36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego


36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego rozpoczął swoją działalność 25 lutego 1945 roku jako 6 Samodzielna Eskadra Transportowa utworzona, na mocy rozkazu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, na bazie Specjalnej Eskadry Lotniczej „OsNaz”. W roku 1946 eskadra zmieniła nazwę na Rządową Eskadrę Transportową a 8 marca 1947 roku jednostka została przemianowana na Specjalny Pułk Lotniczy, składający się z dwóch eskadr: transportowej i łącznikowej. Kolejna reorganizacja miała miejsce w roku 1951, kiedy to pułk został powiększony o Samodzielną Eskadrę Aerofotogrametryczną. 1 kwietnia 1974 roku pułk przeszedł na nowy etat, zmieniając nazwę na 36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego.


Źródło: www.36splt.mil.pl

25 lutego 1995 roku wręczono jednostce nowy sztandar a Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 23/MON z dnia 24 lutego 1995 roku pułk przejął tradycje bojowych formacji lotniczych z okresu II Rzeczpospolitej i II wojny światowej, w tym 301. Dywizjonu Bombowego „Ziemi Pomorskiej” im. Obrońców Warszawy. W dniu święta pułku 25 lutego 2006 roku Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 43/MON z dnia 14 lutego 2006 roku nadano nazwę wyróżniającą „Obrońców Warszawy” oraz wprowadzono nowy wzór odznaki pamiątkowej (Decyzja Ministra Obrony Narodowej Nr 427/MON z dnia 27 grudnia 2005 roku).

Głównym zadaniem 36 SPLT pozostaje realizacja transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie, tj. Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów, Marszałka Sejmu i Senatu, ministrów, członków delegacji rządowych oraz przedstawicieli Ministerstwa Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego WP, Dowództwa Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Marynarki Wojennej.


Źródło: www.36splt.mil.pl

Pułk wykonuje także zadania w ramach akcji pomocy humanitarnej organizowanych przez Rząd RP oraz inne organizacje społeczne – zgodnie z wytycznymi Dowódcy Sił Powietrznych. W roku 1985 w odpowiedzi na apel ONZ Polska zobowiązała się udzielić humanitarnej pomocy głodującemu narodowi Etiopii. Część wyznaczonego do tej akcji personelu przewieziona została do Adis Abeby na pokładach samolotów 36 SPLT. W lipcu 1995 roku wyznaczone załogi śmigłowców pułku uczestniczyły w akcji ratowniczej związanej z powodzią na Dolnym Śląsku. W wyniku dużego zaangażowania się Polski w politykę międzynarodową, załogi jednostki angażowano do transportu kontyngentów wojskowych. Statki powietrzne pułku przewoziły członków Polskiej Akcji Humanitarnej i Polskiego Czerwonego Krzyża z pomocą materialną do Czeczeni, Kosowa, Afganistanu i Iraku oraz głodujących krajów Afryki. Zdolność transportowa pułku oraz sprawność organizacyjna po raz kolejny wystawiona została na próbę, kiedy to w odpowiedzi na apel międzynarodowy samoloty pułku dostarczyły środki medyczne i artykuły pierwszej potrzeby po trzęsieniu ziemi w Turcji, Indiach, czy też na Sri Lance po falach tsunami.


W 2006 roku w ciągu zaledwie kilku godzin personel 36 SPLT zorganizował wylot samolotów Tu-154M na Bliski Wschód po polskich uchodźców z ogarniętego działaniami wojennymi Libanu. Dzięki staraniom polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych od wielu lat pułk uczestniczy w transporcie repatriantów i ich rodzin z Kazachstanu. Ponadto wojskowi lotnicy z Okęcia wykonywali loty w ramach „Akcji Serce” transportując organy transplantacyjne na terenie całego kraju.
 
W dniu 10 kwietnia 2010 Tu - 154 jednostki uległ katastrofie podczas próby lądowania na lotnisku w Smoleńsku
 
Z dniem 31 grudnia 2011 Pułk został rozformowany. Na bazie Pułku oraz 1 Bazy Lotniczej z dniem 1 stycznia 2012 została zorganizowana 1 Baza Lotnictwa Transportowego



Źródło: www.36splt.mil.pl

1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”
1943r. – 2000r.


Godło 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”



Historia

Wstęp
1 PLM był jednym z najważniejszych pułków lotnictwa myśliwskiego w Polsce w drugiej połowie XX w. Właściwa jego historia rozpoczęła się w 1943r., ale był on spadkobiercą kilku jednostek z okresu II Rzeczypospolitej i II wojny światowej. I tak:

7 Eskadra Myśliwska im. Tadeusza Kościuszki została sformowana 21.12.1918r. i wywodzi się z III Eskadry Lotniczej. Powstała na lotnisku Rakowice koło Krakowa ( obecnie Czyżyny dzielnica Krakowa ) a następnie została przebazowana w rejon Lwowa, aby pomóc w walkach z Ukraińcami. Nazwa „kościuszkowska” została nadana Eskadrze przez jankesów, którzy przybywali do Europy, aby walczyć po stronie Polaków, a logo nawiązywało do tradycji polskich i amerykańskich. W tym czasie 7 Eskadra Myśliwska używała następujących maszyn: Fokker E.V 185/18, Ansaldo A.1 Balilla, Albatros D.III(OEF), SPAD – 7.

19 Eskadra Myśliwska przybyła do Polski w kwietniu 1919r. wraz z przybyciem gen. Józefa Hallera. Jednym z jej pilotów był ppor. Pil. Stefan Pawlikowski ( późniejszy patron 1 PLM „Warszawa” ). Samolot używane przez 19 Eskadrę Myśliwską: Sopwitch Dolphin 21.09.

W dniu 19.05.1921r. utworzono 1 Pułk Lotniczy, do którego wcielono 7 i 19 Eskadry Myśliwskie i przemianowano na 111 Eskadrę Myśliwską i 113 Eskadrę Myśliwców Nocnych. Samoloty używane przez 111 i 113 Eskadrę: PZL P-7a, PZL P-11.

Wojna obronna 1939r. spowodowała rozpad związków taktycznych, ale nie koniec walki Polskich pilotów. W maju 1940r. w Lyonie sformowano I/145 Dywizjon Myśliwski - Warszawski, którego piloci w większości pochodzili z 1 Pułku Lotniczego. W czerwcu 1940r. pilotów ewakuowano do Wielkiej Brytanii. Samoloty używane przez I/145 Dywizjon Myśliwski: Caudron Renault CR.714.

W sierpniu 1940r. sformowano w Wielkiej Brytanii 303 Dywizjon Myśliwski im. Tadeusza Kościuszki, który przejął godło 111 Eskadry Myśliwskiej, a jego piloci pochodzili głównie z tej eskadry. W lutym 1941r. w Anglii sformowano 316 Dywizjon Warszawski, którego piloci stanowili personel byłej 113 Eskadry Myśliwskiej. 316 Dywizjon wyróżnił się m.in. strącaniem pocisków V-2 podważając ich skrzydła skrzydłami samolotów i wytrącając z kursu. Samoloty używane przez Dywizjony 303 i 316: Hawker Hurricane, North American P-51 Mustang, Supermarine Spitfire.


