25 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Pruszczu Gdańskim
1954r. – 1966r.


Historia 25 PLM
W 1951r. przystąpiono do tworzenia 10 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego z siedzibą w Słupsku. W skład Dywizji miały wejść; 28 PLM w Słupsku, 25 PLM w Pruszczu Gdańskim oraz trzeci nie określony. Podstawowym Pułkiem w Dywizji był oczywiście 28 PLM, który na długie lata zagościł w systemie obrony Polski.
Formowanie 25 PLM szło bardzo opornie, a to głównie z dwóch powodów, braku sprzętu, ale przede wszystkim z braku odpowiednio wyszkolonego personelu latającego. Według dostępnych danych 1954r. Pułk oficjalnie zaczął funkcjonować. Miejscem jego bazowania stało się lotnisko w Pruszczu Gdańskim.

Pruszcz Gdański Lotnisko 2008r.
Ma współrzędne 54,14 N, 18,40 E. Leży na wysokości 94 m npm. Ma pas startowy o wymiarach 2 000 m x 60 m, o orientacji 10/28 i nawierzchnię betonowa. Jest to lotnisko o jednym z najkrótszych pasów startowych w Wojskowym Lotnictwie Polskim.
Lotnisko ma nie najwygodniejsze położenie. Znajduje się praktycznie w centrum miasta, Pruszcz Gdański, w dzielnicy Cieplewo. Teren silnie zurbanizowany. W pobliżu przebiega droga krajowa Nr 1. Z lotniska nad wody Zatoki Gdańskiej jest zaledwie 15 km i tyle samo do centrum miasta Gdańska. W 2008r. jest użytkowane przez wojsko ( 49 PŚB ) jak i do celów cywilnych ( Aeroklub Pomorski ). Dodatkowo w pobliżu usytuowany jest Port Lotniczy Rębiechowo, 20 km, a dalej Lotnisko Babie Doły, około 40 km i Malbork, około 42 km. Bliskość innych lotnisk, silnie zurbanizowany teren oraz występująca tu bryza morska nadają oryginalności odbywanych tu lotów.

Służba 25 PLM 1954r. – 1966r.
Od samego początku Pułk był przygotowany do eksploatacji samolotów myśliwskich z napędem turboodrzutowym. Początkowo były to; MiG-15, Lim-1, MiG-15 bis, Lim-2. Pułk otrzymał także na stan nowoczesne myśliwce Lim-5 i Lim-5 P, a do szkolenia pilotów SB Lim-1 / 2.
Z końcem 50-tych lat w Wojskach OPL OK. zlikwidowano Dywizje, a w ich miejsce powołano nowe związki w nowym układzie, Korpusy. W 1960r. 2 Korpus OPL OK. z dowództwem w Bydgoszczy posiadał w swoim składzie cztery pułki;
· 11 PLM w Debrznie,
· 25 PLM w Pruszczu Gdańskim,
· 26 PLM w Zegrzu Pomorskim,
· 28 PLM w Słupsku.
Dodatkowo w skład 2 Korpusu OPL OK. podlegają;
· 19 Eskadra Holownicza w Słupsku,
· 43 Eskadra Łącznikowa w Bydgoszczy,
· 129 Pułk Artylerii OPL w Szczecinie,
· 136 Pułk Artylerii OPL w Bydgoszczy,
· Bataliony Radiotechniczne; 2 w Grudziądzu, 8 w Słupsku, 9 w Choszcznie.

Przełom lat 50/60-tych to okres wprowadzanie do Polskiego Wojska nowej techniki lotniczej w postaci śmigłowców. MON wyznacza lotnisko w Pruszczu Gdańskim jako nadające się do tego celu. Na lotnisku zostaje zorganizowany 49 Pułk Śmigłowców Bojowych. W 1966r. 25 PLM w Pruszczu Gdańskim zostaje rozformowany.

Opracował Karol Placha

21 Pułk Lotnictwa Zwiadowczego w Ławicy i Sochaczewie,

21 Pułk Lotnictwa Rozpoznawczego, 21 Samodzielny Pułk Lotnictwa Rozpoznawczego,
21 Pułk Lotnictwa Rozpoznania Taktycznego, 21 Pułk Lotnictwa Rozpoznania Taktycznego i Artyleryjskiego,
21 Pułk Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego w Sochaczewie i Powidzu 1951r. – 1986r.


