PAŃSTWOWE ZAKŁADY LOTNICZE

Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) - powstały 1 stycznia 1928r. dzięki przekształceniu znajdujących się  przy Lotnisku Mokotowskim w Warszawie, powstałych w listopadzie 1918r., wojskowych warsztatów lotniczych. Do 1925r. nosiły one nazwę "Centralne Warsztaty Lotnicze", później przemianowano je na "Centralne Zakłady Lotnicze".

Państwowe Zakłady Lotnicze z chwilą utworzenia przejęły rozpoczętą w CZL produkcję drewnianych myśliwców SPAD S-61, jednocześnie rozpoczynając budowę na francuskiej licencji całkowicie metalowych samolotów Wibault 7. Pierwszym samolotem własnej konstrukcji budowanym seryjnie był sportowy PZL.5. Na przełomie lat 1934/35 fabryka została przeniesiona z Lotniska Mokotowskiego na Okęcie. Przyjęła ona nazwę "Wytwórnia Płatowców nr 1". W 1936r. podporządkowano PZL upaństwowione w I połowie lat 30 Zakłady Mechaniczne "E. Plage i T. Laśkiewicz (późniejszą Lubelską Wytwórnię Samolotów) oraz Podlaską Wytwórnię Samolotów. W latach 1937-39 rozpoczęto, w ramach planu stworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego, budowę Wytwórni Płatowców Nr 2 w Mielcu. Wiosną 1939r. przeniesiono tam produkcję seryjną bombowca PZL.37 "Łoś".

Po wybuchu II wojny światowej lotnictwo niemieckie zbombardowało 1 IX zakłady na Okęciu. Dzień później ten sam los spotkał wytwórnię w Mielcu. Mimo że straty nie były wielkie doprowadziło to do dezorganizację pracy i faktyczne unieruchomienie zakładów. Po nieudanej próbie ewakuacji produkcji do pobliskich miejscowości (Wytwórnię Płatowców Nr 1 planowano przenieść do warsztatów samochodowych przy ul. Górnośląskiej w Warszawie), personel PZL został ewakuowany nad granicę rumuńską, gdzie planowano powstanie montowni samolotów francuskich i angielskich, a następnie do Rumunii. W czasie wojny Niemcy wykorzystywali zakłady w Warszawie i Mielcu prowadząc w nich remonty samolotów. Wycofując się wywieźli wszystkie obrabiarki, a wytwórnię warszawską wysadzili w powietrze.

Po wojnie produkcję lotniczą w zakładach w Mielcu i na Okęciu reaktywowano. Następcą Wytwórni Płatowców Nr 1 stało się Centralne Studium Samolotów, a Wytwórni Płatowców Nr 2 - PZL Nr 1 w Mielcu (PZL Mielec)

Patrz ... PZL.16

Patrz ... PZL.44 Wicher

                                                                                                 Opracował: Paweł Szczepaniec