Korzenie sowieckie

W dniu 7.07.1943r. w Grigoriewskoje utworzono 1 Samodzielną Eskadrę Lotnictwa Myśliwskiego. Została ona zorganizowana przy boku 1 Dywizji Piechoty imieniem Tadeusza Kościuszki i dała początek Polskiemu Lotnictwu Wojskowemu organizowanemu na terenie ZSRS. Po paru tygodniach Eskadra została przekształcona w 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego. W dniu 6.10.1943r. nadano Pułkowi nazwę „Warszawa”. Do kwietnia 1944r. wykonywano tylko loty szkolne i szkolno-bojowe. Dopiero 9.04.1944r. Pułk stał się on pułkiem bojowym. W dniu 30.08.1944r. 1 PLM „Warszawa” razem z 2 PNB ( pułk nocnych bombowców ) „Kraków” i 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego, który w stu procentach był sowiecki, utworzyły 4 Pomorską Mieszaną Dywizję Lotniczą. W dniu 31.10.1944r. powstało Dowództwo Lotnictwa Wojska Polskiego, na czele którego stanął sowiecki generał Wiktor Połonin.

W czerwcu 1944r. Pułk przebazowano w okolice Kijowa. W dniu 23.08.1944r. jednostka wykonała pierwsze zadanie bojowe. Ugrupowanie złożone z pary samolotów szturmowych Ił-2 z 611 PLSz osłaniał klucz samolotów myśliwskich z 1 PLM razem z parą sowieckich myśliwców z 233 PLM. Jak wynikało z raportów zniszczono kilkanaście pojazdów mechanicznych nieprzyjaciela. Dzień ten w PRL stał się Świętem Polskiego Lotnictwa. Podczas prowadzonej ofensywy styczniowej w dniach 16-22.01.1945r. 1 PLM wykonał 221 lotów bojowych w czasie 215 godzin. W dniu 22.01.1945r. Pułk został przebazowany na lotnisko w Sannikach. W lutym 1945r. Pułk został przeniesiony na lotnisko w Bydgoszczy, aby wziąć udział w walkach o Wał Pomorski. Miesiąc później ( marzec 1945r. ) Pułk operował już z Mirosława. Loty bojowe polegały głównie na osłonie lotnictwa szturmowego ( Jak-9 M ), patrolowaniu, rozpoznawaniu ( Jak-9 D ) i swobodnemu polowaniu na nieliczne już myśliwce wroga. Zdarzały się także ataki na cele naziemne ( Jak-9 T ). W kampanii Pomorskiej w dniach od 2.02. do 13.04.1945r. 1 PLM wykonał 213 lotów bojowych w czasie 276 godzin. Stoczono 8 walk powietrznych i przeprowadzono 121 ataków na cele naziemne. Stracono 4 pilotów i 4 samoloty. Następnie, aby móc wziąć udział w operacji berlińskiej Pułk przeniesiono na lotnisko Baranówka a potem Lauenberg ( w dniu 12.04.1945r. ) i Mohtlow, gdzie Pułk zakończył swoje działania bojowe. W walkach o zdobycie Berlina 1 PLM zestrzelił 8 wrogich samolotów. Bilans 9 miesięcy walk  ( 23.08.1944r. – 6.05.1945r. ) dla 1 PLM to; 1 401 loty bojowe, w czasie 1 393 godzin, stoczono 56 walk powietrznych, zestrzelono 9 samolotów ( 8 Fw 190, 1 Bf 109 ), na ziemi zniszczono 10 baterii plot, 1 moździerz 611 mm, 60 samochodów, 10 parowozów, 3 pociągi, 1 samolot Ju 52 na ziemi. Pułk utracił; 15 osób, w tym mjr Tadeusz Wicherkiewicz wziętego do niewoli, stracono 5 Jak-1 i 7 Jak-9.

 



Okres pokoju 1945-1950r.

 

Za udział w walkach z niemcami 1 PLM „Warszawa” otrzymał  Order Virtuti Militari V Klasy.

W dniu zakończenia II wojny światowej Pułk otrzymał ( jak wszystkie Polskie jednostki utworzone na terenie ZSRS ) rozkaz powrotu do Polski. Przebazowanie zakończono w dniu 10.05.1945r. Pułk stacjonował w Bydgoszczy i oczekiwał na przydzielenie nowych zadań na czas pokoju. Zmniejszono skład osobowy i ograniczono liczbę lotów szkolnych.

W dniu 24.01.1946r. dochodzi do zatwierdzenia nowej organizacji Polskiego Lotnictwa Wojskowego. Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP powstają nowe związki taktyczne. Miedzy innymi 1 Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego ze składem; 1 PLM „Warszawa”, 2 PLM ( poprzedni 10 PLM ), 3 PLM ( poprzedni 11 PLM ). Pułki planowano ulokować odpowiednio w Warszawie, Krakowie i Poznaniu lub Wrocławiu. Dla 1 PLM wybudowano nowoczesne lotnisko Bemowo. Zanim jednak lotnisko Bemowo zostało oddane do użytku 1 PLM przebazowano do Modlina, gdzie kontynuowano szkolenie na samolotach tłokowych Jak-9.

Wprowadzenie na uzbrojenie samolotów myśliwskich z napędem odrzutowym ( prawidłowo turboodrzutowym ) było już tylko kwestią czasu. Mało tego, Polski przemysł lotniczy zaczynał się przygotowywać do rozpoczęcia produkcji licencyjnej najpierw Jak-17, jako G-1, następnie Jak-23, jako G-3. Przygotowania do produkcji seryjnej tego ostatniego były już daleko zaawansowanie.

W Polskim Lotnictwie Wojskowym pojawiły się pierwsze samoloty odrzutowe typu Jak-17 / Jak-17 W w liczbie kilku sztuk i nie stanowiły dużej wartości militarnej. Na dodatek pilotowali je sowieccy oficerowie. Nowych samolotów potrzeba było co najmniej 100 sztuk.

Wraz z wprowadzeniem pierwszych egzemplarzy samolotów turboodrzutowych przystąpiono do formowania nowych struktur Wojsk Lotniczych. Zgodnie z planem, w dniu 28.04.1950r. rozpoczęto organizować dowództwo i sztab 5 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego, na podstawie Rozkazu MON Nr 037/org. Nowa jednostka organizacyjna była sformowana na bazie kadry wydzielonej z dowództw i sztabów Wojsk Lotniczych i 1 PLM. Tutaj drobna uwaga – W tym czasie pułki nazywano; myśliwski pułk lotniczy, czyli 1 MPL. W skład 5 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego podporządkowano tymczasowo; 1 PLM Warszawa, który w tym czasie został przeniesiony z Bydgoszczy do Modlina, 2 PLM, który w tym czasie już stacjonował w Krakowie-Czyżynach, 3 PLM, który stacjonował w Gdyni-Babie Doły. Uprzedzając nieco fakty napiszę, że w tym czasie w 5 DLM już organizacyjnie przygotowywano do formowania pozostałych Pułków dla Dywizji; 13 PLM i 31 PLM.