Historia 21 PLRT
Do rozpoznania lotniczego Wojsko Polskie przywiązywało zawsze dużą wagę. W początkowym okresie, po zakończeniu II wojny światowej rolę samolotów rozpoznawczych pełniły samoloty bombowe Pe-2, a od 1949r. również Tu-2. Lecz potrzeba posiadania typowo rozpoznawczych samolotów, już nie tylko wykonujących swoje zadania przy pomocy obserwacji wzrokowej, ale także przy pomocy aparatury fotograficznej i innej, była nagląca.
Na podstawie Rozkazu Nr 0036/Org. Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 7.04.1951r. przystąpiono do formowania 21 Pułku Lotnictwa Zwiadowczego jako JW. 1295. Pułk zorganizowano na lotnisku Ławica-Poznań na bazie Eskadry Lotnictwa Zwiadowczego.
W maju 1954r. pułk został przebazowany na lotnisko Bielice koło Sochaczewa.
Na podstawie Rozkazu Nr 0310/Org. Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 18.12.1954r. jednostka otrzymuje nazwę 21 Pułk Lotnictwa Rozpoznawczego. Jednak już w następnym roku na podstawie Zarządzenia Nr 0260/Org. Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 29.11.1955r., nazwę zmieniono na 21 Samodzielny Pułk Lotnictwa Rozpoznawczego. Było to związane z tym, że Pułk nie podlegał żadnej dywizji, ani korpusowi, lecz bezpośrednio Sztabowi Generalnemu. I taki układ nie trwał długo, gdyż w 1957r. Pułk podporządkowano dowódcy Lotnictwa Operacyjnego.
W 1959r. Pułk otrzymał sztandar ufundowany przez Radę Państwa.
W 1960r. Pułk posiada na etacie cztery eskadry. Dwie eskadry bliskiego rozpoznania i dwie eskadry dalekiego rozpoznania. Te pierwsze mają na wyposażeniu samoloty Lim-2. Te drugie samoloty Ił-28 i Ił-28 R.
W dniu 7.07.1960r. pułk otrzymuje na wyposażenie pierwszy samolot Lim-5 R nr 1C-1712 wyposażony w aparat fotograficzny AFA-39.
W lipcu 1960r. z okazji obchodów zwycięstwa pod Grunwaldem pułk wystawił do defilady 4 samoloty Lim-2, które tworzyły asystę dla bombowca Ił-28 z Powidza.
Już w 1963r. następują kolejne zmiany. Z dniem 13.04.1963r. jednostkę przeformowano na nowy etat i zmieniono nazwę na 21 Pułk Lotnictwa Rozpoznania Taktycznego. Stało się to na podstawie Rozkazu Dowódcy Wojsk Lotniczych Nr 030/Org. z dnia 12.04.1963r. Zmiany te są związane z powołaniem na lotnisku w Sochaczewie kolejnej jednostki rozpoznawczej w postaci 32 Pułku Lotnictwa Rozpoznania Artyleryjskiego.

Nowe samoloty Lim-6 bis R. 1964r
Z początkiem 1964r. do 21 PLRT zaczęto wprowadzać nową technikę lotniczą w postaci nowoczesnych szturmowo-rozpoznawczych samolotów Lim-6 bis R. Samoloty należały do trzeciej serii produkcyjnej. W tej serii część samolotów wykonano jako szturmowe, a część jako szturmowo-rozpoznawcze i te samoloty trafiły do 21 PLRT.
W dniu 6.01.1964r. w Sochaczewie przyjęto 3 Lim-6 bis nr; 1J 06-01 / 601, 1J 06-02 / 602, 1J 06-04 / 604. W dniu 16.01.1964r. przyjęto 7 Lim-6 bis R nr; 1J 06-05 / 605, 1J 06-06 / 606, 1J 06-07 / 607, 1J 06-08 / 608, 1J 06-09 / 609, 1J 06-11 / 611, 1J 06-14 / 614. W dniu 6.03.1964r. Pułk przyjął 2 Lim-6 bis R nr; 1J 06-37 / 637, 1J 06-38 / 638. W dniu 13.03.1964r. kolejne 2 lim-6 bis R nr; 1J 06-35 / 635, 1J 06-36 / 636. Łącznie Pułk otrzymał na pewno 14 maszyn szturmowo-rozpoznawczych.
Z początkiem lat 70-tych 21 PLRT otrzymał dodatkowo, co najmniej trzy samoloty szturmowo-rozpoznawcze Lim-6 MR nr; 1D 01-01 / 101, 1D 05-23 / 523, 1D 06-18 / 618. Były to samoloty Lim-5 P przebudowane do standardu Lim-6 bis w LZR-2 w Bydgoszczy.

Kolejne zmiany
W kwietniu 1968r. po raz kolejny następują zmiany organizacyjne. Pułk zostaje przeformowany na nowy etat i przemianowany na 21 Pułk Lotnictwa Rozpoznania Taktycznego i Artyleryjskiego. Dokonano tego na podstawie Rozkazu Dowódcy Wojsk Lotniczych Nr 015/Org. Z dnia 16.04.1968r.
W styczniu 1969r. Pułk został przebazowany na lotnisko w Powidzu.
W 1982r. jednostkę przeformowano po raz kolejny i przemianowano na 21 Pułk Lotnictwa Bombowego-Rozpoznawczego.

Rozformowanie 1986r.
Na podstawie zarządzenia Nr 017/Org. Dowódcy Wojsk Lotniczych z dnia 3.10.1986r. Pułk zostaje rozformowany w terminie do 31.12.1986r. Lecz na bazie tego Pułku sformowano w 7 Pułku Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego – 3 Eskadrę.

Dowódcy Pułku:
· mjr pil. Andriej Dubowoj ( 1951-1955 )
· płk pil. Aleksander Milart ( 1955-1963 )
· ppłk pil. Michał Polech ( 1963-1967 )
· ppłk pil. Leopold Pacek ( 1967-1971 )
· ppłk pil. Adam Mąkosa ( 1971-1975 )
· płk dypl. pil. Zbigniew Jędrzejewski ( 1975-1979 )
· ppłk dypl. pil. Wiktor Frankiewicz ( 1979-1983 )
· ppłk dypl. pil. Janusz Konieczny ( 1983-1986 )
· kpt. dypl. nawig. Andrzej Pająk ( 1986 )

Sprzęt 21 PLRT;
· Ił-28,
· Ił-28 R,
· Lim-1,
· Lim-2,
· Lim-5,
· Lim-5 R,
· Lim-6 bis R,

Opracował Karol Placha

13 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Łęczycy - sierpień 1951 – 31.12.1971r.

Historia


Formowanie 13 PLM 1951r.

