Po raz kolejny dokonamy zestawienia najważniejszych oblotów zakończonego niedawno 2011 roku. Tym razem lista będzie nieco uboższa, ze względu na mniejszą aktywność producentów. Nie zabraknie jednak ciekawych konstrukcji, z których część z całą pewnością znajdzie trwałe miejsce w historii lotnictwa. Znajdziemy również wiele dowodów na to że stare dobre samoloty i śmigłowce nadal nie odkryły wszystkich swoich możliwości, które mogą zostać wydobyte dzięki kolejnym modyfikacją. W tym roku konstrukcje zostały ustawione w kolejności chronologicznej, według dat pierwszego lotu. Dobrane zostało 26 oblatanych w 2011 roku konstrukcji.

11 stycznia- Chengdu J-20

Pierwszy próbny lot Stealth Fightera

Oblot J-20 jest jednym z najważniejszych wydarzeń lotniczych ubiegłego roku. Chiński samolot jest jedną z niewielu maszyn o których napisano tak wiele, posiadając tak nieznaczną ilość informacji. Pogłoski o chińskim programie myśliwca zbudowanego w technologi ograniczonej wykrywalności krążyły już w latach 90., jednak odnoszono się do nich ze znaczną dozą ostrożności. Stąd zdjęcia z prób kołowania opublikowane w grudniu 2010 roku były znacznym zaskoczeniem, jednak nadal sugerowano że może to być tylko jeżdżąca makieta. Wszelkie wątpliwości zostały rozwiane w styczniu ubiegłego roku gdy świat obiegły zdjęcia J-20 w powietrzu. Okazało się że samolot został oblatany 11 stycznia, przez płk. Liang Wanjuna, który brał udział również w programach J-7, JF-17 i J-10. Prawdopodobnie nie przypadkowo data obloty J-20 zgrała się w czasie z wizytą amerykańskiego Sekretarza Stanu Roberta Gatesa. Podsumujmy jednak co wiemy o nowym chińskim samolocie. J-20 jest górnopłatem w układzie kaczka. Według chińczyków prototyp wyposażono w dwa silniki WS-10 (jeden taki silnik napędza J-10). Wielkością chińska nowość mieści nad amerykańskim odpowiednikiem F-22 i mniej więcej na równi rosyjskim T-50. Początkowo sugerowano że oblatana w styczniu maszyna jest jedynie demonstratorem technologii, obecnie jednak wydaje się że to prototyp myśliwca, który w przyszłości wejdzie do eksploatacji. Zwłaszcza że chińska armia stwierdziła że J-20 trafi do służby między 2017-2019 rokiem. Przewidywania te wydają się być nader optymistyczne. Zwłaszcza że do opracowania docelowych silników WS-15 jeszcze długa droga (WS-10 są za słabe, a ich dysze nie spełniają standardów technologii stealth). Program prób w locie też nie należy do galopujących- w maju miał miejsce trzeci lot (pierwszy w którym schowano podwozie), na tym informację o próbach ucinają się. Jak podają Chińczycy obecnie istnieją dwa prototypy.

Chengdu J-20

18 stycznia- F-15E z radarem APG-82(V)1

Podobnie jak oblot Silent Eagla z 2010 roku, tak zeszłoroczny oblot F-15E z radarem APG-82(V)1 udowadnia że klasyczny myśliwiec F-15 nie osiągną jeszcze szczytu swoich możliwości. Nowy radiolokator jest urządzeniem o aktywnym skanowaniu fazowym. APG-82 jest połączeniem procesora z radaru APG-79 (z Super Horneta) z anteną APG-63(V)3 (z F-15C). Strike Eagle z nowym radiolokatorem ma być testowany przez trzy lata. USAF planuje zmodyfikować 220 F-15E, które mają służyć do 2035 jako wielozadaniowe myśliwce uderzeniowe. Możliwość modernizacji z uwzględnieniem nowego radaru prawdopodobnie będzie oferowana obecnym użytkownikom F-15 poza USA.

