Article Index


F-16 Fighting Falcon

2 skrzydlo 2

Koncepcja skonstruowania lekkiego samolotu myśliwskiego, mogącego również w ograniczonym zakresie zwalczać cele naziemne pojawiła się w Stanach Zjednoczonych w pierwszej połowie lat 60. W 1965 rozpoczęto dwa programy studyjne nad przyszłym samolotem bojowym: myśliwcem przewagi powietrznej - program FX - oraz lekkim myśliwcem dziennym - Advanced Day Fighter (ADF) - z którego kilka lat później powstał F-16. 6 stycznia 1972 Departament Obrony rozesłał Request for Proposal (RFP) do ośmiu firm lotniczych: Boeing, General Dynamics, Grumman,Fairchild, Lockheed, LTV, McDonnell Douglas i Rockwell. Odpowiedź przesłało 5 firm. 13 kwietnia 1972 General Dynamics i Northrop otrzymały kontrakty na budowę prototypów do prób porównawczych. Ostatecznie zwyciężyła propozycja General Dynamics - XF-16 (Northrop XF-17 był dalej rozwijany i został zakupiony przez US NAVY, gdzie lata jako F/A-18 Hornet.

Rozwój samolotu F-16
F-16 został oblatany w 1974 roku. Od tego czasu powstało kilkanaście wersji tej maszyny - część z nich była poddawana wyłącznie testom, część weszła do produkcji seryjnej. Są/były to YF-16 A/B, F-16CCV, F-16A i F-16B Full Scale Development, F-16B-2, F-16C, F-16D, F-16E, F-16F, F-16ADF, F-16N, TF-16N, RF-16C/F-16R, FS-X, F-16/79, F-16/101, F-16AFTI, NF-16A AFTI, F-16XL A/B SCAMP, F-16I, NF-16D (VISTA), NF-16D MATV, F-16ES, F-16X.

Samoloty F-16 są sukcesywnie modernizowane. Od chwili rozpoczęcia produkcji seryjnej powstawały następujące wersje:
F-16 A/B
Block 1 - pierwsza seria produkcyjna
Block 5/10 - druga seria produkcyjna
Block 15 - wymiana radaru na radar AN/APG-66, zainstalowano nowocześniejszy system sterowania uzbrojeniem
Block 150C - odpowiednik Block 15 dla starszych maszyn F-16C/D
Block 25 - w kabinie pojawiły się wyświetlacze katodowe, wersja z radarem AN/APG-68
Block 30 - samolot otrzymał silnik F100-PW-220, unowocześnione uzbrojenie i awionikę
Block 32 - wersja Block 30, ale z silnikiem F110-GE-100
Block 40/42 - "Night Falcon" - cyfrowy system sterowania kolejne unowocześnienie awioniki, radar AN/APG-68 (V), przystosowanie do przenoszenia systemu LANTIRN,
Block 50 - wymiana silnika na F110-GE-129, radar AN/APG-68 (V5), cyfrowy projektor obrazu terenu
Block 52 - wersja Block 50 z silnikiem F100-PW-229
Block 50D - wersja rozwojowa Block 50 przystosowana do przenoszenia pocisków przeciwradiolokacyjnych HARM,
Block 52D - wersja Block 52 z elemetami wyposażenia jak w Block 50D
Block 50+ - modernizacja Block 50, nowy radar, system lotu wg rzeźby terenu, przystosowanie do przenoszenia bomb JDAM F-16 E/F
Block 60 - wbudowanie na stałe urządzenie LANTIRN i dodanie systemu APU do silnika
Block 60/62 - projekt zainstalowania awioniki z F-22

2. Użytkownicy samolotu F-16

1. Bahrajn
2. Belgia
3. Chile
4. Dania
5. Egipt
6. Grecja
7. Holandia
8. Indonezja
9. Izrael
10.Jordania
11.Korea Południowa
12.Norwegia
13.Nowa Zelandia
14.Pakistan
15.Polska
16.Portugalia
17.Singapur
18.Tajlandia
19.Tajwan
20.Stany Zjednoczone
21.Turcja
22.Wenezuela
23.Włochy
24.Zjednoczone Emiraty Arabskie