Na początku sierpnia 1951r. zgodnie z planem Rozkazem DWL nr 064/org przystąpiono do formowania w 5 DLM kolejnego 13 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego. Bazą stała się kadra 1 PLM, a miejscem formowania lotnisko Bemowo. Na dowódcę 13 PLM wyznaczono mjr pilota Stanisława Więcka, a na dowódców eskadr; kpt. pilota Kazimierza Tananę, por pilot Wiktor Iwonia, por pilot Bolesław Smolika. Z dniem 9 sierpnia 1951r. do nowego pułku z 1 PLM przekazano 13 Jak-23 nr 713, 715, 718, 723, 724, 725, 801, 810, 819, 820, 905, 909, 1002 i samolot szkolny Jak-17 W nr 3120127.

W 1951r. na jednym lotnisku Bemowo stacjonowały jednocześnie trzy Pułki myśliwskie; 1 PLM, 2 PLM i 13 PLM. Ten ostatni jako trzeci w Polsce został przeszkolony na samoloty z napędem turboodrzutowym.

13 PLM operacyjnie podlegał pod 5 Dywizję Lotnictwa Myśliwskiego.
Rozformowanie 13 PLM na Mierzęcice, Łask i Wrocław nastąpiło w dniu 30 grudnia1971r.


13 PLM w Łęczycy. 1952r. – 1971r.
W marcu 1952r. na lotnisko w Łęczycy przebazowano stan osobowy i sprzęt 13 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego .W początkowym okresie Pułk użytkował myśliwce Jak-23 i jako szkolne Jak-17 W. Około 1953r. Pułk rozpoczyna przezbrajanie na MiG-15 / Lim-1. Na uzbrojenie kolejno zostały wprowadzone Lim-2, Lim-5 i Lim-5 P. W czasie reformowania Lotnictwa Polskiego w 1957r. 13 PLM w Łęczycy nadal pozostaje w strukturach 5 DLM OPL OK razem z 1 PLM, który został przeniesiony do Mińska Mazowieckiego.

Z końcem 50-tych lat w Lotnictwie Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju nastąpiły kolejne zmiany. Zlikwidowano Dywizje, a kierowanie Pułkami powierzono pod związki taktyczne tzw Korpusy. W 1960r. w skład 1 Korpusu OPL OK. wchodziły cztery pułki myśliwskie;
- 1 PLM z Mińska Mazowieckiego,
- 2 PLM z Czyżyn,
- 13 PLM z Łęczycy,
- 39 PLM w Mierzęcicach.
Dodatkowo 1 Korpus OPL OK. ma w swoich strukturach; 42 Eskadrę Lotnictwa Łącznikowego w Warszawie, 9 Dywizja Artylerii OPL w Warszawie z 64, 86, 87, 94 Pułkami Artylerii OPL, 13 Dywizja Artylerii OPL w Bytomiu z 85, 89, 96, 97 Pułkami Artylerii OPL, 3 Pułk Artylerii OPL w Łodzi, 90 Pułk Artylerii OPL w Nowej Hucie, 115 Pułk Artylerii OPL w Stalowej Woli oraz Bataliony Radiotechniczne; 3 w Sandomierzu, 6 na Bemowie, 7 Łódź-Lublinek, 14 Rakowice-Czyżyny.

13 PLM swoje pierwsze wyloty na jednomiejscowych bojowych samolotach F- 13 rozpoczął w 1964 roku. Dopiero po roku nastąpiły loty kontrolne na MiG 21- U

Z końcem 60-tych lat 1 Korpus OPL działa w składzie tylko trzech Pułków;
- 1 PLM z Mińska Mazowieckiego,
- 10 PLM z Łasku w miejsce rozformowanego 2 PLM z Czyżyn,
- 13 PLM z Łęczycy.
W tym czasie 13 PLM był już przygotowywany do rozformowania, co spowodowane zostało rozwojem lotnictwa nowego typu opartego na śmigłowcach. Lotnisko w Łeczycy zostało wytypowane do przyjęcia „wiatraków” i kontynuowania szkolenia na nich.

 

Ciekawostki

W swojej historii 13 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego ma kilka ciekawych wydarzeń. W 1964r. podczas jednego z lotów na wysokości 10 tysięcy metrów zgasł silnik. Lecący samolotem Marek Zapiór zapuścił silnik i szczęśliwie wylądował. Silnik zdjęto, wywieziono, a przysłowiowy słuch o nim – zaginął. Innym razem podczas jednego z lotów Eugeniusz Tarka zginął z radarów. Jak się później okazało powodem było przepalenie się przewodów. A podczas spychania F-13 do hangaru, prawe podwozie główne złożyło się, turbując tym samym jednego z wojskowych. Swojego czasu 13 PLM zdarzyły się ćwiczenia na... samolocie bez silnika. Sytuacja wydała się w momencie, kiedy próbowano nawiązać z nim łączność.

W historii Pułku jest jedno przykre wydarzenie. W 1965 roku podczas nocnego lotu z kursem 280 zginął Eugeniusz Machnicki. Wypadek wydarzył się podczas nabierania wysokość (ok. 1800-2000 m), kiedy to otworzyła się dysza, co spowodowało, że moc silnika się straciła. Kiedy Eugeniusz Machnicki zorientował się w sytuacji, postanowił skakać z samolotu, jednakże spadochron nie otworzył się do końca.

 

Wojskowi w 13 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego:

Promocje w Jednostki można podzielić na dwie tury.