Lotnisko Bemowo

Lotnisko nosi dwie równorzędne nazwy; Bemowo lub Babice. Lotnisko zostało oddane do eksploatacji w styczniu 1951r. Budowa trwała kilka lat i była prowadzona z dużym, jak na owe czasy rozmachem. Przy jego budowie pracowali jeńcy niemieccy, których doprowadzano z pobliskiego obozu na Grotach. Lotnisko zostało zbudowane z dwom krzyżującymi się pasami startowymi o długości 1 500 m. Główny pas miał bardzo dużą szerokość, która wynosiła 90 m. Ma orientacje 10/28. Współrzędne 52,16 N 20,54 E. Wysokość lotniska 107 m npm. Drugi pas był wykorzystywany w minimalnym stopniu. Oba pasy posiadają nawierzchnię betonową. Lotnisko miało pełne zaplecze i nigdy niedokończoną infrastrukturę. Na jego terenie wybudowano trzy duże hangary.

Lotnisko przez całe półwiecze było obiektem służącym wielu rodzajom lotnictwa, od wojskowego poprzez sanitarne, aeroklubowe, a nawet organizowano na nim imprezy motorowe. Z wojskowego punktu widzenia bardzo szybko okazało się, że umiejscowiono jest zbyt blisko centrum Warszawy. Zaledwie 10 km.

Obecnie (2000r.) lotnisko posiada jeden pas betonowy o wymiarach 1 050 m x 90 m i równoległy pas trawiasty dla lekkich samolotów.

Lotnisko Bemowo zostało potraktowane jako główna baza 5 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego i podległych jej jednostek, z których planowano zorganizować i stworzyć system OPL dla Warszawy.

Wraz z otrzymaniem wystarczającego wyposażenia na Bemowo przebazowano dowództwo i sztab 5 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego oraz 1 PLM z Modlina, który został przebazowany w dniach 2-5.01.1951r.. Dowódcą 5 DLM był wówczas sowiecki generał Grigorij Piatakow, a dowódcą 1 PLM ppłk Aleksander Bystrow, także sowiet. Obie jednostki umieszczono we wschodniej części lotniska w rejonie fortu Bema. Budujący się kompleks koszarowy po stronie formującej się WAT nie był jeszcze oddany do użytku.

Pułk miał w tym czasie na stanie nowe samoloty Jak-9 P i kilka starszych egzemplarzy szkolnych Jak-9 W. Lecz już w kwietniu 1950r. dotarły do Polski pierwsze trzy egzemplarze wersji szkolnej Jak-17 W. Samoloty te tak jak poprzednie dotarły do Polski transportem kolejowym. Lecz nie do Radomia tylko od razu na lotnisko Bemowo. Zostały złożone w hangarze nr 3. Egzemplarze te były wyprodukowane w 1948r. I pochodziły z jednostki sowieckiej. Posiadały nr 3120008 nb 4, nr 3120127 nb 7, nr 3120145 nb ?. Samoloty te po oblocie zostały przekazane na stan 1 PLM.

Jednocześnie z nowymi samolotami zgodnie z rozkazem MON z dnia 18.12.1950r. tyczącym umundurowania Dowództwo Wojsk Lotniczych opracowało i wprowadziło do użytku dla personelu latającego nowy wzór umundurowania specjalnego. Każdy pilot latający na samolotach odrzutowych otrzymał kurtkę, spodnie i buty wykonane ze skóry. Ubiór ten znacznie odróżniał pilotów, którzy wyglądali bardzo elegancko, na tle innych, ubranych w ubrania drelichowe. Takie dowartościowanie czyniło z pilotów elitę, tym bardziej, że ich codzienna dieta żywieniowa była znacząco wyższa.

Wybuch wojny w Korei w dniu 25.06.1950r., zmusił sowietów do przyspieszenia procesu unowocześniania armii państw satelickich. W wyniku podjętych decyzji już w styczniu 1951r. na lotnisko w Bemowie zaczęły przybywać pierwsze transporty z samolotami Jak-23. Pierwszy taki transport dotarł na bocznicę kolejową w Bemowie w dniu 6.01.1951r. Ładunek bardzo szybko umieszczono w hangarze Nr 3 i dodatkowo ogrodzono i obstawiono wartą.

Razem z nowymi samolotami na Bemowie w 1 PLM zameldowali się piloci-instruktorzy sowieccy; mjr Sapiecha, porucznik Łochow, porucznik Mareszkin, porucznik Wołkowski. Zadaniem ich był przeszkolenie Polskich pilotów będących już po pierwszych lotach na samolotach odrzutowych na typ Jak-23. Wobec szybkich zmian Dowództwo WL zorganizowało drugą grupę Polskich pilotów na wstępne przeszkolenie na samolotach Jak-17 W w sowieckiej bazie w Brzegu na terenie Polski. Tym razem grupa liczyła 15 pilotów i kilku techników.

Tymczasem grupa techniczna montowała kolejne samoloty Jak-23 i sukcesywnie je oblatywała przed przekazaniem do użytku w 1 PLM.

Z początkiem kwietnia 1951r. do Warszawy powrócili piloci i technicy z Brzegu. Pilotów tych włączono do szkolenia na samolotach Jak-23. W grupie tej znaleźli się między innymi; ponownie ppłk Wasyl Gaszyn oraz kpt. S Więcek, kpt. M. Bajczykow, kpt. Tadeusz Krepski, kpt. E. Pniewski, kpt. Stanisław Tanana, ppor. W. Iwoń, ppor. B. Somolik. Do grupy szkolących dołączyli jeszcze; ppor. A Dobrzeniecki, ppor. S. Płoszański i ppor. Władysław Hermaszewski. Równolegle intensywnie szkolono personel techniczny 1 PLM.

Dzień 20.03.1951r. stał się znamienny dla 1 PLM, gdyż w tym dniu został odczytany rozkaz specjalny dowódcy pułku o przejściu w szkoleniu lotniczym z samolotów tłokowych na samoloty odrzutowe. W tym czasie pułk miał na stanie; 16 Jak-23, 3 Jak-11, 6 Jak-9 P, 1 Jak-9 M, 3 Po-2. Jednak już w następnym miesiącu pułk posiadał 30 nowych Jak-23 oraz 3 Jak-17 W.

W tym czasie na lotnisko Bemowo przybyła grupa pilotów z 2 PLM która rozpoczęła przeszkalanie na samoloty odrzutowe. Szkolenie lotnicze 2 PLM rozpoczął w dniu 9.05.1951r. Aby szkolenie przebiegało sprawnie z 1 PLM przekazano do 2 PLM jeden Jak-17 W nr 3120145, a w połowie maja 1951r. kolejny Jak-17 W nr 3120124.

Na kilkanaście dni przed planowana defiladą 22 Lipca, w dniu 19.07.1951r. na Bemowie wylądowało 5 najnowszych samolotów MiG-15. przyprowadzili je piloci sowieccy z lotniska na terenie NRD w pobliżu Berlina. Samoloty były wyprodukowane jesienią 1949r. i miały numery nr 0227, 0231, 0234, 0 236, 0249. Nieco później przyleciały cztery szkolno-bojowe UTI MiG-15 nr 104-11, 104-23, 104-24, 104-25.


 

Pierwszy publiczny pokaz 22.07.1951r.

W czerwcu 1951r. piloci z 1 PLM przeszkoleni w lotach na Jak-23 rozpoczęli cykl treningów do mającej się odbyć w dniu 22.07.1951r. defilady. Miała to być pierwsza publiczna prezentacja myśliwca Jak-23. Zamierzano pokazać przelot 15 maszyn w kolumnie pięciu trójek.