22 stycznia- Aurora Centaur

Program przebudowy Diamonda DA42 trwa już od jakiegoś czasu, ale pierwszy w pełni wyposażony Centaur wzniósł się w powietrze w 2011 roku. Projekt jest rozwijany przez Aurora Flight Sciences i przewiduje zbudowanie opcjonalnie pilotowanego (możliwy lot załogowy i bezzałogowy) samolotu rozpoznawczego. W pierwszym locie na pokładzie znajdowali się pilot i mechanik pokładowy, w późniejszych kabina była już pusta. Aurora Centaur uzyskał certyfikat FAA (Federalnej Administracji Lotnictwa). Pierwsze dostawy były planowane jeszcze na 2011 rok, jednak nie ma informacji czy udało się zrealizować te plany.

4 luty- MiG-29UPG

Przez to że rosyjskie WWS zainteresowane jest kolejnymi modyfikacjami Su-27 i nowym T-50 jedyną szansą na powstanie kolejnych wersji MiGa-29 są pieniądze zagranicznych klientów, głównie Indii. Nie inaczej jest w przypadku MiGa-29UPG. W samolocie zmieniono wiele- nowe silniki, nowy radar Żuk-ME i nowa elektronika (w tym komputer pokładowy), której nadmiar musiał zostać upchnięty w charakterystycznym dla tej wersji garbie. Do standardu UPG ma być przebudowane 65 samolotów, w tym tylko 6 w Rosji (reszta w zakładach remontowych w Ojhar w Indiach). 23 maja trzy gotowe MiGi-29UPG zostały zaprezentowane indyjskiej delegacji w skład której wchodził dowódca Indyjskich Sił Powietrznych Pradeep Vasant Naik. 

4 luty- Northrop Grumman X-47B

Latający robot X-47B

Mimo że bezzałogowiec ma oznaczenie B nie ma wiele wspólnego z X-47A i jest niemal całkowicie nową konstrukcją. Pierwszy lot X-47B jest jednym z najważniejszych oblotów tego roku. Samolot jest jest bezogonowym, odrzutowym bezpilotowcem, wykonanym w technologii ograniczonej wykrywalności. X-47B jest milowym krokiem w kierunku wyposażenia US Navy w bojowy bezzałogowiec z prawdziwego zdarzenia. Program w ramach którego powstały dwa prototypy rozpoczął się w 2007 roku i ma trwać 6 lat. W pierwszym 29 minutowym locie maszyna wzniosła się na wysokość 1,5km. Początkowo X-47B był testowany bazie Edwards. Dopiero we wrześniu samolot wykonał lot ze schowanym podwoziem. Trwający obecnie etap prób ma miejsce w Patuxent River, gdzie w listopadzie przybył drugi prototyp X-47B. Prototypy są przygotowywane do wykonywania prób na pokładzie lotniskowców. Próby startów i lądowań z płynącego okrętu mają być realizowane w 2013 i 2014 roku, wtedy też prototypy mają wykonać tankowania w powietrzu. Na podstawie doświadczeń z X-47B ma zostać opracowany bojowy bezpilotowiec marynarki, który uzyska autonomię niespotykaną w żadnej konstrukcji tego typu do tej pory. Pierwsze samoloty tego rodzaju mają wejść do służby w 2018 roku.