W pierwszej turze:

Koźlak Edmund – dowódca pułku

Marian Gniady - dowódcą jednostki, zastępca Stanisław Niedźwiedzki

W skład 13 PLM wchodzili również:

Stefańczuk Wacław, Wasilew Marian, Zubowicz Zbigniew, Tarka Eugeniusz, Przybysz Stanisław

Skiba Ryszard, Waścicionek - , Zapiór Marek

ok. 3 lat później dołączyli:

Ozarowski Antoni, Rejman Czesław, Pacześniak- , Pazura-

 

Łęczyca
Historia lotniska w Leźnicy Wielkiej to nie tylko czasy 37. pułku śmigłowców transportowych. Zaczęła się w czasie II Wojny Światowej, kiedy to Niemcy we wsi Krzepocin ( Krzepocinek) wybudowali betonowy pas startowy o wym. 1 200 m x 60 m. Tuż po wojnie stacjonowało tu dowództwo 3. Brandenburskiej Myśliwskiej Dywizji Lotniczej oraz jej 10 i 11 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego ( 9 PLM rozformowano). W lutym 1946r. dywizji zmieniono nazwę na 1 Myśliwską Dywizję Lotniczą, a pułki odpowiednio na 2 i 3 PLM i przeniesiono na lotnisko Czyżyny w Krakowie. W styczniu 1946r. z rozformowanej 1 Dywizji Lotnictwa Bombowego, jednocześnie na bazie 3 Pułku Lotnictwa Bombowego ( stacjonował na lotnisku Sochczew – Bielice ) utworzono na lotnisku w Leźnicy Wielkiej 7. samodzielny pułk lotnictwa bombowców nurkujących. W kwietniu 1947 r. pułk przebazowano na lotnisko poznańskiej Ławicy. W tym okresie infrastruktura lotniska była uboga np. nie było hangaru, a stan osobowy był zakwaterowany w starych przedwojennych koszarach przy ul. Kaliskiej. Dopiero w marcu 1952r. ( po rozbudowie ) przebazowano tu z lotniska Bemowo ( Warszawa - Babice ) 13. PLM, który rozformowano w dniu 30 grudnia 1971 r. Po tym zaczyna się historia 37 pśt.


Z ciekawostek związanych z lotniskiem w Leźnicy Wielkiej można przypomnieć fakt, że w początkach lat 50 służył w 13. PLM starszy brat jedynego polskiego kosmonauty Władysław Hermaszewski. Natomiast w październiku 1956r. urządzono tu polowe miejsce postoju Dowództwa Północnej Grupy Wojsk Sowieckiej ( Radzieckich ) maszerujących na Warszawę. Wowczas na lotnisku przebywał min. Iwan Koniew.

 

 

Lotnisko Łęczyce – Leźnica Wielka
Lotnisko ma współżędne geograficzne 52,00 N, 19,08 E. Leży na wysokości 115 m npm. Pas startowy o wymiarach 2 500 m x 60 m z nawierzchnią asfaltową, ma orientacje 10/28.


Informacje opracował Karol Placha-Hetman. Tekst został uzupełniony wspomnieniami płk Marka Zapióra, który służył w jednostce od kwietnia 1959 do grudnia 1970. Służbę kończył jako zastępca dowódcy eskadry. Później został przeniesiony do 39 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego, gdzie służył jako dowódca Eskadry.


11 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Debrznie 1951 – 1968r.
11 Brandenburski Pułk Lotnictwa Myśliwskiego we Wrocławiu-Starachowicach 1968r. - 1999r.


 

Powstanie 11 PLM
W planach sowieckich, w czasie II wojny światowej, było utworzenie Polskiego związku lotniczego jako 3 Dywizji Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego. Z powodu braku odpowiedniego sprzętu przystąpiono do formowania 3 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego w składzie trzech pułków myśliwskich, którym nadano oznaczenia 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM.
Podstawa był rozkaz operacyjny Naczelnego Dowództwa Armii Sowieckiej z dnia 7.09 (08).1944r. oraz Zarządzenie Wykonawcze Sztabu Generalnego Armii Sowieckiej, w którym była mowa o powołaniu 1 Mieszanego Korpusu Lotniczego. Miejscem formowania była osada Karłówka na Ukrainie, okolice miast Charków i Kazań. Korpus utworzono w okresie od września 1944r. do stycznia 1945r.
W skład korpusu wchodziła 3 DLM ( dywizja lotnictwa myśliwskiego ). Jej formowanie rozpoczęto w dniu 20.09.1944r. na bazie 10 BSz-T ( brygady szkolno-treningowej ) z 2 AL. ( armii lotniczej ).
W skład 3 DLM weszły następujące pułki;
· 9 PLM
· 10 PLM
· 11 PLM ( bohater tego rozdziału ).
Pułki te początkowo stacjonowały w Karłówce, około 100 km na południowy-zachód od Charkowa. Otrzymały one samoloty myśliwskie z 248 PLM z Krasnogrodu, który w tym czasie miał niepełny stan osobowy. Dowódcą dywizji mianowano ppłk Wasyla Dobraszowa (?).
Od dnia 17.09.1944r. na lotnisku Krasnogród rozpoczęto szkolenie pilotów z 9 PLM, a na lotnisku Karłówka pilotów z 10 PLM i 11 PLM. Podstawowym samolotem stał się Jak-1. Gotowość do rozpoczęcia działań wojennych osiągnięto z początkiem 1945r., a w dniu 20.01.1945r. przystąpiono do przebazowania dywizji na teren Polski, chociaż rozkaz Dowódcy Lotnictwa ZSRS został wydany dopiero w dniu 24.01.1945r. Sowici bardzo dbali o to, aby Polacy nie walczyli na terenach wschodniej Rzeczpospolitej, a do walki przystąpili dopiero po przekroczenie linii Buga. 3 DLM otrzymała rozkaz stacjonowania na lotnisku węzła kutnowskiego. Rejon Sochaczewa i Kutna. Przebazowanie przeprowadzono w kilku rzutach powietrznych i kołowych, a zakończono w marcu 1945r. Następnie pułki przeniesiono na zachód bliżej frontu.
10 PLM brał czynny udział w walkach o Berlin.
Jeszcze nie umilkły wystrzały, a już 3 Brandenburska DLM ze swoimi trzema Pułkami ( 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM ) otrzymały rozkaz powrotu do Polski poprzez przebazowanie na węzeł kutnowski.
Po pewnym czasie 10 PLM został przebazowany do Krakowa na lotnisko Czyżyny.
W 1946r. pułki; 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM zostały podporządkowanie bezpośrednio Dowództwu Wojsk Lotniczych i już w dniu 24.01.1946r. Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP zostaje powołana do życia 1 Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego ze składem; 1 PLM w Warszawie, 2 PLM w Krakowie ( poprzedni 10 PLM ), 3 PLM ( poprzedni 11 PLM ).