3. Zastosowanie bojowe F-16

F-16 wielokrotnie brały udział w misjach bojowych. Pierwszą z nich był izraelski rajd na powstający iracki reaktor atomowy Osirak (7 czerwca 1981 roku). W tym samym roku izraelski F-16 zestrzelił syryjskiego Mig-a 21. Było to jednocześnie pierwsze zestrzelenie samolotu myśliwskiego przez F-16. Również w 1981 roku izraelskie F-16 zestrzeliły kolejnych pięć syryjskich MiG-ów 21.Kolejnym bojowym zastosowaniem F-16 była bitwa nad doliną Beeka. Źrodła maerykańskie, izraelski i brytyjskie informowały o zniszczeniu przez izraelskie F-16, 44 samolotów syryjskich. Najliczniejsze bojowe użycie F-16 (249 samolotów) miało miejsce podczas operacji "Pustynna Burza" rozpoczętej 17 stycznia 1991 roku. W jej trakcie F-16 wykonały 13 500 lotów bojowych, z czego ok. 4000 w nocy. Samoloty wykonywały zarówno zadania utrzymania przewagi powietrznej (F-16 zestrzeliły irackiego Mig-a 25 i MiG-a 29), przede wszystkim jednak realizowały uderzenia na cele naziemne. W czasie operacji stracono pięć samolotów F-16, cztery inne samoloty zniszczono w wypadkach.
F-16 były także użyte bojowo na terytorium Europy. W ramach operacji "Deny Flight" (wsparcie dla UNPROFOR - sił ONZ w b. Jugosławii) F-16, wraz z innymi samolotami grupy uderzeniowej przeprowadziły 21 listopada 1993 roku atak na lotnisko Udbina w serbskiej Krajinie. 28 lutego 1994 roku samoloty F-16C zestrzeliły cztery jugosłowiańskie Super Galeby, które operowały w północnej części bośniackiej "Strefie bez lotów". F-16 brały także udział w operacji "Deliberate Force". W akcji rozpoczętej 30 sierpnia 1995 roku atakowano m. in. sprzęt pancerny, punkty dowodzenia, składy amunicji i artylerię prowadzącą ostrzał Sarajewa. Kolejną operacją na terenie b. Jugosławii, do której zaangażowano F-16 była "Allied Force". Falcony atakowału cele naziemne oraz zapewniały przewagę powietrzną. Jeden z holenderskich F-16A MLU, działając z amerykańskimi F-15C zestrzelił rakietą AIM-120 AMRAAM jugosłowiańskiego MiG-a 29. 2 maja 1999 amerykański F-16C Block 40 z 555. Dywizjonu 31. Skrzydła został zestrzelony rakietą przeciwlotniczą Igła. 4 maja 1999 roku F-16C Block 50 z 78. Dywizjonu 52. Skrzydła zestrzelił rakietą AIM-120B AMRAAM jugosłowiańskiego MiG-a-29. Należy dodać, że to zestrzelenie jest uznawane, jak dotąd, za ostatnie, 72. zwycięstwo powietrzne samolotu F-16.
F-16 brały również udział w operacji "Iracka Wolność" - rozpoczętej 20 marca 2003 przez USA i koalicji 40 państw.
Głośnym echem na świecie odbił się atak, jaki przeprowadzono 7 czerwca 2006 przy użyciu samolotów F-16. W wyniku nalotu śmierć poniósł Abu Musab Al-Zarqawi, szef Al-Kaida'y w Iraku. Samoloty F-16 nadal są wykorzystywane w Iraku, przede wszystkim do wsparcia wojsk lądowych. Bojowe użycie F-16 miało miejsce również w okresie wojny domowej w Afganistanie (1986-1988). Pakistańskie F-16A przechwytywały wówczas samoloty afgańskie, które naruszały przestrzeń powietrzną Pakistanu. Piloci F-16 zestrzeliły wówczas cztery Su-22, An-26, dwa MiG-23 i jeden Su-25.