Northrop Grumman X-47B

25 luty- produkcyjny F-35A

O ile w 2010 roku najbardziej spektakularnym akordem programu F-35 było oblatanie prototypu wersji C, o tyle w 2011 roku takim wydarzeniem był pierwszy lot, pierwszego produkcyjnego egzemplarza nowego myśliwca. Mimo że seryjny F-35 jest już 17 samolotem tego typu program prób w locie nadal nie ma się ku końcowi, winne są tradycyjnie- znaczne opóźnienia. 2011 rok był istotnym dla programu Joint Strkie Fighter. Tempu prac nie sprzyjały również, krótkotrwałe przerwy w lotach w marcu i sierpniu, wywołane usterkami instalacji hydraulicznej i elektrycznej. Nie zważając na trudności w maju USAF przyjęło pierwszego seryjnego Lightninga II. Kolejne osiem samolotów jest przygotowywane do przekazania. Tymczasem okazało się że eksploatacja F-35 do 2065 roku będzie dwa razy droższa niż zakładano (1bld USD, choć chyba tylko eksperci komisji Kongresu wiedzą jak przewidzieć koszty rozłożone na ponad 50 lat). Tymczasem nie ustają sugestie dotyczące ceny jednostkowej nowego myśliwca (o których pisałem już nieco w zeszłym roku), tym razem padła rekordowo wysoka suma 160 mld USD za jednego Lightninga. Lockhhed Martin natomiast upiera się przy kwocie 65mln, która z całą pewnością nie ma pokrycia w rzeczywistości. Krokiem do przodu było rozpoczęcie w październiku morskich prób F-35B, co zwiększa prawdopodobieństwo zachowania rozwoju tej wersji. Rolls- Royce zawiesił natomiast program alternatywnego silnika- F136, który od dłuższego czasu nie był dotowany przez Pentagon. Mimo kontrowersji co do ceny samolotu, cieszy się on popularnością u klientów zagranicznych, po odmowie sprzedaży nowych F-16 Tajwan zainteresował się F-35. Lightning II wygrał również ostatnio konkurs na nowy myśliwiec dla Japonii, a to już spory sukces.

marzec- Bell 407AH

Firma Bell Helicopter ma znaczne doświadczenie w produkcji śmigłowców bojowych, jednak mimo licznych przymiarek nie stworzyła militarnej wersji Bella 407. Do zeszłego roku kiedy to na Heli Expo 2011 zaprezentował śmigłowiec Bell 407AH. Ciężko powiedzieć kiedy został on oblatany. Zakres zmian względem cywilnej wersji jest zminimalizowany. Bell 407AH po jednej stronie kadłuba ma zamontowany wielolufowy karabin maszynowy, po drugiej niekierowane pociski rakietowe. Może zostać wyposażony w gogle noktowizyjne i zasobnik z flarami. Nie wiadomo nic o interwencjach w strukturę kadłuba. Ciężko powiedzieć w jaką grupę klientów celuje Bell z tak ubogo wyposażonym „śmigłowcem szturmowym”.

20 marzec- Boeing 747-800I

Dziewiczy lot nowego Boeinga 747

Ponad rok po zeszłorocznym oblocie towarowego wariantu najnowszej wersji JumboJeta, w powietrze wzniósł się 747-800 Intercontinental. Nowy samolot musiał wykonać zaledwie 600 godzin lotów próbnych, wynikało to z podobieństwa do poprzednika 747-400 i wersji Cargo 747-8F. Dzięki temu samolot otrzymał certyfikat typu jeszcze w grudniu tego roku. Pierwszy 747-800I miał być dostarczony odbiorcy przed końcem 2011 roku, jednak realizacja tego planu nie powiodła się. Mimo to od początku grudnia maszyna zarejestrowana w Niemczech (D-ABYE) przechodziła testy w Frankfurcie głównej bazie Lufthansy (najważniejszy odbiorca nowego modelu). Niestety podobnie jak w zeszłym roku nie możemy napisać o sukcesie marketingowym nowego JumoJeta. W 2011 roku zebrano zamówienia na jedynie 6 samolotów w wersji pasażerskiej. Jest to gorszy wynik niż głównego konkurenta Airbusa A380. Co prawda Boeing prowadzi zaawansowane rozmowy z licznymi przewoźnikami i firmami leasingowymi, jednak nie przenosi to puki co twardych zamówień. Dochodzi do tego afera związana z dostawą towarowych Boeingów 747-8 dla Cargolux. Tuż po wrześniowej certyfikacji, dwa pierwsze samoloty miały zostać dostarczone tejże linii. Jednak w ostatniej chwili Cargolux odmówił przyjęcia Boeingów, przyczyną miały być „problemy z umową” (nieoficjalnie niezadowolenie z osiągów, zwłaszcza zużycia paliwa). Odwołana została uroczystość przekazania samolotów, jednak ostatecznie przewoźnik przyjął nowe JumboJety.

Fot. Boeing