespół, występował w konfiguracji złożonej z pięciu maszyn i miarę nabywania doświadczenia liczba samolotów wzrosła do sześciu.
20 maja 2001 roku, zespół Biało-Czerwone Iskry wystąpił w Istres we Francji, podczas Meeting de L'Air. Natomiast 28-29 lipca piloci zaprezentowali swój lotniczy kunszt na najbardziej prestiżowych pokazach Royal International Air Tattoo (RIAT) w Wielkiej Brytanii.

W 2006 r. "Biało-Czerwone Iskry" latały na siedmiu samolotach TS-11 "Iskra" MR. Pilotami zespołu byli:
ppłk pil. Jerzy Leń - prowadzący
kpt. pil. Tomasz Czerwiński - prawy prowadzony
kpt. pil. Mariusz Szymla - prawy prowadzony
mjr pil. Jacek Jaworek - lewy prowadzony
kpt. pil. Tomasz Łukaszczuk - lewy prowadzony
mjr pil. Dariusz Karwowski - zamykający
kpt. pil. Maciej Kopiel - zamykający i pilotaż indywidualny.

Na początku 2007 r. samolot TS-11 Iskra znany jako „Czerwona 1” (1H 0730 ), pilotowany przez dowódcę zespołu, został przekazany do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Kilkukrotnie Biało-Czerwone Iskry borykały się z problemami personalnymi, zawieszano działalność zespołu lub planowano jego całkowitą likwidację ze względów finansowych. Plany związane z likwidacją poszły na szczęście w niepamięć i do dziś możemy podziwiać kunszt polskich pilotów wojskowych zasiadających biało-czerwone maszyny.

W 2013 roku Biało-Czerwone Iskry latały na siedmiu samolotach TS-11 Iskra MR. Pilotami zespołu byli:

  • mjr  pil. Tomasz Czerwiński
  • mjr pil. Jacek Jaworek
  • ppłk pil. Dariusz Karwowski
  • kpt. pil. Mirosław Kopeć
  • kpt. pil. Maciej Kopiel
  • mjr pil. Tomasz Łukaszczuk
  • mjr pil. Mariusz Szymla

Oprac. Rafał Bożek i JW