Formowanie nowych jednostek lotniczych.
Wojna w Korei wymusiła w Polsce tworzenie kolejnych jednostek lotniczych. Sztab Generalny Wojska Polskiego wydał rozkaz Nr 0096/Org. z dnia 11.12.1951r. na mocy którego Dowództwo Wojsk Lotniczych przystąpiło do tworzenia 11 DLM ( Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego ). Rozkaz zakładał utworzenie w ramach 11 DLM następujących jednostek.
· 11 PLM
· 24 PLM
· 27 PLM
· 75 Kompania Łączności
· 47 Ruchome Warsztaty Remontowe Lotnictwa.
Jednostki te miano utworzyć w okresie od maja 1951r. do grudnia 1951r. Trudna sytuacja ekonomiczna Polski spowodowała, że wykonanie tego rozkazu stało się niemożliwe. Wydano nowy rozkaz Nr 0078/Org. z dnia 19.11.1952r., który założył formowanie lotniczych związków taktycznych w składzie dwóch pułków lotniczych. Dlatego zaniechano tworzenie 24 PLM i 27 PLM, a 11 DLM otrzymała pod rozkazy;
· 26 PLM z 9 DLM, któremu jako miejsce stacjonowania wyznaczono Zegrze Pomorskie.
· 40 PLM z 7 DLM, któremu jako miejsce stacjonowania wyznaczono Świdwin i tam także pomieszczono pozostałe jednostki dywizji.

Formowanie 11 PLM 1951r. – 1968r.
Pułk ten zaczęto organizować jesienią w 1951r., a w 1952r. był już praktycznie sformowany. Miejscem jego formowania stało się lotnisko w Krzesinach. Pilotów od samego początku szkolono na samolotach MiG-15.
Na przełomie 1953/1954r. pułk przeniesiono na miejsce stałego operowania do Debrzna. Organizacyjnie 11 PLM został podporządkowany pod 2 Korpus OPL OK. z dowództwem w Bydgoszczy.

Debrzno 1954-1968r.

Lotnisko w Debrznie. 2008r.
Niewielkie miast położne w północnej części Polski, na uboczu. Obecnie ( 2007r. ) w Województwie Pomorskim, powiat Człuchowski, na granicy województw Pomorskiego i Wielkopolskiego i w pobliżu Kujawsko-Pomorskiego. Nad rzeczką Debrzynka. Przy drodze Nr 188 pomiędzy Złotowem, a Człuchowem. Na drodze tej w kierunku północno-wschodnim umieszczono w 60-tych latach DOL. Obecnie ( 2007r. ) nieczynny.
DOL Debrzno; wymiary 2 150 m x 20 m, 160 m npm, nawierzchnia asfaltowa, orientacja 04/22, współrzędne geograficzne 53,34 N 17,15 E.
Lotnisko zlokalizowane 2 km od centrum miasteczka w kierunku południowo-wschodnim. Lotnisko posiada pas startowy o wymiarach 2 500 m x 60 m, 155 m npm, nawierzchnia asfaltowa, orientacja 07/25, współrzędne geograficzne 53,31 N 17,15 E.

Pułk otrzymał na wyposażenie samoloty Lim-1/2.
Podobnie jak inne pułki borykał się on z kłopotami kadrowymi. Było mało pilotów, a ich poziom wyszkolenia był niski. Powodem był przyspieszony tryb szkolenia i zaniżenie wymagań wobec kandydatów na pilotów.

W Debrznie 11 PLM stacjonował od 1954-1968r., po czym w Debrznie stacjonował 9 PLM ( 1968-1989r. ).

11 PLM Wrocław-Starachowice 1968r. – 1999r.
W drugiej połowie 60-tych lat następuje poważna reorganizacji Polskiego Lotnictwa. Jedną z przesłanek jest chęć powrotu do nazw i numerów Pułków z okresu II wojny światowej, aby nik nie miał wątpliwosci co do sowieckich korzeni naszego lotnictwa. W efekcie niektóre jednostki zmianiają nazw. 11 PLM stacjonujacy w Debrznie staje się 9 PLM, a 3 PLM w Starachowicach staje się 11 Brandenburskim Pułkiem Lotnictwa Myśliwskiego.