W przeddzień defilady, po odbytym treningu i odtworzeniu gotowości bojowej samolotów, zapadła decyzja o zaplombowaniu zbiorników rozchodowych we wszystkich ( 15 ) samolotach Jak-23 biorących udział w defiladzie. W tym celu technikom polecono założyć plomby na gardzielach wlewowych. Ponieważ nie było tam żadnych otworów lub innych mocowań, aby przewlec drucik, polecono technikom wywiercić otwory na korku i gardzieli. Jeden z techników kapral Wiatrowski obsługujący samolot ppor. J. Radonia uczynił to nieprawidłowo, czego efektem było uszkodzenie zbiornika. Przez nieuwagę wiertło ześlizgnęło się niżej i powstał otwór w zbiorniku. Wybuchła wielka afera. Powołano komisję, były przesłuchiwania i meldunki. Zorganizowano ekipę złożoną z najlepszych specjalistów, która miała naprawić uszkodzenie. Po całonocnej pracy usterkę naprawiono, samolot zmontowano i poddano kilku naziemnym próbom. Nie była to jedyna niespodziewana sytuacja związana z tą pierwszą defiladą samolotów Jak-23.

W dniu 22.07.1951r. od samego rana wahały się losy powietrznej defilady z powodu niestabilnej pogody. Jednak w miarę zbliżania się godziny startu pogoda się nieco poprawiła i podjęto decyzję o rozpoczęciu lotów. Przelot samolotów miał się odbyć w ugrupowaniu kolumn różnych rodzajów lotnictwa nad Placem Bankowym, który komuniści przemianowali na Plac Feliksa Dzierżyńskiego. Ugrupowanie lotnictwa myśliwskiego na nowych samolotach Jak-23 miało lecieć jako ostatnie i stanowić najmocniejszy akcent całego przelotu. Prowadzącym kolumny trójek był dowódca 1 PLM ppłk Bystrow. Już podczas dolotu do granic miasta okazało się, że dokonano niewłaściwych obliczeń nawigatorskich lub prowadzący pomylił się i nie utrzymał nakazanych reżimów pilotażowych, w wyniku czego grupa samolotów turboodrzutowych ( odrzutowych ) lecąca z prędkością około 500 km/h dogoniła samoloty szturmowe Ił-10. Należało szybko wykonać manewr, aby uratować sytuację. Bystrow, po uprzedzeniu obniżył lot swojej trójki o 100 metrów. Za nim podobny manewr wykonały wszystkie pozostałe samoloty Jak-23. W wyniku tego samoloty odrzutowe doszły samoloty szturmowe dokładnie nad Placem lecz lecąc o 100 metrów niżej. Wszyscy widzowie byli przekonani, że był to efekt zamierzony. Wszystko skończyło się dobrze i samoloty powróciły na lotnisko w Bemowie bez przygód.

Podczas tej defilady w powietrzu pokazano także po raz pierwszy w Polsce myśliwce MiG-15. Samoloty te pilotowali piloci sowieccy. Ocenia się, że defiladę oglądało około 200 000 widzów.


Pokaz z okazji Święta Lotnictwa 26.08.1951r.

Z okazji święta lotnictwa w dniu 26.08.1951r. po raz pierwszy pokazano dokładniej samolot Jak-23 publicznie. Pokaz zorganizowano nad lotniskiem Okęcie. Wśród zademonstrowanych samolotów przeleciał wówczas szyk Jak-23, a na zakończenie pokazów mjr Stanisław Tanana, mjr Stanisław Więcek i kpt. Kazimierz Tanana wykonali zespołowo pokaz wyższego pilotażu na tych samolotach.

Pokaz w Warszawie oglądało wiele tysięcy widzów, a podobne imprezy zorganizowano w Łodzi, Lublinie, Olsztynie i Białymstoku.


1 PLM przesiada się na MiG-15. 1951r.

Wrzesień 1951r. był dla 1 PLM znamienny. Pułk jako pierwszy w Polsce osiągnął gotowość bojową na samolotach z napędem turboodrzutowym.

Na początku sierpnia 1951r. zgodnie z planem Rozkazem DWL nr 064/org przystąpiono do formowania w 5 DLM kolejnego 13 PLM. Baza stała się kadra 1 PLM. Na dowódcę 13 PLM wyznaczono mjr pilota Stanisława Więcka, a na dowódców eskadr; kpt. pilota Kazimierza Tananę, por pilot Wiktor Iwonia, por pilot Bolesław Smolika. Z dniem 9.08.1951r. do nowego pułku z 1 PLM przekazano 13 Jak-23 nr 713, 715, 718, 723, 724, 725, 801, 810, 819, 820, 905, 909, 1002 i samolot szkolny Jak-17 W nr 3120127.

To przekazanie samolotów typu Jak-23 było związane z rozkazem przejścia 1 PLM na samoloty typu MiG-15 / UTI MiG-15. Na początku listopada 1951r. 1 PLM miał na stanie 30 MiG-15, 2 UTI MiG-15 i ani jednego Jak-23. Wszystkie pozostałe Jak-23 przekazano  do 2 PLM.

Rok 1951r. 1 PLM kończył jako pierwszy w kraju pułk całkowicie przezbrojony i wyszkolony na samolotach odrzutowych. Kolejny 1952r. spędził na intensywnym szkoleniu nowych pilotów, którzy korzystali z najbogatszego doświadczenia lotników z jednostki w Bemowie.

1 PLM otrzymuje samoloty Lim-1. 1952r.

W Mielcu w połowie 1952r. uruchomiono produkcję seryjną licencyjnych MiG-15 pod nazwą Lim-1 ( Licencyjny Myśliwiec ). Pierwsza partia liczyła 6 sztuk i była wykonana z części dostarczonych z ZSRS. Zbudowano ją w ramach szkolenia załogi. Samoloty otrzymały numery fabryczne od 1A 01-001 do 1A 01-006. We wrześniu 1952r. samoloty te przekazano wojsku dostarczając je na lotnisko w Bemowie. Tutaj wykonano na nich serię testów lotniczych, aby wychwycić ewentualne błędy, a także wprowadzić pewne modyfikacje. Kolejne Lim-1 trafiały już do pozostałych jednostek lotniczych.

Na zakończenie 1952r. 1 PLM osiągnął pełny stan maszyn w licznie 36 MiG-15 / Lim-1 oraz 2 UTI MiG-15.

 




20.07.1952r.

 

W dniu 20.07.1952r. na warszawskim lotnisku Okęcie zorganizowano pokazy lotnicze z udziałem samolotów tłokowych i odrzutowych. W pokazach tych po raz kolejny wziął udział 1 PLM z Bemowa, który zademonstrował w powietrzu myśliwce MiG-15 już z Polskimi załogami.

Pokazano także przelot samolotów Zlin-26 w szyku tworzącym litery ZMP ( komunistyczna organizacja – Związek Młodzieży Polskiej ). Prowadzący; Michał Goszczyński, Henryk Kozłowski, Edward Kowalczyk. Pokaz akrobacji zespołowej na dziesięciu szybowcach typu Mucha. Masowy desant skoczków spadochronowych.

