Article Index

Bardzo często w literaturze dotyczącej amerykańskiego wojskowego sprzętu i wyposażenia lotniczego pojawiają się literowo cyfrowe symbole określające rodzaj sprzętu bojowego. Symbole te kryją w sobie wiele informacji na temat danego samolotu, pocisku rakietowego czy urządzenia radarowego. W 1962 roku wprowadzono obowiązujący do dzisiaj w armii amerykańskiej jednolity system oznaczeń szczegółowo opisany w publikacji Ministerstwa Obrony USA nr. 4120.15-L.

System ten wykorzystywany jest do oznaczania samolotów, rakietowych pocisków sterowanych, rakiet, satelitów i wyposażenia elektronicznego.

Poniżej chcielibyśmy przedstawić podstawowe zasady budowy symbolu oznaczania sprzętu w tym systemie w celu ułatwienia wszystkim entuzjastom lotnictwa i techniki wojskowej odczytywania znaczeń kryjących się za tym symbole.
Typowe oznaczenie sprzętu wojskowego zbudowane jest następująco:
XXXX-000X (-00-XX)
gdzie X oznacza literę a 0 cyfrę symbolu. Jednorazowo w symbolu nie muszą wystąpić litery i cyfry.

a) oznaczanie samolotów
W tym przypadku oznaczanie rozpoczyna się od pierwszej kreski a kolejne litery dodawane są w lewą stornę. Pierwsza litera oznacza kategorię pojazdu latającego np. śmigłowiec, samolot pionowego/skróconego startu i lądowania (V/STOL) itp. Dla zwykłych samolotów oznaczenie to nie jest stosowane (np. w symbolu SH-2F H oznacza śmigłowiec; samolot F-16A jest zwykłym samolotem i dlatego w symbolu nie ma oznaczenia kategorii pojazdu).

KATEGORIA POJAZDU LATAJĄCEGO

Występują tu następujące litery:
G - szybowiec,
H - śmigłowiec,
S - samolot kosmiczny,
V - samolot pionowego/skróconego startu i lądowania (VTOL/STOL),
Z - pojazd lżejszy od powietrza.
Kolejna litera, oznaczająca podstawowe przenzaczenie pojazdu latającego, jest najważniejszym elementem symbolu. Określa on dla jakiego zastosowania projektowany był dany pojazd (np. w symbolu B-2 litera B oznacza bombowiec).

PODSTAWOWE PRZEZNACZENIE opisywane jest następującymi literami:

A - szturmowy,
B - bombowy,
C - transportowy,
E - ze specjalnym wyposażeniem elektronicznym,
F - myśliwski,
O - obserwacyjny,
P - patrolowy,
R - rozpoznawczy:
        ER - rozpoznania elektronicznego,
        SR - rozpoznania strategicznego,
        TR - rozpoznania taktycznego,
S - do zwalczania okrętów podwodnych,
T - szkolny,
U - do celów usługowych (utility),
X - badawczy

Następna litera określa, że pojazd został zmodyfikowany do określonych potrzeb. W symbolu może wystąpić jednorazowo tylko jedna litera określająca modyfikacje. Poprzedza ona literę określającą podstawowe przeznaczenie. Stosowane litery mają nastepujące znaczenie:

A - szturmowy,
C - transportowy,
D - kierowania BŚL,
E - ze specjalnym wyposażeniem elektronicznym,
F - myśliwski,
H - do zadań poszukiwawczo ratowniczych (SAR),
K - latający tankowiec,
L - dostosowany do działania w warunkach polarnych,
M - wielozadaniowy,
O - obserwacyjny,
P - patrolowy,
Q - BŚL,
R - rozpoznawczy,
S - do zwalczania okrętów podwodnych,
T - szkolny,
U - do zadań usługowych,
V - do transportu personelu i VIP,
W - meteorologiczny.
Jako ostatnia w pierwszej części symbolu występuje litera określająca STATUS danego pojazdu latającego. Wskazuje ona, że np. samolot nie jest seryjny a wykorzystywany jest do badań, modyfikacji, lub jest prototypem. Symbol ten poprzedza litery oznaczające przeznaczenie podstawowe i modyfikacje. Stosowane są następujące litery:
G - nie latający,
J - czasowo przeznaczony do badań specjalnych,
N - na stałe przeznaczony do badań specjalnych,
X - eksperymentalny,
Y - prototyp,
Z - planowany.

Jeżeli ponownie wrócimy do pierwszej kreski i będziemy posuwać się w prawo to napotkamy:
NUMER PROJEKTU
Zazwyczaj jest to numer kolejny pojazdu latającego o danym przeznaczeniu. Np: C-20D, C-21A, C-22A, C-23B, EC-24A, VC-25A, C-26A, C-27A. Często jednak numery nie występują w kolejności np. F-23, F-111, F-117.
Jako kolejny często występuje symbol SERII. Są to kolejne litery alfabetu okreśłające większe modyfikacje wersji podstawowej. Modernizacja samolotu podstawowego oznacza jest literą A, modyfikacja wersji A oznaczana jest B itd. Litery I i O są pomijane. Np. F-16B oznacza modernizację samolotu w wersji F-16A.
Następnie pojawia się kolejna kreska i dwa komplety znaków. Nie występują one zbyt często i nierzadko pomijane są w oznaczeniu samolotu. W kolejności od lewej oznaczają one:
NUMER BLOKU
który określa serię identycznych samolotów danego typu. Następnie występuje kreska, która oddziela literowy symbol będący KODEM IDENTYFIKACYJNYM PRODUCENTA. Kod ten określa wytwórcę danej maszyny.
Prykładowe kody producentów:
CO - Convair
NA - North American
LO - Lockheed
NO - Northrop
GD - General Dynamics

Na przykładzie pokazana jest budowa oznaczenia:
                        KA-6D
Zmodyfikowane przeznaczenie------------| |   | |
Podstawowe przeznaczenie------------------|  | |
Numer projektu-------------------------------------| |
Seria---------------------------------------------------|

Czasami do oznaczenia dodawany jest też numer bloku i kod producenta:
                    F-106A-120-CO
Przeznaczenie podstawowe-----|     |   |     |     |
Numer projektu---------------------------|   |     |     |
Seria------------------------------------------|     |      |
Numer bloku--------------------------------------|      |
Kod producenta---------------------------------------|

b) oznaczanie kierowanych pocisków rakietowych, silników rakietowych , rakiet nośnych i satelitów
Budowa ogólnego symbolu jest identyczna jak dla samolotów. Od pierwszej kreski w lewo napotykamy następujące symbole:
KATEGORIĘ POJAZDU
Określa typ środka bezpilotowego.
B - silnik rakietowy
M - sterowany pocisk rakietowy lub środek bezpilotowy
N - pocisk doświadczalny
R - rakieta nośna
S - satelita.