MiG-21 w Pułku.
W tym czasie pułk przechodzi do szkolenia na samolotach naddźwiękowych MiG-21. Samolot ten stał się podstawowym sprzętem pułku do końca jego istnienia.
Około 1966r. w jednostce pojawiają się pierwsze MiG-21 F-13. Są to maszyny pozyskane z innych jednostek, które w tym czasie otrzymywały już nowsze wersje tego myśliwca. Na przełomie 60/70-tych lat pułk otrzymuje na wyposażenie pierwsze MiG-21 PF i MiG-21 PFM, które staja się podstawowym typem używanym w pułku. Pozwalają one na całkowite przezbrojenie pułku na myśliwce naddźwiękowe. Około 1980r. pułk otrzymuje na wyposażenie pierwsze egzemplarze samolotów MiG-21 M / MF.
W 1989r. pułk zostaje zobowiązany do przekazanie kilku samolotów MiG-21 MF do 62 PLM w Krzesinach. Jednak już w 1990r. samoloty te powracają do Starachowic, gdyż w Krzesinach nie było dostatecznej bazy osobowej i materiałowej do eksploatacji tych samolotów.
W 1991r. pułk posiadał na stanie 24 MiG-21 MF, 5 MiG-21 UM oraz około 4 TS-11 Iskra.

1989r.
W przededniu przemian społeczno-politycznych w Polsce 11 BPLM nadal podlega pod 3 Korpus OPK ( poprzednio OPL OK. ) z dowództwem we Wrocławiu, ale już tylko w składzie dwóch pułków. Tym drugim był 62 PLM Krzesiny. Dodatkowo w tym czasie 3 Korpus OPK dysponuje; 1 Brygadą Artylerii OPK w Bytomiu, 79 Samodzielnym Pułkiem Artylerii w Poznaniu, 3 Brygada Radiotechniczną.

1991-1999r.
W 90-tych latach po rozwiązaniu 39 PLM w Mierzęcicach 11 PLM stacjonuje jedną eskadrą właśnie w Mierzęcicach. Sytuacja ta trwała do momentu rozformowania 11 BPLM ze Starachowic.
W 1999r. rozformowano 11 PLM. Wszystkie jego sprawne MiG-21 MF przekazano do 3 PLM ( były 62 PLM ) w Krzesinach i 10 PLM w Łasku. Dzięki temu wszystkie będące jeszcze w użyciu MiG-21 MF skupiono w tych dwóch pułkach.

Samoloty używane w Pułku we Wrocławiu-Starachowicach.
Jakowlew Jak-17 W,
Jakowlew Jak-23,
WSK Mielec Lim-1,
WSK Mielec Lim-2,
WSK Mielec Lim-5,
Mikojan i Guriewicz MiG-21 F-13,
Mikojan i Guriewicz MiG-21 PF,
Mikojan i Guriewicz MiG-21 PFM,
Mikojan i Guriewicz MiG-21 M,
Mikojan i Guriewicz MiG-21 MF,
Mikojan i Guriewicz MiG-21 UM,
TS-11 Iskra

Wypadki lotnicze w Pułku.
1. W dniu 24.01.1969r. wypadkowi uległ MiG-21 PFM z 11 PLM w okolicach miejscowości Zamłynie. Pilot porucznik Mieczysław Wojciechowski przeżył ( zginął ).
2. W dniu 16.02.1971r. wypadkowi uległ MiG-21 PFM z 11 PLM koło miejscowości Wrząca Śląska. Pilot kapitan Henryk Osierda przeżył ( zginął ).
3. W dniu 14.06.1978r. wypadkowi uległ MiG-21 U z 11 PLM na lotnisku Wrocław-Starachowice. Pilot kapitan Zbigniew Jancewicz przeżył ( zginął ).
4. W dniu 2.08.1979r. wypadkowi uległ MiG-21 F-13 nb 2409 nr 762409 z 11 PLM. Pilot przeżył.
5. W dniu 4.03.1988r. wypadkowi uległ MiG-21 MF z 11 PLM na lotnisku Starachowice-Wrocław. Pilot porucznik Jarosław Górecki zginął podczas startu do nocnego lotu. Przyczyną katastrofy była niesprawność silnika wynikająca z uszkodzenia przewodu powietrznego doprowadzającego powietrze pod ciśnieniem do pompy paliwowej dopalacza. Nadmierna ilość paliwa spowodowała przepalanie łopatek turbiny i przerwanie pracy silnika. W miejscu gdzie zginął pilot koledzy z JW. 1465 umieścili tablice pamiątkową.

Opracował Karol Placha-Hetman

10 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego 1944  - 1946r.,
10 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Łasku 1968 –1999r.