Bezpieczeństwo lotów
Szybkie tempo przeszkalania nowych-młodych pilotów na nowoczesne samoloty MiG-15 / Lim-1, przy jednocześnie znikomej liczbie wersji dwumiejscowych doprowadziło do pogorszenia stanu bezpieczeństwa lotów. W kwietniu i maju 1952r. doszło do dwóch katastrof lotniczych samolotów MiG-15, a w drugim półroczu doszło w innych jednostkach lotniczych do kolejnych dwóch katastrof na samolotach Jak-23. Szkolenie w 1 PLM będącym pułkiem bojowym było niewystarczające.

Dlatego już od 1951r. w Radomiu, obok szkoły w Dęblinie Nr 4, powołano OSL ( Oficerska Szkołę Lotniczą ) Nr 5 z bogatszym programem nauczania i 3-letnim okresem nauki. Jej pierwsi absolwenci zostali promowani w 1953r.

Jednak chyba ważniejszą sprawą było utworzenie na terenie lotniska Poznań-Krzesiny 62 PLM-Szk, gdzie zgromadzono większość samolotów UTI MiG-15. Teraz każdy nowo promowany pilot myśliwski, zanim trafił do jednostki bojowej przechodził  cykl szkolenia w Krzesinach. Jednym słowem do 1 PLM nie trafiali już tzw. „żółtodzioby”, ale piloci z konkretnym, około 30 godzinnym nalotem na samolotach typu MiG-15 / UTI.

Instytut Lotniczy 1953r.

Wprowadzenie na uzbrojenie Polski nowoczesnych samolotów myśliwskich z napęd turboodrzutowym wymagało od całego państwa Polskiego nie lada wysiłku. Sztab generalny Wojska Polskiego widział potrzebę stworzenia Lotniczej Stacji Badawczej, która zajęłaby się rozwiązywaniem problemów związanych z eksploatacją nowego sprzętu latającego. Podjecie produkcji seryjnej myśliwców Lim-1 problemy te co najmniej podwoiły.  W tych warunkach utworzenie Lotniczej Stacji Badawczej okazało się inicjatywą zbyt skromną. Po długich dyskusjach prowadzonych w VIII Oddziale Sztabu Generalnego WP zapadła decyzja o utworzeniu Instytutu Naukowo-Badawczego Wojsk Lotniczych ( INBWL ). Podstawą prawna stał się rozkaz organizacyjny nr 042/org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 17.06.1953r.

Siedzibą Instytutu  stał się tymczasowo hangar Nr 6 na terenie lotniska Bemowo.

Zasadniczym tematem prac Instytutu stało się podnoszenie gotowości bojowej i bezpieczeństwa lotów. Powstały stanowiska hamowni silników. Prawdziwym poligonem dla Instytutu stały się problemy związane z wprowadzeniem do służby myśliwców Lim-1. Należało wówczas wyjaśnić wiele nowych zjawisk towarzyszących lotom z prędkościami okołodźwiekowymi. Wyniki tych prac zawarto w broszurze pt. – „Niektóre osobliwości w locie samolotu Lim-1”, co niezwykle pomogło pilotom i służbom technicznym.

W 1953r. przeprowadzono pierwsze próby polskiego ogumienia oraz klocków hamulcowych do samolotów Lim-1.

Latem 1953r. rozpoczęto w Instytucie prowadzić  próby w locie, jako Państwowe Próby Kontrolne seryjnych samolotów Lim-1. Stały się one praktycznym sprawdzianem opracowanych metod oraz aparatury pomiarowej, pokładowej i naziemnej.

Już w dniu 18.03.1954r. poprzez zarządzenie  Ministra Obrony Narodowej Instytut ( INBWL ) otrzymuje status placówki naukowej. Jednocześnie przenosi się do nowych obiektów przy ulicy Księcia Janusza na warszawskim Kole.

Piszę o tym dlatego, że na Bemowie zaczyna robić się ciasno, co nie sprzyja prawidłowemu wykonywaniu zadań przez 1 PLM.

28.12.1953r.

W dniu 28.12.1953r. na mocy Rozkazu MON 1 PLM uzyskuje zaszczytną nazwę „Warszawa”. Ten fakt jest jeszcze istotniejszy gdy spojrzymy, że jeszcze tylko 4 PLSz z Bydgoszczy otrzymały nazwę własną „Kraków”.

2.06.1954r.

W dniu 2.06.1954r. Rozkazem MON wprowadzono w lotnictwie tytuł i odznakę Załogi Wyborowej. Było to efektem wprowadzenia w lotnictwie zdrowego współzawodnictwa. Pierwsze takie tytuły i odznaki zdobyli piloci z 1 PLM Warszawa. Widocznym wyróżnikiem zdobytego tytułu była namalowana na kadłubie samolotu czerwona błyskawica.

1954r.

Także w 1954r. 1 PLM Warszawa brał udział w pokazach i defiladach lotniczych. W dniu 22.07.1954r. zorganizowano defiladę w Lublinie z udziałem lotnictwa wojskowego i oddziałów desantowych z okazji 10-Lecia PRL. 1 PLM Warszawa pokazał samoloty MiG-15. Natomiast w dniu 29.08.1954r. w Łodzi zorganizowano pokazy w wykonaniu pilotów sportowych i wojskowych. Również w tym pokazie brały udział samoloty z 1 PLM Warszawa. Pokaz ten oglądało 200 000 osób.

Z końcem 1954r. do 1 PLM przybywają pierwsze myśliwce Lim-2. Następne tego typu samoloty trafiają do jednostki w maju i czerwcu 1955r., a do końca 1955r. Pułk nie ma już na stanie samolotów typu MiG-15 i Lim-1.


MiG-17 PF i 21 Samodzielna Eskadra Myśliwska 1955r.

Ledwo zażegnano wojnę w Korei, a już w 1955r. na nowo zaogniła się sytuacja w świecie. Do NATO przystąpiła RFN. Odpowiedzą Moskwy było powołanie do istnienia Układu Warszawskiego. W ślad za tym Moskwa postanowiła jeszcze bardziej unowocześnić sojusznicze armie. W drugiej połowie 1955r. do Polski dostarczono pierwszą partię 12 myśliwców MiG-17 PF. Samoloty te posiadały pokładowe celowniki radiolokacyjne, które zapewniały przechwycenie celów w każdych warunkach atmosferycznych.

Jeszcze w 1955r.  do ZSRS udała się grupa wybranych pilotów celem przeszkolenia się na nowe samoloty MiG-17 PF. W gronie tym byli między innymi piloci; kpt. Czajka, por. R Operacz, por. S Radziejowski, por S Nyc. Szkolenie odbywało się w Lipiecki i Taganrogu. Po powrocie do kraju na lotnisku Bemowo utworzono z tych pilotów i z samolotami MiG-17 PF, 21 Samodzielną Eskadrę Myśliwską w ramach Układu Warszawskiego. Jednostka przechwytująca działała przy 1 PLM Warszawa. Na dowódcę wyznaczono kpt. Czajkę.