Powstanie 10 PLM
W planach sowieckich, w czasie II wojny światowej, było utworzenie Polskiego związku lotniczego jako 3 Dywizji Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego. Z powodu braku odpowiedniego sprzętu przystąpiono do formowania 3 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego w składzie trzech pułków myśliwskich, którym nadano oznaczenia 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM.
Podstawa był rozkaz operacyjny Naczelnego Dowództwa Armii Sowieckiej z dnia 7.09 (08).1944r. oraz Zarządzenie Wykonawcze Sztabu Generalnego Armii Sowieckiej, w którym była mowa o powołaniu 1 Mieszanego Korpusu Lotniczego. Miejscem formowania była osada Karłówka na Ukrainie, okolice miast Charków i Kazań. Korpus utworzono w okresie od września 1944r. do stycznia 1945r.
W skład korpusu wchodziła 3 DLM ( dywizja lotnictwa myśliwskiego ). Jej formowanie rozpoczęto w dniu 20.09.1944r. na bazie 10 BSz-T ( brygady szkolno-treningowej ) z 2 AL. ( armii lotniczej ).
W skład 3 DLM weszły następujące pułki;
· 9 PLM
· 10 PLM ( bohater tego rozdziału ).
· 11 PLM
Pułki te początkowo stacjonowały w Karłówce, około 100 km na południowy-zachód od Charkowa. Otrzymały one samoloty myśliwskie z 248 PLM z Krasnogrodu, który w tym czasie miał niepełny stan osobowy. Dowódcą dywizji mianowano ppłk Wasyla Dobraszowa (?).
Od dnia 17.09.1944r. na lotnisku Krasnogród rozpoczęto szkolenie pilotów z 9 PLM, a na lotnisku Karłówka pilotów z 10 PLM i 11 PLM. Podstawowym samolotem stał się Jak-1. Gotowość do rozpoczęcia działań wojennych osiągnięto z początkiem 1945r., a w dniu 20.01.1945r. przystąpiono do przebazowania dywizji na teren Polski, chociaż rozkaz Dowódcy Lotnictwa ZSRS został wydany dopiero w dniu 24.01.1945r. Sowici bardzo dbali o to, aby Polacy nie walczyli na terenach wschodniej Rzeczpospolitej, a do walki przystąpili dopiero po przekroczenie linii Buga. 3 DLM otrzymała rozkaz stacjonowania na lotnisku węzła kutnowskiego. Rejon Sochaczewa i Kutna. Przebazowanie przeprowadzono w kilku rzutach powietrznych i kołowych, a zakończono w marcu 1945r. Następnie pułki przeniesiono na zachód bliżej frontu.
10 PLM brał czynny udział w walkach o Berlin.
Jeszcze nie umilkły wystrzały, a już 3 Brandenburska DLM ze swoimi trzema Pułkami ( 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM ) otrzymały rozkaz powrotu do Polski poprzez przebazowanie na węzeł kutnowski.
Po pewnym czasie 10 PLM został przebazowany do Krakowa na lotnisko Czyżyny.
W 1946r. pułki; 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM zostały podporządkowanie bezpośrednio Dowództwu Wojsk Lotniczych i już w dniu 24.01.1946r. Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP zostaje powołana do życia 1 Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego ze składem; 1 PLM w Warszawie, 2 PLM w Krakowie ( poprzedni 10 PLM ), 3 PLM ( poprzedni 11 PLM ).

Zobacz historię 2 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Czyżynach.

Reaktywacja 10 PLM w Łasku. 1968r. – 1999r.
Na początku 1968r. nastąpiła kolejna reorganizacja lotnictwa. Połączono Lotnictwo Operacyjne z Inspektoratem Lotnictwa tworząc DWLot ( dowództwo wojsk lotniczych ) z siedzibą w Poznaniu. W związku z tym nastąpiły przesunięcia pułków i powołanie nowych. Był to także okres w Wojsku Polskim, w którym powracano do numerowania i nazywania jednostek lotniczych „czasu pokoju” w powiązaniu z jednostkami lotniczymi „czasu wojny”, aby nie było wątpliwości, co do sowieckich korzeni naszej armii.
Właśnie w połowie 60-tych lat 2 PLM w Czyżynach z powodu swojej lokalizacji, pomiędzy dwoma wielkimi miastami Krakowem, a Nową Hutą, zaczyna być uciążliwi dla wielkiej aglomeracji. Na fali przemian w Lotnictwie Polskim jest rozformowany, a sprzęt i personel przeniesiony na lotnisko w Łasku. Tam rozpoczyna się formowanie nowej jednostki, która dziedziczy tradycje i nazwę 10 PLM okresu wojny.
W 1968r. 10 PLM jest już w pełni sformowany. Zajmuje lotnisko w Łasku jako jednostka JW. 1158. Podlega pod Dowództwo WOPK i jest w strukturach 1 Korpusu razem z 1 PLM z Mińska Mazowieckiego, 13 PLM z Łęczycy oraz 42 Eskadry Lotniczej Łącznościowo-Transportowej.
W 1972r. z 1 Korpusu ubywa 13 PLM z Łęczycy, który zostaje rozformowany. Powodem jego rozformowania było liczne już wprowadzenie do służby śmigłowców.
W takim składzie 1 Korpus OPK ( 1 PLM, 10 PLM, 42 ELŁ-T ) przetrwał aż do 1999r., kiedy to Polska wstąpiła do NATO i zorganizowano nową strukturę lotnictwa. W 2000r. 10 PLM stał się 10 ELT.

Samoloty w Łasku.
Podstawowym typem myśliwca użytkowanym w Łasku był MiG-21. Poniżej przedstawiamy samoloty które na pewno użytkowano w 10 PLM w Łasku.
Lp Typ Nb / nr seryjny Data Uwagi

1 PF 1506 / 761506 1965r. Od kwietnia 1968r. na stanie 10 PLM w Łasku.
2 PF 1608 / 761608 1965r. Od kwietnia 1968r. na stanie 10 PLM w Łasku.
3 PF 1610 / 761610 1965r. Od kwietnia 1968r. na stanie 10 PLM w Łasku.
4 PF 1614 / 761614 1965r. Od kwietnia 1968r. na stanie 10 PLM w Łasku.
5 PF 1708 / 761708 1965r. Od kwietnia 1968r. na stanie 10 PLM w Łasku.
6 PF 1712 / 761712 1965r. Od kwietnia 1968r. na stanie 10 PLM w Łasku.
Samoloty tej wersji służyły w 10 PLM w Łasku najdalej do 1989r.

7 PFM 4013 / 94 A 4013 5.08.1966r. Użytkowany w 40 PLM Świdwin lub 41 PLM Malbork. Od 1987r. w 10 PLM w Łasku.
8 PFM 4106 / 94 A 4106 5.08.1966r. Użytkowany w 40 PLM Świdwin lub 41 PLM Malbork. Użytkowany w 10 PLM, a później 10 ELT w Łasku. Po zakończeniu służby w muzeum na Poznańskiej Cytadeli.
9 PFM 4203 / 94 A 4203 5.08.1966r. Od 1987r. w 10 PLM w Łasku.
10 PFM 7810 / 94 N 7810 1968-1969r. Służyły w 2 PLM w Goleniowie. Od 1989r. w 10 PLM w Łasku.
11 PFM 7811 / 94 N 7812 1968-1969r. Służyły w 2 PLM w Goleniowie. Od 1989r. w 10 PLM w Łasku.
12 PFM 7812 / 94 N 7812 1968-1969r. Służyły w 2 PLM w Goleniowie. Od 1989r. w 10 PLM w Łasku.
13 PFM 0702 / 94 A 0702 1968r. Użytkowany w 10 PLM Łask. W dniu 15.01.1990r. razem z kilkoma innymi MiG-21 PFM został pocięty na złom w towarzystwie fotoreporterów, w ramach jednostronnej redukcji zbrojnej.
Samoloty tej wersji służyły w 10 PLM w Łasku najdalej do 1998r.

14 M 1810 / 961810 1970r. Służbę ukończył w 10 ELT ( PLM ) w Łasku. Jako eksponat trafił do miejscowości Żarnów i stoi przy drodze nr 74 przed Żarnowem w pobliżu stacji paliw. ( 2005r. )
15 M 1901 / 961901 1970r. Użytkowany w 26 PLM w Zegrzu Pomorskim. Od 1985r. w 10 PLM w Łasku. Samolot nosi godła 1 PLM "Warszawa" z Mińska Mazowieckiego oraz 41 PLM z Malborka. W obecnym miejscu, przy centrum handlowym u zbiegu ul. Północnej z trasą krajową nr 2 Warszawa - Terespol, pojawił się w 2003r. lub 2004r. ( 2007r. ).
16 M 1913 / 961913 1970r. Użytkowany w 26 PLM w Zegrzu Pomorskim. Od 1985r. w 10 PLM w Łasku.

17 UM 9311 / 516999311 28.07.1980r. W 26 PLM Zegrze Pomorskie. Później w 10 ELT w Łasku w kamuflażu.

18 MF 6804 / 966804 1973r. Użytkowany w 10 PLM ( 10 ELM ) Łask i tam koniec służby w 2003r.
19 MF 7809 / 967809 1973r. Użytkowany w 10 PLM ( ELT ) w Łasku z kolorowym kamuflażem . Jednym z pilotów był ppłk Jan Śliwka.
20 MF 7907 / 967907 1973r. Jako pierwszy otrzymał w 10 ELT Łask malowanie dwubarwne ( kamuflaż ), który z czasem stał się wzorem dla pozostałych samolotów eskadry. W takich barwach klucz 4 MiG-21 M/MF wykonał pożegnalny lot, podczas Air Show w Radomiu w 2002r.
21 MF 7913 / 967913 1973r. Samolot po zakończeniu służby znajduje się na terenie stacji kontroli pojazdów w miejscowości Lipicze. Na samolocie zamalowano godło 10. PLM. Na ogonie widoczne jest miejsce po godle 2 Eskadry tej jednostki ( 2007r. )
22 MF 9010 / 969010 26.03.1974r. Użytkowany w 26 PLM Zegrze Pomorskie. Następnie w 10 PLM w 2 eskadrze w Łasku. Potem trafił do WZL nr 3 w Dęblinie skąd jako eksponat do miejscowości Przylep. Następnie za granicę, chyba Holandia ( 2007r. ).
23 MF 9011 / 969011 26.03.1974r. Użytkowany w 26 PLM Zegrze Pomorskie. Później w Łasku ( 2002r. ).
24 MF 9107 / 969107 1974r. Użytkowany w 10 PLM, a później w 10 ELT w Łasku. Samolot w kolorze złotym stał się wizytówką jednostki i osobistym samolotem dowódcy ppłk dypl pilota Dariusza Packa. W 2007r. trafił do muzeum w Czyżynach.
Samoloty typu MiG-21 zakończyły służbę w Łasku w 2003r.

W 1991r. na stanie 10 PLM było; 22 myśliwce MiG-21 PFM / M / MF i 5 szkolno-bojowych MiG-21 UM.
Przez cały okres istnienia 10 PLM w Łasku Pułk posiadał na stanie wersje MiG-21 PF / PFM / M / MF / U / UM, czyli 7 wersji z 10 jakie zakupiła Polska.
Brak jest informacji czy 10 PLM w Łasku użytkował myśliwce Lim-2 / 5. Jest to bardzo prawdopodobne, gdyż na 9 pułków lotniczych w WOPK w 5 pułkach LO i w 4 pułkach szkolnych w 1970r. na stanie było jeszcze 257 myśliwców Lim-2, 202 myśliwców Lim-5, 81 myśliwców Lim-5 P oraz 200 szkolno-bojowych Lim-1 / 2.
10 PLM na pewno użytkował samoloty szkolno-treningowe TS-11 Iskra.
Lotnisko w Łasku. 2008r.
Lotnisko znajduje się w odległości około 5 km na południowy-wschód od miasta Łask. Leży pomiędzy drogami Nr 44, a Nr 483 we wsi Brodnica. Współżędne geograficzne 51,33 N, 19,10 E, na wysokości 193 m npm. Posiada pas o nawierzchni betonowej, o wymiarach 2 500 m x 60 m, o orientacji 11/29.

Opracował Karol Placha-Hetman