Tymczasem druga grupa kilkunastu pilotów rozpoczęła przeszkalanie w Lipiecku na rocznym kursie. Byli to; S Wdowczyk, H Michałowski, S Kowal, M Polech, Czesław Tanana, Garczyński, Graczyk, Kozik, Skibicki, Lewiński, Padlewski, Czajkowski, Zieleziński. W roku następnym ( 1956r. ) trzecia grupa 9 pilotów przeszła szkolenie w ZSRS. Byli tam; W Hermaszewski, A Dobrzeniecki, T Matras, S Zaniewski.

21 Samodzielna Eskadra Myśliwska w 1957r. została wcielona w struktury 1 PLM.

 


 

1956r.

Piloci pułku należeli do twórców wielu nowych ewolucji i szczególnie trudnych szyków pilotażowych na samolotach z napędem turboodrzutowym. W tym okresie wielu z nich było uczestnikami licznych pokazów lotniczych. Już w 1956r. kpt. Zygmunt Dębowski, kpt. Jerzy Figurski i kpt. Ryszard Grundman, jako pierwsi piloci wykonali na odrzutowcach zespołowo figury wyższego pilotażu. Zespół ten brał udział w pokazach nad lotniskiem Okęcie, a następnie w pokazach lotniczych w NRD w Cottbus i Junchwalde. Wysoko ocenił ten pokaz jeden z sowieckich generałów, mówiąc – „To już nie jest latanie, to wirtuozerstwo”.

W kolejnych latach „Trójka” rozrosła się do „Piątki”, „Delty” ( 6 samolotów ), „Dziewiątki” i „Trzynastki”. Przez wiele lat zespół zachwycał niesłychaną precyzja lotu, złożonością i pięknem. Liczni piloci pułku wzięli udział w 1959r. i 1960r. w słynnej tafli 64 myśliwców.

W 1956r. w Mielcu uruchomiono produkcje licencyjną MiG-17 pod oznaczeniem Lim-5. Na początek zbudowano serię próbną złożoną z trzech maszyn o numerach od 1C 00-01 do 1C 00-03. W dniu 28.11.1956r. maszyny te przekazano wojsku i przebazowano na lotnisko w Bemowie. I znowu, lotnisko to stało się miejscem przeszkalania Polskich pilotów na ten typ samolotu. W maju 1957r. samoloty te zaczęto oficjalnie przyjmować na stan 1 PLM.

W lipcu 1956r. 1 PLM Warszawa otrzymał sztandar ufundowany przez Radę Państwa.


1957r.

Już w 1956r. podjęto ostateczne decyzje o przeniesieniu 1 PLM Warszawa i 21 Samodzielną Eskadrę Pościgową do Mińska Mazowieckiego. W lipcu 1957r. pułk ostatecznie przebazowano na lotnisko w Janowie koło Mińska Mazowieckiego.

Jesienią 1957r. 3 Eskadra 1 PLM Warszawa stała się zalążkiem nowego pułku lotnictwa myśliwskiego w Babimoście, oznaczonego jako 45 PLM.
Nowe lotnisko dla 1 PLM Warszawa wybudowano na wschód o Warszawy w odległości około 40 km i na wschód od Mińska Mazowieckiego w odległości około 4 km. Miejscowość Janów przy drodze krajowej Nr 2. Lotnisko położone jest na współrzędnych geograficznych 52,11 N 21,39 E, na wysokości 184 m npm. Otrzymało jeden pas startowy z nawierzchnią betonową, o wymiarach 2 500 m x 40 m, który ma orientację 09/27, czyli niemal idealnie wschód-zachód. Przez cały okres


1960r.

W kwietniu 1960r. na stan Pułku wpisano klucz (4) myśliwców Lim-5 P. W lipcu 1960r. te i inne samoloty z Pułku wzięły udział w paradzie lotniczej nad polami Grunwaldu.


MiG-21 dla 1 PLM „Warszawa”

1 PLM „Warszawa” z Mińska Mazowieckiego jako jeden z pierwszych pułków otrzymał na uzbrojenie samoloty MiG-21.

W dniu 29.09.1961r. do Polski w wielkiej tajemnicy sprowadzono pierwszy samolot myśliwski MiG-21 F-13 nr 741217 nb 1217 i umieszczono go w Modlinie, gdyż tam zorganizowano Centrum Szkolenia Lotniczego. Natomiast w listopadzie 1961r. do ZSRS posłano pierwszą grupę 16 ( 15 ) pilotów celem przeszkolenia na ten typ samolotu. W tej grupie znalazło się około pięciu pilotów z 1 PLM „Warszawa” z Mińska Mazowieckiego. Pierwszymi byli major Edmund Bogusz i kpt. Ryszard Styczeń. Piloci ci pierwsze loty na MiG-21 F-13 wykonali w Krzesinach w 62 PLM.

Kolejne 8 samolotów MiG-21 otrzymaliśmy we wrześniu 1962r. i rozpoczęto szkolenie kolejnej grupy wybranych pilotów z pułków bojowych. W grupie tej byli także piloci z Mińska Mazowieckiego.

Do Mińska Mazowieckiego pierwsze samoloty naddźwiękowe trafiły w połowie września 1963r., niemal jednocześnie z 62 PLM i 11 PLM. Było to 6 sztuk MiG-21 F-13, które wpisano na stan 1 Eskadry.

W 1964r. pułk otrzymał pierwsze maszyny MiG-21 PF wyposażone w stacje radiolokacyjne RP-21. Do końca 1964r. na stanie Pułku było już 8 MiG-21 PF. Samoloty te zastąpiły użytkowane do tej pory w pułku MiG-17 PF oraz MiG-21 F-13, które przekazano innym jednostkom. Dzięki rotacji sprzętu, głównie z 11 PLM w 1965r. 1 Eskadra 1 PLM posiadała 12 MiG-21 PF i 2 MiG-21 U. Jesienią 1965r. 16 pilotów z 2 Eskadry rozpoczęło przeszkolenie na samoloty naddźwiękowe. W dniu 30.06.1966r. wydarzyła się w Pułku pierwsza katastrofa na samolocie typu MiG-21 (PF). Niestety por Władysław Betka zginął.

Jak się okazało samoloty MiG-21 PF zagościły w pułku niezwykle długo, bo do 1989r., kiedy to zostały zastąpione przez MiG-21 M ze zlikwidowanego pułku z Goleniowa.

Z dniem 15.05.1966r. Pułk został przeformowany na nowy etat Nr 6/461, w wyniku czego powstał 22 Dywizjon Dowodzenia Lotami i 56 Batalion Zabezpieczenia.

W 1966r. Pułk razem z pilotami z 3 PLM, w ramach obchodów 1000-Lecia Polski uformował ugrupowanie pod nazwą Grot-Centrum złożone z 16 maszyn MiG-21 PF.

W 1968r. wyznaczone załogi Pułku wzięły dział w strzelaninach k.p.r. na poligonie na terenie ZSRS.

W styczniu 1971r. na stan przyjęto partię 10 MiG-21 PF z rozformowanego 13 PLM w Łęczycy.

Jesienią 1971r. na terenie lotniska w Mińsku Mazowieckim wznowiono rozgrywanie zawodów lotniczych, tym razem o tytuł Mistrza Walki Powietrznej. W latach 60-tych i 70-tych jednostka kilkakrotnie z powodu remontu w Mińsku Mazowieckim przebazowaywała się na lotnisko zapasowe w Szczytnie.

Z końcem 70-tych lat Pułk przejął 11 MiG-21 PF, z 39 PLM. Następnie w 1982r. kolejne 6 MiG-21 PF z innych jednostek. W tym czasie 12 pilotów przeszło przeszkolenie na samoloty MiG-21 PFM.

W 1983r., pod dwuletniej przerwie, wznowiono rozgrywanie Zawodów Lotniczych Użyteczno-Bojowych, o mistrza Walki Powietrznej. Drugie miejsce zajął kpt. Jerzy Moryc z 1 PLM. W 1987r. w takich zawodach w konkurencji zespołowej, pierwsze miejsce zajął zespół z 1 PLM.

W 80-tych latach główne szkolenie było skierowane na zwalczanie celów powietrznych pojedynczych i grupowych na małych wysokościach we współpracy z rakietowymi środkami OPL w warunkach osłony myśliwskiej i radioelektronicznej nieprzyjaciela.

W 1988r. w wyniku rozformowania 39 PLM wszystkie pozostałe samoloty MiG-21 PF przejął 1 PLM, który dzięki temu miał na stanie 36 MiG-21 PF i 7 MiG-21 U. W kolejnych latach na stanie 2 Eskadry pojawiły się MiG-21 M, PFM, gdyż 1 Eskadra otrzymała MiG-29, a samoloty MiG-21 PF w 1989r. skasowano.

W lutym 1989r. na terenie ZSRS, operując z lotniska w Baranowiczach, 1 PLM razem z jednostką sowiecką wykonywał wspólne ćwiczenia. Jednym z głównych zadań było strzelanie pociskami S-5 do celów naziemnych.


MiG-29 i przemiany społeczno-ustrojowe 1989r.

Druga połowa 80-tych lat stała się początkiem dużego kryzysu w wojskach lotniczych, którego końca jeszcze w 2000r. nie było widać. W tych warunkach postanowiono choćby nieznacznie poprawić ten stan rzeczy i Polska zdecydowała się na zakup minimalnej liczby jedynych dostępnych dla nas myśliwców pola walki ( frontowych ) MiG-29. W lutym 1989r. w Pułku przeprowadzono selekcję wśród personelu latającego pod kątem przeszkolenia na nową technikę lotniczą. Wybrano 12 pilotów i grupę personelu zabezpieczenia technicznego i nawigatorskiego i wysłano ich do Frunze w ZSRS. Szkolenie przeprowadzono w okresie marzec – maj 1989r.

Kupując samoloty MiG-29 staliśmy się 10 na świecie państwem użytkującym ten typ myśliwca. Pierwsze 4 maszyny MiG-29 ( 9.12 ) i 3 MiG-29 UB pojawiły się w Polsce na przełomie lipca / sierpnia 1989r. ( 31.07.1989r. ). Umieszczono je w Mińsku Mazowieckim w 1 PLM „Warszawa”. Numery seryjne MiG-29 ( 9.12 ) ns; 35070, 35111, 35114, 35115, MiG-29 UB ns; 14615, 14664, 14670.


Kolejne 5 sztuk MiG-29 ( 9.12 A ) przyleciało do Polski 2.10.1990r. Numery seryjne; 26365, 26367, 26383, 26389, (?). Były one pilotowane przez pilotów sowieckich. Towarzyszył im samolot An-12 z ekipą techniczną. Tylko ona miała prawo obsługi samolotów do czasu oficjalnego ich przekazania w dniu 30.10.1990r. stronie Polskiej. Samoloty były fabrycznie nowe i wyposażone w stacje radiolokacyjną RS-2 M.

W sumie te 12 maszyn pozwoliło na przezbrojenie 1 Eskadry, ale były siłą symboliczną i nie mogły przewartościować potencjału militarnego. 2 Eskadra posiadała na wyposażeniu samoloty MiG-21 M przebazowane z Goleniowa w miejsce MiG-21 PF.

Pierwszych pilotów-instruktorów Polskich wyszkolono w ZSRS. Do grona pierwszych należy zaliczyć; kpt. pil. inż. Marian Zięba, por. pil. Inż. Jacek Wojtaszczyk, por. pil. inż. Wiesław Rec, por. pil. inż. Waldemar Łobowski. Piloci pułku w rekordowym czasie i po mistrzowsku opanowali technikę latania na nowym sprzęcie.

W 1989r. Polscy piloci nowych myśliwców mówili, że przesiadka z MiG-21 do MiG-29 to jak przesiadka z małego fiata do mercedesa. Po raz pierwszy otrzymali myśliwiec z tak dużym nadmiarem ciągu. Możliwość przechwycenia z odległości 100 km. Samolot bardzo trudno wprowadzić w korkociąg ( twierdzono, że nawet jest to niemożliwie ), ale także bardzo trudno z niego wyprowadzić. Doskonała widoczność z kabiny. Pilot otrzymuje więcej precyzyjnych informacji. Skokowo wzrosło bezpieczeństwo załogi.

W dniu 13.01.1992r. po blisko 3-letnim okresie szkolenia podstawowego i taktycznego 1 eskadra 1 PLM  „Warszawa” z Mińska Mazowieckiego rozpoczęła dyżury w systemie obrony powietrznej Polski. Ze względu na newralgiczne położenie Mińska Mazowieckiego, jako najbliżej położona baza granicy wschodniej i braku środków ostrzegania nad wschodnią granicą, spowodowały nałożenie na MiG-29 dyżurów w sposób nietypowy dla pułków Polskich Sił Powietrznych, tzn. są one gotowe do startu 24 godziny na dobę. Takiej decyzji domagał się Sejm RP.

W okresie 3-lat wykonano kilka ćwiczeń w ostrym strzelaniu z działek i pociskami rakietowymi  na poligonie morskim Ustka.

Wprowadzenie nowych samolotów zbiegło się ze zmianami społeczno-ustrojowymi w Polsce. Dzięki temu w lotnictwie rozpoczął się powrót do kultywowania przedwojennych, lotniczych tradycji 1 pułku lotniczego. Pojawiły się nowe odznaki, nalepki i naszywki nawiązujące do chlubnych tradycji.

Lotnisko w Janowie stało się miejscem wielu zagranicznych wizyt różnych szczebli, tym razem z całego świata. Ich stałym elementem stał się pokaz pilotażu na MiG-29 wykonywanych przez mjr pilota H. Chołuja i mjr pilota J. Wojtaszczyka. Szczególne bliskie kontakty dotyczyły współpracy wojskowej lotnictwa Polskiego z lotnictwem państw zachodnich.

Najbardziej owocnym przykładem jest zawarcie współpracy polsko-francuskiej. Nastąpiło to w czerwcu 1993r. podczas wizyty 1 PLM „Warszawa” w 102 Bazie Lotniczej w Dijon - Longvic. Nasi piloci w obecności Szefa Sztabu Generalnego WP gen broni Tadeusza Wileckiego i dowódcy WLIOP gen dyw. Jerzego Gotowały w dniach 14-16.06.1993r. przebywali w Dijon. Polacy po raz pierwszy w praktyce mieli okazję skonfrontować swoją wiedzę, umiejętności pilotażowe i możliwości maszyn z obcym dotychczas modelem zachodnim.

W połowie czerwca 1993r. 1 PLM przejął dziedzictwo historyczne jednostek lotniczych II Rzeczypospolitej i imię generała brygady pilota Stefana Pawlikowskiego.

Jesienią 1993r. z rewizytą przebywali w Mińsku Mazowieckim francuzi z dwoma samolotami typu Mirage 2000. Z kolei w 1994r. nasze MiG-29 gościły w bazie 2 eskadry lotnictwa myśliwskiego Francji w Dijon.

 


 

Kolejne MiG-29 1995r.

W pierwszej połowie 90-tych lat Czechy wystawiły na sprzedaż swoje myśliwce MiG-29, w liczbie 10 sztuk. Rząd Polski skorzystał z okazji i pozyskał te maszyny na przełomie grudnia 1995r., a stycznia 1996r. Transakcja polegała na wymianie maszyn za 11 sztuk nowych śmigłowców Sokół.

Symboliczne przekazanie maszyn nastąpiło 19.02.1996r. oczywiście w Mińsku Mazowieckim. Od tego momentu 1 PLM posiadał na stanie 22 MiG-29, ( nadal jako jedyny w kraju, do czasu pozyskania samolotów MiG-29 z niemiec ).

W dniu 23.12.1995r. na terenie lotniska w Mińsku Mazowieckim odbyła się uroczystość przejęcia przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego ( z rodowodem komunisty ) zwierzchnictwa nad Polską Armią.

W nowy 1998r. Pułk wszedł jako jednostka 2 Korpusu OPK. Na uroczystości  zmiany podporządkowania obecny był dowódca 2 Korpusu OPK generał brygady pilot Jerzy Konieczny. W marcu 1998r. w ramach praktycznej realizacji postanowień dokumentu wiedeńskiego w Pułku przebywała delegacja OBWE. Latem 1998r. Pułk brał udział w ćwiczeniach koalicyjnych w ramach programu Partnerstwo Dla Pokoju – Cooperative Chance-98 oraz Amber Express-98. W dniu 1.03.1999r. na lotnisku w Mińsku Mazowieckim zademonstrowano pierwsze 4 MiG-29 przystosowane do wykonywania zadań w ramach Sił Natychmiastowego Reagowania NATO oraz 6 pilotów przeszkolonych w tym zakresie. W połowie marca 1999r. na terenie lotniska odbyły się główne uroczystości wojskowe związane z przyjęciem Polski do struktur NATO, a samoloty rozpoczęły dyżurowanie bojowe w ramach ił sojuszniczych.


1.01.2000r.

Z dniem 01.01.2001r., na skutek restrukturyzacji Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w miejsce 1 PLM powołane zostały dwie jednostki: - 23 Baza Lotnicza - jednostka logistyczna, która przejęła mienie gospodarcze 1 PLM oraz 1 Eskadra Lotnictwa Taktycznego - jednostka liniowa, która przejęła tradycje 1 PLM.

Samoloty używane przez 1PLM:

  • Jakowlew Jak-1,

  • Jakowlew Jak-9,

  • Polikarpow PO-2,

  • Iliuszyn Ił-2,

  • Jakowlew Jak-17 W,

  • Jakowlew Jak-23,

  • Mikojan i Guriewicz MiG-15,

  • WSK Lim-1 / 2,

  • Mikojan i Guriewicz MiG-17 PF,

  • WSK Lim-5,

  • WSK Lim-5 P,

Mikojan i Guriewicz MiG-21 F-13 / PF / PFM / M / U,

  • Mikojan i Guriewicz MiG-29 9.12 / UB,

  • PZL TS-8 Bies, 

  • PZL TS-11 Iskra,

  • PZL Mi-2,

  • Antonow An-2.

W latach 1945-1989r. jednostką dowodzili:
kpt. pilot Wasył Gaszyn: 23.03.1945 - 24.10.1945;
ppłk pilot Tadeusz Wicherkiewicz: 24.10.1945 - 20.12. 1947;
mjr pilot Michał Bujewicz: 20.12.1947 - 15,05.1949;
ppłk pilot Wasyl Bystrow: 15.05.1949 - 15.02.1951;
mjr pilot Tadeusz Krepski: 16.02.1951 - 11.05.1953;
mjr pilot Stefan Płoszański: 12.05.1953 - 7.10.1955;
ppłk pilot Lucjan Kałkus: 8.10.1955 - 20.01.1963;
mjr pilot Stanisław Mielczarek: 22.01.1963 - 27.06.1964;
mjr pilot Ryszard Grundman: 28.061964 - 11.08.1973;
mjr pilot Roman Harmoza: 11.08.1973 - 21.12.1977;
ppłk pilot Henryk Agnieszczak: 22.12.1977 - 2.01.1984;
ppłk dypl. pilot Czesław Biszkowiecki: 2.01.1984 - 10.10.1988;
ppłk dypl. pilot Zenon Kida: 8.10.1988 - 11.01.1991;

W latach 1991-2000r. jednostką dowodzili:
ppłk dypl. pilot Lech Majewski: 11.01.1991 - 30.09.1993
ppłk dypl. pilot Sławomir Dygnatowski: 30.09.1993 - 15.02.1998
ppłk dypl. pilot Włodzimierz Usarek: 15.02.1998 - 31.12.2000

Opracował

Karol Placha-Hetman

 
Polskie formacje powstawały głównie na terenach zagranicznych, jednak Polacy, którzy tam służyli, stanowili trzon powstałego później lotnictwa polskiego. Jak daje się zauważyć, początki lotnictwa polskiego nieodłącznie wiążą się z lotnictwem wojskowym. Pierwszy lot bojowy polskiego samolotu odbył się 5 listopada 1918 roku. Równocześnie utworzono wtedy Dowództwo Wojsk Lotniczych - pierwszą organizację lotnictwa wojskowego.
W marcu 1939 Sztab Lotnictwa przy Sztabie Głównym przy pojawiających się pogłoskach możliwości wybuchu kolejnej wojny, przystąpił do przetwarzania sił lotniczych z organizacji pokojowej na wojenną. Nie udało się to w pełni. Na początku II wojny światowej lotnictwo polskie dysponowało zaledwie 400 samolotami, w dużej mierze przestarzałymi technicznie.
Polacy we wrześniu 1939 roku zestrzelili jednak ponad 200 samolotów niemieckich.
W 1940 rozpoczęto formowanie 7 dywizjonów polskich we Francji, a po francuskiej klęsce polscy lotnicy przedostali sie do Wielkiej Brytanii. Tu przeszli intensywne szkolenia i brali udział w walkach. Lotnictwo Polskie uczestniczyło w działaniach bojowych RAF od sierpnia 1940 do maja 1945, wykonując zadania we wszystkich ważniejszych operacjach na froncie zachodnim. Po II wojnie światowej, w latach 1945-1947 w polskim lotnictwie rozpoczęły się zmiany, które polegały na rozformowaniu pułków, dywizji oraz korpusów, a w zamian tworzeniu pułków różnych rodzajów lotnictwa.

 


Źródło:

Strona poświęcona szeroko rozumianemu Polskiemu Lotnictwu Wojskowemu po 1945r. Zawiera informacje o sprzęcie latającym, lotniskach, jednostkach, pilotach i konstruktorach. Historii, teraźniejszości i przyszłości...